હૈમપક્ષિગણૈર્જુષ્ટાં સૌવર્ણજલજાકુલામ્। હૈમપઙ્કાં હૈમજલાં સૌવર્ણોજ્જ્વલવાલુકામ્
એ નદીમાં સોનાના પક્ષીઓના ટોળા, સોનાની કમળો, સોનાની કાદવી, સોનાનું પાણી અને ચમકતા સોનાના રેતીથી ભરેલી હતી.
ક્વચિત્મુપિષ્પિતૈઃ પૂર્ણાં સૌવર્ણકુસુમોત્પલૈઃ। ક્વચિત્તીરરુહૈઃ કીર્ણાં હૈમપુષ્પૈઃ સુપુષ્પિતૈઃ
કેટલાક સ્થળે એ નદી સોનાના咲ેલા કમળ અને ઉટપલોથી ભરેલી હતી; અન્યત્ર કાંઠે咲ેલા વૃક્ષોના સુંદર સોનાના ફૂલો છવાયેલા હતા.
તીર્થૈશ્ચ રુક્મસોપાનૈઃ સર્વતઃ સમલઙ્કુતામ્। વિમલૈર્મણિજાલૈશ્ચ નૃત્તગીતરવૈર્યુતામ્
એ નદીના કાંઠા સર્વત્ર પવિત્ર તીર્થો અને સોનાની સીડીઓથી શોભિત હતા, શુદ્ધ મણિની જાળીઓથી અને નૃત્ય-ગાનના અવાજથી ગૂંજતા હતા.
દીપ્તૈર્હેમવિતાનૈશ્ચ સમન્તાચ્છોભિતાં શુભામ્। તથાવિધાં નદીં દૃષ્ટ્વા પાર્થસ્તાં પ્રશશંસ હ
તે ચારે બાજુથી તેજસ્વી સોનાની છતોથી શોભાયમાન હતી; આવી નદી જોઈને પાર્થએ તેની પ્રશંસા કરી.
દૃષ્ટપૂર્વાં રાજેન્દ્ર દૃષ્ટ્વા હર્ષમવાપ ચ। દર્શનીયાં નદીતીરે પુરુષાન્સુમનોહરાન્
આવી નદી, જે તેણે ક્યારેય જોઈ નહોતી, જોઈને રાજા, તેને આનંદ થયો અને કાંઠે અદ્ભુત રૂપાળાં પુરુષો જોયા.
તાન્નદીસલિલાહારાન્સદારાનમરોપમાન્। નિત્યં સુખમુદા યુક્તાન્સર્વાલઙ્કારશોભિતાન્
એ લોકો, જેઓ નદીના પાણી પર જીવન ગુજારતા, પત્નીઓ સાથે અમર દેવતાઓ જેવાં લાગતા, હંમેશાં સુખ અને આનંદથી ભરેલા અને સર્વાંગી શોભાવતાં હતા.
તેભ્યો બહૂનિ રત્નાનિ તદા લેભે ધનઞ્જયઃ। દિવ્યજમ્બૂફલં હૈમં ભૂષણાનિ ચ પેશલમ્
એ લોકો પાસેથી ધનંજયે અનેક રત્નો, દૈવી સોનાના જાંબુફળ અને સુંદર આભૂષણો મેળવ્યા.
લબ્ધ્વા તાન્દુર્લભાન્પાર્થઃ પ્રતીચીં પ્રયયૌ દિશમ્। નાગાનાં રક્ષિતં દેશમજયશ્ચ પુનસ્તતઃ
આ દુર્લભ ખજાના મેળવી પાર્થ પશ્ચિમ દિશામાં ગયો અને ફરીથી નાગો દ્વારા રક્ષિત પ્રદેશને જીત્યો.
તતો ગન્વા મહારાજ વારુણીં પાકશાસનિઃ। ગન્ધમાદનમાસાદ્ય તતસ્તાનજયત્પ્રભુઃ
પછી, રાજા, પાકશાસન ધારીને અર્જુન વરુણી ગયા, ત્યાંથી ગંધમાદન પહોંચ્યા અને એ પ્રદેશો જીત્યા.
તં ગન્ધમાદનં રાજન્નતિક્રમ્ય તતોઽર્જુનઃ। કેતુમાલં દદર્શાથ વર્ષં રત્નસમન્વિતમ્
ગંધમાદન પાર કરીને અર્જુને પછી રત્નોથી ભરેલું કેતુમાલ પ્રદેશ જોયો.
સેવિતં દેવકલ્પૈશ્ચ નારીભિઃ પ્રિયદર્શનૈઃ। તં જિત્વા ચાર્જુનો રાજન્કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
તે પ્રદેશમાં દેવીઓ જેવી સુંદર સ્ત્રીઓ વસતી હતી; અર્જુને એ પ્રદેશ જીત્યો અને ત્યાં પોતાનું રાજ્ય સ્થાપ્યું.
આહૃત્ય તત્ર રત્નાનિ દુર્લભાનિ તથાર્જુનઃ। પુનશ્ચ પરિવૃત્યાથ માધ્યં દેશમિલાવૃતમ્
ત્યાં અર્જુને દુર્લભ રત્નો એકઠા કર્યા અને પછી પાછો ફરી મધ્ય પ્રદેશમાં પહોંચ્યો, જ્યાં વસાહતો વિસ્તરેલી હતી.
ગત્વા પ્રાચીં દિશં રાજન્સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ। મેરુમન્દરયોર્મધ્યે શૈલોદામભિતો નદીમ્
પછી રાજા, સવ્યસાચી ધનંજય પૂર્વ દિશામાં ગયો અને મેરુ તથા મંદર પર્વતોની વચ્ચે વહેતી નદી પાસે પહોંચ્યો.
યે તે કીચકવેણૂનાં છાયાં રમ્યામુપાસતે। કષાન્ઝષાંશ્ચ નદ્યૌ તાન્પ્રઘસાન્દીપ્તવેણિપાન્
ત્યાં, જે લોકો કીચક વાંસના ઠંડા છાંયામાં રહે છે અને નદીના માછલીઓ તથા કાચબાઓ તેજસ્વી વાંસના કોડા ખાય છે.
પશુપાંશ્ચ કુલિન્દાંશ્ચ તઙ્કણાન્પરતઙ્કણાન્। એતાન્સમસ્તાઞ્જિત્વા ચ કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
પશુપા, કુલિંદ, તંકણ અને પરતંકણ – આ બધાને જીતીને, તેણે બધાને પોતાનાં વશમાં કરી, વેર લાદ્યો.
રત્નાન્યાદાય સર્વેભ્યો માલ્યવન્તં તતો યયૌ। તં માલ્યવન્તં શૈલેન્દ્રં સમતિક્રમ્ય પાણ્ડવઃ
બધા પાસેથી કિંમતી રત્નો લઈ, પછી તે માલ્યવંત પર્વત તરફ ગયો; અને એ મહાન પર્વતને પાર કરીને પાંડવ આગળ વધ્યો.
ભદ્રાશ્વં પ્રવિવેશાથ વર્ષં સ્વર્ગોપમં શુચિમ્। તત્ર દેવોપમાન્દિવ્યાન્પુરુષાઞ્શુભસંયુતાન્
પછી તેણે ભદ્રાશ્વ નામના સ્વર્ગ સમાન શુદ્ધ દેશમાં પ્રવેશ કર્યો; ત્યાં તેને દેવ જેવા તેજસ્વી અને સુંદર પુરુષો દેખાયા.
જિત્વા તાન્સ્વવશે કૃત્વા કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ। આહૃત્ય સર્વતો રત્નાન્યસઙ્ખ્યાનિ તતસ્તતઃ
ત્યાંના લોકોને જીતીને, પોતાના વશમાં કરીને, વેર લાદી અને ચારેય દિશામાંથી અનગણિત રત્નો એકત્ર કર્યા.
નીલં નામ ગિરિં ગત્વા તત્રસ્થાનજયત્પ્રભુઃ। તતો જિષ્ણુરતિક્રમ્ય પર્વતં નીલમાયતમ્
પછી તે નીલ નામના પર્વત પર ગયો અને ત્યાંના લોકોને પણ જીત્યા; પછી જિષ્ણુ એ વિશાળ નીલ પર્વતને પાર કરી આગળ વધ્યો.
વિવેશ રમ્યકં વર્ષં સઙ્કીર્ણં મિથુનૈઃ શુભૈઃ। તં દેશમથ જિત્વા સ કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
પછી તે રમ્યક દેશમાં ગયો, જ્યાં સુંદર જોડીવાળા પ્રાણીઓ ભરપૂર હતા; એ દેશને પણ જીતીને વેર લાદ્યો.
અજયચ્ચાપિ બીભત્સુર્દેશં ગુહ્યકરક્ષિતમ્। તત્ર લેભે ચ રાજેન્દ્ર સૌવર્ણાન્મૃગપક્ષિણઃ
બીભત્સુએ ગુહ્યકો દ્વારા રક્ષિત દેશને પણ જીત્યો; ત્યાં, રાજા, તેને સોનાના પ્રાણી અને પક્ષીઓ મળ્યા.
અગૃહ્ણાદ્યજ્ઞભૂત્યર્થં રમણીયાન્મનોહરાન્। અન્યાંશ્ચ લબ્ધ્વા રત્નાનિ પાણ્ડવોઽથ મહાબલઃ
યજ્ઞ માટે મનોહર અને રમણીય ખજાના લીધા; અને બીજા અનેક રત્નો મેળવી, મહાબલી પાંડવ આગળ વધ્યો.
ગન્ધર્વરક્ષિતં દેશમજયત્સગણં તદા। તત્ર રત્નાનિ દિવ્યાનિ લબ્ધ્વા રાજન્નથાર્જુનઃ
ગંધર્વો અને તેમના સંગથી રક્ષિત દેશને પણ તેણે જીત્યો; ત્યાં, રાજા, અર્જુને દિવ્ય રત્નો મેળવ્યા.
વર્ષં હિરણ્વતં નામ વિવેશાથ મહીપતે। સ તુ દેશેષુ રમ્યેષુ ગન્તું તત્રોપચક્રમે
પછી તેણે હિરણ્વત નામના દેશમાં પ્રવેશ કર્યો, હે ધરાપતિ; અને એ સુંદર પ્રદેશોમાં આગળની યાત્રા શરૂ કરી.
મધ્યે પ્રાસાદવૃન્દેષુ નક્ષત્રાણાં શશી યથા। મહાપથેષુ રાજૈન્દ્ર સર્વતો યાન્તમર્જુનમ્
પ્રાસાદોના સમૂહ વચ્ચે, જેમ તારાઓમાં ચાંદો, તેમ મહાન માર્ગો પર સર્વત્ર અર્જુન જતો દેખાતો, હે રાજાધિરાજ.
પ્રાસાદવરશૃઙ્ગસ્થાઃ પરયા વીર્યશોભયા। દદૃશુસ્તં સ્રિયઃ સર્વાઃ પાર્થમાત્મયશસ્કરમ્
અતિ ઉંચા મહેલોના શિખરો પરથી, તેજ અને પરાક્રમથી ઉજવાયેલી તમામ સ્ત્રીઓએ પોતાના યશ લાવનારા પાર્થને જોયો.
તં કલાપધરં શૂરં સરથં સધનુઃ કરમ્। સવર્મં સકિરીટં વૈ સંનદ્ધં સપરિચ્છદમ્
તેઓએ તેને ધનુષ્યધારી, રથસહિત, બાંધેલી કવચ, મસ્તક પર મુકુટ અને સેવકો સાથે, સંપૂર્ણ સજ્જ અને શોભાયમાન જોયો.
સુકુમારં મહાસત્વં તેજોરાશિમનુત્તમમ્। શક્રોપમમમિત્રઘ્નં પરવારણવારણમ્
સુકુમાર છતાં મહાન સાહસવાળો, અપ્રતિમ તેજવાળો, દુશ્મનોના વિનાશક, ઇન્દ્ર સમાન, શત્રુ હાથીઓને હરાવનાર એવો હતો.
પશ્યન્તઃ સ્ત્રીગણાસ્તત્ર શક્તિપાણિં સ્મ મેનિરે। અયં સ પુરુષવ્યાઘ્રો રણેઽદ્ભુતપરાક્રમઃ
ત્યાંની સ્ત્રીઓએ તેને શસ્ત્રધારી જોઈને વિચાર્યું: 'આ પુરુષોમાં વાઘ છે, યુદ્ધમાં અદ્ભુત પરાક્રમી છે.'
અસ્ય બાહુબલં પ્રાપ્ય ન ભવન્ત્યસુહૃદ્ગણાઃ। ઇતિ વાચો બ્રુવન્ત્યસ્તાઃ સ્ત્રિયઃ પ્રેમ્ણા ધનઞ્જયમ્
'જેને એની બાહુબળ મળે, તેઓ કદી દુશ્મન રહી શકે નહીં,' એમ પ્રેમથી ધનંજય માટે એ સ્ત્રીઓ બોલી.