તતઃ કદાચિદ્વિનતાં પ્રણતાં પુત્રસન્નિધૌ। કાલે ચાહૂય વચનં કદ્રૂરિદમભાષત
પછી, ક્યારેક, વિનતા પોતાના પુત્રની હાજરીમાં નમેલી હતી, ત્યારે કદ્રૂએ તેને બોલાવી આ રીતે કહ્યું.
નાગાનામાલયં ભદ્રે સુરમ્યં ચારુદર્શનમ્। સમુદ્રકુક્ષાવેકાન્તે તત્ર માં વિનતે નય
હે સુમુખી, મને, વિનતાને, સમુદ્રના કિનારે આવેલા, સુંદર અને આનંદદાયક નાગોના નિવાસસ્થાને લઈ જા.
તતઃ સુપર્ણમાતા તામવહત્સર્પમાતરમ્। પન્નગાન્ગરુડશ્ચાપિ માતુર્વચનચોદિતઃ
પછી સુપર્ણની માતાએ સાપોની માતાને ઉઠાવી, અને માતાના કહેવા મુજબ ગરુડે પણ નાગોને લઈ ગયા.
સ સૂર્યમભિતો યાતિ વૈનતેયો વિહંગમઃ। સૂર્યરશ્મિપ્રતપ્તાશ્ચ મૂર્ચ્છિતાઃ પન્નગાઽભવન્
પછી વૈનતેય પંખી સૂર્યની નજીક ગયો; અને સૂર્યના કિરણોથી દાઝીને નાગો બેહોશ થઈ ગયા.
તદવસ્થાન્સુતાન્દૃષ્ટ્વા કદ્રૂઃ શક્રમથાસ્તુવત્। નમસ્તે સર્વદેવેશ નમસ્તે બલસૂદન
પોતાનાં દીકરાઓને એ હાલતમાં જોઈને કદ્રૂએ ઇન્દ્રની સ્તુતિ કરી: 'હે સર્વ દેવોના સ્વામી, તમારે વંદન છે; હે બળવાન દુશ્મનોના સંહારક, તમારે વંદન છે.'
નમુચિઘ્ન નમસ્તેઽસ્તુ સહસ્રાક્ષ શચીપતે। સર્પાણાં સૂર્યતપ્તાનાં વારિણા ત્વં પ્લવો ભવ
હે નમુચિના વિનાશક, તમારે વંદન છે; હે હજારો આંખો ધરાવનારા, હે શચીપતિ, તમારે વંદન છે; સૂર્યથી દાઝાયેલા સાપો માટે, તમે પાણીથી ભરેલો નાવ બની જાવ.
ત્વમેવ પરમં ત્રાણમસ્માકમમરોત્તમ। ઈશો અસિ પવઃ સ્રષ્ટું ત્વમનલ્પં પુરંદર
હે અમરોત્તમ, તમે જ અમારો સર્વોચ્ચ રક્ષક છો; તમે જ ઈશ્વર છો, મહાબળવાન છો, અને જગતના સર્જનહાર છો, હે પુરંદર.
ત્વમેવ મેઘસ્ત્વં વાયુસ્ત્વમગ્નિર્વિદ્યુતોઽમ્બરે। ત્વમભ્રગણવિક્ષેપ્તા ત્વામેવાહુર્મહાઘનમ્
તમે જ વાદળ છો, તમે પવન છો, તમે અગ્નિ છો અને આકાશમાં વીજળી છો; તમે જ વાદળોને વિખેરી દેનારા છો અને તમને મહાવાદળ કહેવાય છે.
ત્વં વજ્રમતુલં ઘોરં ઘોષવાંસ્ત્વં બલાહકઃ। સ્રષ્ટા ત્વમેવ લોકાનાં સંહર્તા ચાપરાજિતઃ
તમે જ અતુલ્ય અને ભયાનક વજ્ર છો, ગર્જનાવાળા છો; તમે જ વરસાદ લાવનારા છો; તમે જ જગતના સર્જનહાર અને અપરાજિત સંહારક છો.
ત્વં જ્યોતિઃ સર્વભૂતાનાં ત્વમાદિત્યો વિભાવસુઃ। ત્વં મહદ્ભૂતમાશ્ચર્યં ત્વં રાજા ત્વં સુરોત્તમઃ
તમે સર્વ જીવોનું પ્રકાશ છો, તમે સૂર્ય છો, તેજસ્વી અગ્નિ છો; તમે મહાન અને આશ્ચર્યજનક અસ્તિત્વ છો, તમે રાજા છો અને દેવોમાં શ્રેષ્ઠ છો.
ત્વં વિષ્ણુસ્ત્વં સહસ્રાક્ષસ્ત્વં દેવસ્ત્વં પરાયણમ્। ત્વં સર્વમમૃતં દેવ ત્વં સોમઃ પરમાર્ચિતઃ
તમે વિષ્ણુ છો, તમે હજારો આંખો ધરાવનારા છો, તમે દેવ છો, તમે સર્વોચ્ચ આશ્રય છો; હે દેવ, તમે અમૃતરૂપ છો, તમે સર્વથી વધુ પૂજિત સોમ છો.
ત્વં મુહૂર્તસ્તિથિસ્ત્વં ચ ત્વં લવસ્ત્વં પુનઃ ક્ષણઃ। શુક્લસ્ત્વં બહુલસ્ત્વં ચ કલા કાષ્ઠા ત્રુટિસ્તથા। સંવત્સરર્તવો માસા રજન્યશ્ચ દિનાનિ ચ
તમે મુહૂર્ત, તિથિ, લવ અને ક્ષણ છો; તમે શુકલપક્ષ, કૃષ્ણપક્ષ, કળા, કાષ્ઠા અને ત્રુટિ છો; તમે વર્ષ, ઋતુ, મહિનો, રાત અને દિવસ છો.
ત્વમુત્તમા સગિરિવના વસુંધરા સભાસ્કરં વિતિમિરમમ્બરં તથા। મદોદધિઃ સતિમિતિમિઙ્ગિલસ્તથા મહોર્મિમાન્બહુમકરો ઝષાકુલઃ
તમે પર્વતો અને જંગલોવાળી શ્રેષ્ઠ ધરતી છો, સૂર્ય સાથેની પ્રકાશમય ભૂમિ અને અંધકારરહિત આકાશ છો; તમે મદમસ્ત વ્હેલવાળું મહાસાગર, મહા તરંગો, અનેક મગર અને માછલીઓથી ભરેલું દરિયું છો.
મહાયશાસ્ત્વમિતિ સદાઽભિપૂજ્યસે મનીષિભિર્મુદિતમના મહર્ષિભિઃ। અભિષ્ટુતઃ પિબસિ ચ સોમમધ્વરે કષટ્કૃતાન્યપિ ચ હવીંષિ ભૂતયે
મહાન યશવંત, તમે સદા જ્ઞાનીઓ અને મહર્ષિઓના આનંદિત હૃદયથી પૂજાતા રહો છો; સ્તુતિ પામીને યજ્ઞમાં સોમપાન કરો છો અને સર્વ જીવો માટે બનેલા હવનના ભાગ ગ્રહણ કરો છો.
ત્વં વિપ્રૈઃ સતતમિહેજ્યસે ફલાર્થં વેદાઙ્ગેષ્વતુલબલૌઘ ગીયસે ચ। ત્વદ્ધેતોર્યજનપરાયણા દ્વિજેન્દ્રા વેદાઙ્ગાન્યભિગમયન્તિ સર્વયત્નૈઃ
બ્રાહ્મણો હંમેશા ફળ માટે તમારી પૂજા કરે છે; તમે વેદ અને વેદાંગોમાં અપરિમિત બળથી ગવાતા રહો છો; તમારા માટે યજ્ઞપ્રેમી શ્રેષ્ઠ દ્વિજો સર્વ પ્રયત્નથી વેદ અને વેદાંગ પ્રાપ્ત કરે છે.
એવં સ્તુતસ્તદા કદ્ર્વા ભગવાન્હરિવાહનઃ। નીલજીમૂતસંઘાતૈઃ સર્વમમ્બરમાવૃણોત્
આ રીતે કદ્રૂએ સ્તુતિ કરતાં ભગવાન ચક્રધારી હરિએ ઘનઘોર કાળા વાદળોથી આખું આકાશ ઢાંકી દીધું.
મેઘાનાજ્ઞાપયામાસ વર્ષધ્વમમૃતં શુભમ્। તે મેઘા મુમુચુસ્તોયં પ્રભૂતં વિદ્યુદુજ્જ્વલાઃ
તેમણે વાદળોને આજ્ઞા આપી: 'શુભ અમૃતવર્ષા કરો!' અને વીજળીથી ચમકતા એ વાદળોએ ધારેક ધારેક પાણી વરસાવ્યું.
પરસ્પરમિવાત્યર્થં ગર્જન્તઃ સતતં દિવિ। સંવર્તિતમિવાકાશં જલદૈઃ સુમહાદ્ભુતૈઃ
આકાશમાં સતત ગર્જના કરતા, એકબીજા સાથે સ્પર્ધા કરતાં જેવાં લાગતા એ અદ્ભુત અને વિશાળ વાદળોએ આખું આકાશ સંહાર જેવું બનાવી દીધું.
સૃજદ્ભિરતુલં તોયમજસ્રં સુમહારવૈઃ। સંપ્રનૃત્તમિવાકાશં ધારોર્મિભિરનેકશઃ
અતુલ્ય અને અવિરત ધારેક ધારેક પાણી વરસાવતાં, મહા ગર્જનાવાળા એ વાદળોથી આકાશ અનેક ધારા અને તરંગોથી નૃત્ય કરતા જેવું લાગતું હતું.
મેઘસ્તનિતનિર્ઘોષૌર્વિદ્યુત્પવનકમ્પિતૈઃ। તૈર્મેઘૈઃ સતતાસારં વર્ષદ્ભિરનિશં તદા
વજ્રના ગર્જના, વીજળી અને પવનથી ધ્રુજતા એ વાદળોએ એ સમયે સતત અને અવિરત વરસાદ વરસાવ્યો.
નષ્ટચન્દ્રાર્કકિરણમમ્બરં સમપદ્યત। નાગાનામુત્તમો હર્ષસ્તથા વર્ષતિ વાસવે
ચાંદ્ર અને સૂર્યકિરણો ગુમ થઈ જતા આકાશ અંધકારમય બની ગયું; અને વાસવના વરસાદથી શ્રેષ્ઠ નાગો આનંદિત થયા.
આપૂર્યત મહી ચાપિ સલિલેન સમન્તતઃ। રસાતલમનુપ્રાપ્તં શીતલં વિમલં જલમ્
ભૂમિ સર્વત્ર પાણીથી છલકાઈ ગઈ; ઠંડું અને શુદ્ધ પાણી પાતાળ સુધી પહોંચી ગયું.
તદા ભૂરભવચ્છન્ના જલોર્મિભિરનેકશઃ। રામણીયકમાગચ્છન્માત્રા સહ ભુજંગમાઃ
એ સમયે ધરતી અનેક જગ્યાએ પાણીની લહેરોથી ઢંકાઈ ગઈ હતી; ત્યારે તેમની માતા સાથે સાપો સુંદરતા શોધતા આવ્યા.
સંપ્રહૃષ્ટાસ્તતો નાગા જલધારાપ્લુતાસ્તદા। સુપર્ણેનોહ્યમાનાસ્તે જગ્મુસ્તં દ્વીપમાશુ વૈ
પછી આનંદિત થયેલા સાપો પાણીની ધારોમાં ભીંજાઈને સુપર્ણ દ્વારા ઝડપથી તે દ્વીપે લઈ જવામાં આવ્યા.
તં દ્વીપં મકરાવાસં વિહિતં વિશ્વકર્મણા। તત્ર તે લવણં ઘોરં દદૃશુઃ પૂર્વમાગતાઃ
તે દ્વીપ, જ્યાં મકરો રહેતા હતા, વિશ્વકર્માએ તૈયાર કર્યો હતો; ત્યાં પહેલાં પહોંચેલા લોકોએ ભયાનક મીઠું જોયું.
સુપર્ણસહિતાઃ સર્પાઃ કાનનં ચ મનોરમમ્। સાગરામ્બુપરિક્ષિપ્તં પક્ષિસઙ્ઘનિજાદિતમ્
સુપર્ણ સાથેના સાપોએ દરિયાના પાણીથી ઘેરાયેલું, પક્ષીઓના ટોળાંથી ગુંજતું મનોહર વન જોયું.
વિચિત્રફલપુષ્પાભિર્વનરાજિભિરાવૃતમ્। ભવનૈરાવૃતં રમ્યૈસ્તથા પદ્માકરૈરપિ
તે સ્થળ અદભુત ફળ-ફૂલોવાળી વનરાજીઓથી, સુંદર મકાનો અને કમળના તળાવોથી શોભાયમાન હતું.
પ્રસન્નસલિલૈશ્ચાપિ હ્વદૈર્દિવ્યૈર્વિભૂષિતમ્। દિવ્યગન્ધવહૈઃ પુણ્યૈર્મારુતૈરુપવીજિતમ્
તે સ્થળ સ્વચ્છ જળ અને દિવ્ય તળાવોથી સુશોભિત હતું, અને પવિત્ર સુગંધવાળા પવનથી ઠંડક પામતું હતું.
ઉત્પતદ્ભિરિવાકાશં વૃક્ષૈર્મલયજૈરપિ। શોભિતં પુષ્પવર્ષાણિ મુઞ્ચદ્ભિર્મારુતોદ્ધતૈઃ
મલયના વૃક્ષો જાણે આકાશમાં ઉડી રહ્યા હોય એમ લાગતા, અને પવનથી ફૂલોના વરસાદ વરસાવતા તે સ્થળ તેજસ્વી લાગતું હતું.
વાયુવિક્ષિપ્તકુસુમૈસ્તથાઽન્યૈરપિ પાદપૈઃ। કિરદ્ભિરિવ તત્રસ્થાન્નાગાન્પુષ્પામ્બુવૃષ્ટિભિઃ
અહીં બીજા વૃક્ષો પણ પવનથી ફૂલ છૂટતાં, જાણે ત્યાં રહેલા સાપો પર ફૂલ અને પાણીની વરસાદ વરસાવી રહ્યા હોય.