ધર્મરાજાય તત્પાર્થો ધનં સર્વં સવાહનમ્। ન્યવેદયદનુજ્ઞાતસ્તેન રાજ્ઞા ગૃહાન્યયૌ
પછી, રાજાએ મંજૂરી આપ્યા પછી, અર્જુને બધું ધન અને રથ-ઘોડા સહિતનું સંપત્તિ ધર્મરાજને અર્પણ કરી, પોતાનાં ઘરમાં ગયો.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ ભીમસેનોઽપિ વીર્યવાન્। ધર્મરાજમનુજ્ઞાપ્ય યયૌ પ્રાચીં દિશં પ્રતિ।। 5
એ જ સમયે, ભીમસેને પણ ધર્મરાજની પરવાનગી લઈને પૂર્વ દિશામાં પ્રસ્થાન કર્યું.
મહતા બલચક્રેણ પરરાષ્ટ્રાવમર્દિના। હસ્ત્યશ્વરથપૂર્ણેન દંશિતેન પ્રતાપવાન્
ભીમસેન મહાન સેનાની સાથે, વિદેશી રાજ્યોને જીતતો, હાથીઓ, ઘોડા અને રથોથી ભરેલી સેનાથી, ભયાનક અને તેજસ્વી બની આગળ વધ્યો.
વૃતો ભરતશાર્દૂલો દ્વિષચ્છોકવિવર્ધનઃ। સ ગત્વા નરશાર્દૂલઃ પઞ્ચાલાનાં પુરં મહત્
ભીમસેન, ભરતકુળમાં શ્રેષ્ઠ અને દુશ્મનોને દુઃખ આપનાર, પોતાના વીરોથી ઘેરાયેલો, પંચાલોના મહાન શહેરમાં પહોંચ્યો.
પઞ્ચાલાન્વિવિધોપાયૈઃ સાન્ત્વયામાસ પાણ્ડવઃ। `કિઞ્ચિત્કરં સમાદાય વિદેહાનાં પુરં યયૌ'।। તતઃ સ ગણ્ડકાઞ્શૂરો વિદેહાન્ભરતર્ષભઃ
પાંડવે અનેક રીતોથી પંચાલોને સંતોષ્યા અને થોડું કર લઈને, વિદેહોના શહેર તરફ ગયો; પછી ગંડક પ્રદેશના વીર, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ, વિદેહો તરફ આગળ વધ્યો.
વિજિત્યાલ્પેન કાલેન દશાર્ણાનજયત્પ્રભુઃ। તત્ર દાશાર્ણકો રાજા સુધર્મા રોમહર્ષણમ્। કૃતવાન્ભીમસેનેમ મહદ્યુદ્ધં નિરાયુધમ્
થોડા જ સમયમાં ભીમસેને દશાર્ણો પર વિજય મેળવ્યો; ત્યાં દશાર્ણનો રાજા સુધર્માએ ભીમસેન સાથે શસ્ત્ર વિના મોટું અને રોમાંચક યુદ્ધ કર્યું.
ભીમસેનસ્તુ તદ્દૃષ્ટ્વા તસ્ય કર્મ મહાત્મનઃ। અધિસેનાપતિં ચક્રે સુધર્માણં મહાબલમ્
ભીમસેને એ મહાન આત્માવાન સુધર્માના કાર્યો જોઈને, તેને પોતાની સેનાનો મુખ્ય સેનાપતિ બનાવ્યો.
તતઃ પ્રાચીં દિશં ભીમો યયૌ ભીમપરાક્રમઃ। સૈન્યેન મહતા રાજન્કમ્પયન્નિવ મેદિનીમ્
પછી ભીમ, ભયાનક પરાક્રમવાળો, મહાન સેનાની સાથે પૂર્વ દિશામાં ગયો અને જાણે પૃથ્વીને હલાવી રહ્યો હોય એમ આગળ વધ્યો.
સોઽશ્વમેધેશ્વરં રાજન્રોચમાનં સહાનુગમ્। જિગાય સમરે વીરો બલેન બલિનાં વરઃ
ત્યાં, રાજા, વીર ભીમે, શક્તિશાળી વીરોમાં શ્રેષ્ઠ, અશ્વમેઘના રાજાને અને તેના અનુયાયીઓને યુદ્ધમાં પોતાની શક્તિથી હરાવ્યો.
સ તં નિર્જિત્ય કૌન્તેયો નાતિતીવ્રેણ કર્મણા। પૂર્વદેશં મહાવીર્યં વિજિગ્યે કુરનન્દનઃ
કુંતીપુત્ર ભીમે વધુ મહેનત વિના તેને જીત્યો અને, હે કુરુકુળના આનંદ, આખા પૂર્વ પ્રદેશ પર વિજય મેળવ્યો.
તતો દક્ષિણમાગમ્ય પુલિન્દનગરં મહત્। સુકુમારં વશે ચક્રે સુમિત્રં ચ નરાધિપમ્
પછી દક્ષિણ તરફ જઈ, ભીમે પુલિંદોના મહાન શહેરને જીત્યું અને સુકુમાર તથા રાજા સુમિત્રને પોતાના વશમાં કર્યા.
તતસ્તુ ધર્મરાજસ્ય શાસનાદ્ભરતર્ષભઃ। શિશુપાલં મહાવીર્યમભ્યગાજ્જનમેજય
પછી ધર્મરાજના આદેશથી, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ ભીમે મહાન પરાક્રમવાળા શિશુપાલ પાસે ગયો, હે જનમેજય.
ચેદિરાજોઽપિ તચ્છ્રુત્વા પાણ્ડવસ્ય ચિકીર્ષિતમ્। ઉપનિષ્કમ્ય નગરાત્પ્રત્યગૃહ્ણાત્પરન્તપ
પાંડવના ઈરાદા વિશે સાંભળીને, ચેદિ દેશના દુશ્મન વિનાશક રાજા શહેરમાંથી બહાર આવીને ભીમનું સ્વાગત કર્યું.
તૌ સમેત્ય મહારાજ કુરુચેદિવૃષૌ તદા। ઉભયોરાત્મકુલયોઃ કૌશલં પર્યપૃચ્છતામ્
પછી, મહારાજ, કુરુ અને ચેદિ કુળના એ બે વીર મળ્યા અને બંનેએ એકબીજાના કુટુંબની કૂશળતા પુછી.
તતો નિવેદ્ય તદ્રાષ્ટ્રં ચેદિરાજો વિશામ્પતે। ઉવાચ ભીમં પ્રહસન્કિમિદં કુરુષેઽનઘ
પછી, પોતાનું રાજ્ય જણાવીને, ચેદિ રાજાએ, હે રાજાઓના સ્વામી, હસતાં ભીમને પૂછ્યું: 'હે નિર્દોષ, તું શું કરી રહ્યો છે?'
તસ્ય ભીમસ્તદાચખ્યૌ ધર્મરાજચિકીર્ષિતમ્। સ ચ તં પ્રતિગૃહ્યૈવ તથા ચક્રે નરાધિપઃ
ભીમે તેને ધર્મરાજનો હેતુ સમજાવ્યો અને રાજાએ તેને સ્વીકારી, તેમ જ કર્યું.
તતો ભીમસ્તત્ર રાજન્નિષિત્વા ત્રિદશાઃ ક્ષપાઃ। સત્કૃતઃ શિશુપાલેન યયૌ સબલવાહનઃ
પછી, રાજા, ભીમે ત્યાં ત્રણ રાત વિતાવી, શિશુપાલ દ્વારા સન્માન પામી, પોતાની સેના અને વાહનો સાથે આગળ ગયો.
તતઃ કુમારવિષયે શ્રેણિમન્તમથાજયત્। કોસલાધિપતિં ચૈવ બૃહદ્બલમરિન્દમઃ
પછી, ભીમે કુમારોના પ્રદેશમાં શ્રેણિમંતને જીત્યો અને કોશલના રાજા બૃહદ્બલ તથા દુશ્મન વિનાશકને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
અયોધ્યાયાં તુ ધર્મજ્ઞં દીર્ઘયજ્ઞં મહાબલમ્। અજયત્ણણ્ડવશ્રેષ્ઠો નાતિતીવ્રેણ કર્મણા
અયોધ્યામાં ધર્મને જાણનારા અને મહાન બળવાળા દીર્ઘયજ્ઞ, જે નંદવાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતા, તેમને બહુ મહેનત વિના હરાવાયા.
તતો ગોપાલકક્ષં ચ સોત્તરાનપિ કોસલાન્। મલ્લાનામધિપં ચૈવ પાર્થિવં ચાજયત્પ્રભુઃ
પછી ભગવાને ગોપાલકક્ષ, ઉત્તર કોશલ, મલ્લોનો મુખ્ય અને રાજાને પણ જીત્યા.
તતો હિમવતઃ પાર્શ્વં સમભ્યેત્ય જલોદ્ભવમ્। સર્વમલ્પેન કાલેન દેશં ચક્રે વશં બલી
પછી હિમાલયની બાજુએ આવેલા પાણીથી ઉત્પન્ન પ્રદેશને પણ, તે પરાક્રમી યોદ્ધાએ થોડા સમયમાં પોતાના વશમાં કર્યો.
એવં બહુવિધાન્દેશાન્વિજિગ્યે ભરતર્ષભઃ। ભલ્લાટમભિતો જિગ્યે શુક્તિમન્તં ચ પર્વતમ્
આ રીતે, ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા યોદ્ધાએ અનેક પ્રકારના પ્રદેશો જીત્યા; ભલ્લાટ અને શુક્તિમાન નામના પર્વતને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
પાણ્ડવઃ સુમહાવીર્યો બલેન બલિનાં વરઃ। સ કાશિરાજં સમરે સુબાહુમનિવર્તિનમ્
અતિશય બળવાન અને બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પાંડવે, પોતાના બળે, યુદ્ધમાં પાછો ન ફરતા કાશીરાજને પણ હરાવ્યો.
વશે ચક્રે મહાબાહુર્ભીમો ભીમપરાક્રમઃ। તતઃ સુપાર્શ્વમભિતસ્તથા રાજપતિં ક્રથમ્
મહાબાહુ અને ભયાનક પરાક્રમવાળા ભીમે તેમને પોતાના વશમાં કર્યા, અને પછી સુપાર્શ્વ અને રાજાપતિ ક્રથને પણ જીત્યા.
યુધ્યમાનં બાલત્સઙ્ખ્યે વિજિગ્યે પાણ્ડવર્ષભઃ। તતો મત્સ્યાન્મહાતેજા મલદાંશ્ચ મહાબલાન્
પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા યોદ્ધાએ યુદ્ધમાં બાલત્સંખ્યને હરાવ્યો, અને પછી તેજસ્વી યોદ્ધાએ મત્સ્ય અને મહાબળવાન મલદાઓને પણ જીત્યા.
અનઘાનભયાંશ્ચૈવ પશુભૂમિં ચ સર્વશઃ। નિવૃત્ય ચ મહાબાહુર્મદધારં મહીધરમ્
પછી નિર્દોષ અને નિર્ભય લોકોને તથા સમગ્ર પશુભૂમિને પોતાના વશમાં કર્યા; અને પછી મહાબાહુએ મદધાર પર્વતને પણ જીત્યો.
સોમધેયાંશ્ચ નિર્જિત્ય પ્રત્યયાવુત્તરામુખઃ। વત્સભૂમિં ચ કૌન્તેયો વિજિગ્યે બલવાન્બલાત્
સોમધેયોને જીત્યા પછી, ઉત્તર તરફ મોઢું કરીને, બલવાન કૌંતેયે વત્સભૂમિને પણ બળપૂર્વક પોતાના વશમાં કરી લીધી.
ભર્ગાણામધિપં ચૈવ નિષાદાધિપતિં તથા। વિજિગ્યે ભૂમિપાલાંશ્ચ મમિમત્પ્રમુખાન્બહૂન્
ભર્ગોના અધિપતિ અને નિષાદોના રાજાને પણ જીત્યા; અને મમિમતને મુખ્ય રાખીને અનેક રાજાઓને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.
તતો દક્ષિણમલ્લાંશ્ચ ભોગવન્તં ચ પર્વતમ્। તરસૈવાજયદ્ભીમો નાતિતીવ્રેણ કર્મણા
પછી ભીમે દક્ષિણના મલ્લો અને ધનવાન પર્વતને પણ ઝડપથી, બહુ મહેનત વિના, હરાવ્યા.
શર્મકાન્વર્મકાંશ્ચૈવ વ્યજયત્સાન્ત્વપૂર્વકમ્। વૈદેહકં ચ રાજાનં જનકં જગતીપતિમ્
શર્મક અને વર્મક જાતિઓને સૌમ્યતાપૂર્વક જીત્યા, અને પછી વિદેહના રાજા, જનકને પણ પોતાના વશમાં કર્યા.