સ્વર્ગમાવૃત્ય તિષ્ઠન્તમુચ્છ્રાયેણ મહાગિરિમ્। અગમ્યં મનસાપ્યન્યૈર્નદીવૃક્ષસમન્વિતમ્
એ મહાન પર્વત પોતાની ઊંચાઈથી સ્વર્ગને આવરી લેતો, નદીઓ અને વૃક્ષોથી ભરપૂર અને બીજાઓ માટે કલ્પનામાં પણ અપ્રાપ્ય હતો.
નાનાવિહગસઙ્ઘૈશ્ચ નાદિતં સુમનોહરૈઃ। તં દૃષ્ટા ફલ્ગુનો મેરું પ્રીતિમાનભવત્તદા
અનેક મનમોહક પક્ષીઓના જૂથોથી ગુંજતો એ મેરુ પર્વત જોઈને ફાલ્ગુન આનંદથી ભરાઈ ગયા.
મેરોરિલાવૃતં દિવ્યં સર્વતઃ પરિમણ્ડિતમ્। મેરોસ્તુ દક્ષિણે પાર્શ્વે જમ્બૂર્નામ વનસ્પતિઃ
મેરુ પર્વતની આજુબાજુ દિવ્ય ઇલાવૃત પ્રદેશ સર્વત્ર સુંદર રીતે શોભિત છે. મેરુના દક્ષિણ ભાગે જાંબુ નામનું વૃક્ષ ઊભું છે.
નિત્યપુષ્પફલોપેવઃ સિદ્ધચારણસેવિતઃ। આસ્વર્ગમુચ્છ્રિતા રાજંસ્તસ્ય શાખા વનસ્પતેઃ
એ વૃક્ષ હંમેશા ફૂલતું અને ફળતું રહે છે, સિદ્ધો અને ચારણો તેની સેવા કરે છે. એ વૃક્ષની ડાળીઓ, હે રાજન, સ્વર્ગ સુધી ઊંચી છે.
યસ્ય નામ્ના ત્વિદં દ્વીપં જન્બૂદ્વીપમિતિ સ્મૃતમ્। તાં ચ જમ્બૂં દદર્શાથ સવ્યસાચી પરન્તપઃ
આ વૃક્ષના નામ પરથી જ આ દ્વીપને જાંબુદ્વીપ કહેવાય છે. શત્રુઓને દહન કરનાર સવ્યસાચીએ એ જાંબુ વૃક્ષ જોયું.
તૌ દૃષ્ટ્વાઽપ્રતિમૌ લોકે જમ્બૂં મેરું ચ સંસ્થિતૌ। પ્રતીમાનભવદ્રાજન્સર્વતઃ સ વિલોકયન્
જ્યારે તેણે જગતમાં અનન્ય એવા જાંબુ વૃક્ષ અને મેરુ પર્વતને સાથે ઊભેલા જોયા, ત્યારે રાજાને ચારે બાજુ જોઈને આશ્ચર્ય થયું.
તત્ર લેભે તતો જિષ્ણુઃ સિદ્ધૈર્દિવ્યૈશ્ચ ચારણૈઃ। રત્નાનિ બહુસાહસ્રં દત્તાન્યાભરણાનિ ચ
ત્યાં અર્જુને સિદ્ધો અને દૈવી ચરણો પાસેથી હજારો કિંમતી રત્નો અને આભૂષણો પ્રાપ્ત કર્યા.
વાસાંસિ ચ મહાર્હાણિ તત્ર લબ્ધ્વાઽર્જુનસ્તદા। આમન્ત્રયિત્વા તાન્સર્વાન્યજ્ઞમુદ્દિશ્ય વૈ ગુરોઃ
ત્યાંથી અર્જુને બહુ કિંમતી વસ્ત્રો મેળવ્યા અને બધા સાથે ગુરુના યજ્ઞ માટે વાત કરી.
અથાદાય બહૂન્રત્નાન્ગમનાયયોપચક્રમે। મેરું પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પ્રવતપ્રવરં પ્રભુઃ
પછી અર્જુને અનેક રત્નો લઈને પાછો જવાની તૈયારી કરી અને મહાન પર્વત મેરુની પરિક્રમા કરી.
યયૌ જમ્બૂનદીતીરે નદીં શ્રેષ્ઠાં વિલોકયન્। સ તાં મનોરમાં દિવ્યાં જમ્બૂસ્વાદુરસાવહામ્
પછી તે જાંબુ નદીના કાંઠે ગયો અને એ અતિ સુંદર અને દૈવી નદી જોઈ, જેના પાણી જાંબુફળ જેટલા મીઠા હતા.
હૈમપક્ષિગણૈર્જુષ્ટાં સૌવર્ણજલજાકુલામ્। હૈમપઙ્કાં હૈમજલાં સૌવર્ણોજ્જ્વલવાલુકામ્
એ નદીમાં સોનાના પક્ષીઓના ટોળા, સોનાની કમળો, સોનાની કાદવી, સોનાનું પાણી અને ચમકતા સોનાના રેતીથી ભરેલી હતી.
ક્વચિત્મુપિષ્પિતૈઃ પૂર્ણાં સૌવર્ણકુસુમોત્પલૈઃ। ક્વચિત્તીરરુહૈઃ કીર્ણાં હૈમપુષ્પૈઃ સુપુષ્પિતૈઃ
કેટલાક સ્થળે એ નદી સોનાના咲ેલા કમળ અને ઉટપલોથી ભરેલી હતી; અન્યત્ર કાંઠે咲ેલા વૃક્ષોના સુંદર સોનાના ફૂલો છવાયેલા હતા.
તીર્થૈશ્ચ રુક્મસોપાનૈઃ સર્વતઃ સમલઙ્કુતામ્। વિમલૈર્મણિજાલૈશ્ચ નૃત્તગીતરવૈર્યુતામ્
એ નદીના કાંઠા સર્વત્ર પવિત્ર તીર્થો અને સોનાની સીડીઓથી શોભિત હતા, શુદ્ધ મણિની જાળીઓથી અને નૃત્ય-ગાનના અવાજથી ગૂંજતા હતા.
દીપ્તૈર્હેમવિતાનૈશ્ચ સમન્તાચ્છોભિતાં શુભામ્। તથાવિધાં નદીં દૃષ્ટ્વા પાર્થસ્તાં પ્રશશંસ હ
તે ચારે બાજુથી તેજસ્વી સોનાની છતોથી શોભાયમાન હતી; આવી નદી જોઈને પાર્થએ તેની પ્રશંસા કરી.
દૃષ્ટપૂર્વાં રાજેન્દ્ર દૃષ્ટ્વા હર્ષમવાપ ચ। દર્શનીયાં નદીતીરે પુરુષાન્સુમનોહરાન્
આવી નદી, જે તેણે ક્યારેય જોઈ નહોતી, જોઈને રાજા, તેને આનંદ થયો અને કાંઠે અદ્ભુત રૂપાળાં પુરુષો જોયા.
તાન્નદીસલિલાહારાન્સદારાનમરોપમાન્। નિત્યં સુખમુદા યુક્તાન્સર્વાલઙ્કારશોભિતાન્
એ લોકો, જેઓ નદીના પાણી પર જીવન ગુજારતા, પત્નીઓ સાથે અમર દેવતાઓ જેવાં લાગતા, હંમેશાં સુખ અને આનંદથી ભરેલા અને સર્વાંગી શોભાવતાં હતા.
તેભ્યો બહૂનિ રત્નાનિ તદા લેભે ધનઞ્જયઃ। દિવ્યજમ્બૂફલં હૈમં ભૂષણાનિ ચ પેશલમ્
એ લોકો પાસેથી ધનંજયે અનેક રત્નો, દૈવી સોનાના જાંબુફળ અને સુંદર આભૂષણો મેળવ્યા.
લબ્ધ્વા તાન્દુર્લભાન્પાર્થઃ પ્રતીચીં પ્રયયૌ દિશમ્। નાગાનાં રક્ષિતં દેશમજયશ્ચ પુનસ્તતઃ
આ દુર્લભ ખજાના મેળવી પાર્થ પશ્ચિમ દિશામાં ગયો અને ફરીથી નાગો દ્વારા રક્ષિત પ્રદેશને જીત્યો.
તતો ગન્વા મહારાજ વારુણીં પાકશાસનિઃ। ગન્ધમાદનમાસાદ્ય તતસ્તાનજયત્પ્રભુઃ
પછી, રાજા, પાકશાસન ધારીને અર્જુન વરુણી ગયા, ત્યાંથી ગંધમાદન પહોંચ્યા અને એ પ્રદેશો જીત્યા.
તં ગન્ધમાદનં રાજન્નતિક્રમ્ય તતોઽર્જુનઃ। કેતુમાલં દદર્શાથ વર્ષં રત્નસમન્વિતમ્
ગંધમાદન પાર કરીને અર્જુને પછી રત્નોથી ભરેલું કેતુમાલ પ્રદેશ જોયો.
સેવિતં દેવકલ્પૈશ્ચ નારીભિઃ પ્રિયદર્શનૈઃ। તં જિત્વા ચાર્જુનો રાજન્કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
તે પ્રદેશમાં દેવીઓ જેવી સુંદર સ્ત્રીઓ વસતી હતી; અર્જુને એ પ્રદેશ જીત્યો અને ત્યાં પોતાનું રાજ્ય સ્થાપ્યું.
આહૃત્ય તત્ર રત્નાનિ દુર્લભાનિ તથાર્જુનઃ। પુનશ્ચ પરિવૃત્યાથ માધ્યં દેશમિલાવૃતમ્
ત્યાં અર્જુને દુર્લભ રત્નો એકઠા કર્યા અને પછી પાછો ફરી મધ્ય પ્રદેશમાં પહોંચ્યો, જ્યાં વસાહતો વિસ્તરેલી હતી.
ગત્વા પ્રાચીં દિશં રાજન્સવ્યસાચી ધનઞ્જયઃ। મેરુમન્દરયોર્મધ્યે શૈલોદામભિતો નદીમ્
પછી રાજા, સવ્યસાચી ધનંજય પૂર્વ દિશામાં ગયો અને મેરુ તથા મંદર પર્વતોની વચ્ચે વહેતી નદી પાસે પહોંચ્યો.
યે તે કીચકવેણૂનાં છાયાં રમ્યામુપાસતે। કષાન્ઝષાંશ્ચ નદ્યૌ તાન્પ્રઘસાન્દીપ્તવેણિપાન્
ત્યાં, જે લોકો કીચક વાંસના ઠંડા છાંયામાં રહે છે અને નદીના માછલીઓ તથા કાચબાઓ તેજસ્વી વાંસના કોડા ખાય છે.
પશુપાંશ્ચ કુલિન્દાંશ્ચ તઙ્કણાન્પરતઙ્કણાન્। એતાન્સમસ્તાઞ્જિત્વા ચ કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
પશુપા, કુલિંદ, તંકણ અને પરતંકણ – આ બધાને જીતીને, તેણે બધાને પોતાનાં વશમાં કરી, વેર લાદ્યો.
રત્નાન્યાદાય સર્વેભ્યો માલ્યવન્તં તતો યયૌ। તં માલ્યવન્તં શૈલેન્દ્રં સમતિક્રમ્ય પાણ્ડવઃ
બધા પાસેથી કિંમતી રત્નો લઈ, પછી તે માલ્યવંત પર્વત તરફ ગયો; અને એ મહાન પર્વતને પાર કરીને પાંડવ આગળ વધ્યો.
ભદ્રાશ્વં પ્રવિવેશાથ વર્ષં સ્વર્ગોપમં શુચિમ્। તત્ર દેવોપમાન્દિવ્યાન્પુરુષાઞ્શુભસંયુતાન્
પછી તેણે ભદ્રાશ્વ નામના સ્વર્ગ સમાન શુદ્ધ દેશમાં પ્રવેશ કર્યો; ત્યાં તેને દેવ જેવા તેજસ્વી અને સુંદર પુરુષો દેખાયા.
જિત્વા તાન્સ્વવશે કૃત્વા કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ। આહૃત્ય સર્વતો રત્નાન્યસઙ્ખ્યાનિ તતસ્તતઃ
ત્યાંના લોકોને જીતીને, પોતાના વશમાં કરીને, વેર લાદી અને ચારેય દિશામાંથી અનગણિત રત્નો એકત્ર કર્યા.
નીલં નામ ગિરિં ગત્વા તત્રસ્થાનજયત્પ્રભુઃ। તતો જિષ્ણુરતિક્રમ્ય પર્વતં નીલમાયતમ્
પછી તે નીલ નામના પર્વત પર ગયો અને ત્યાંના લોકોને પણ જીત્યા; પછી જિષ્ણુ એ વિશાળ નીલ પર્વતને પાર કરી આગળ વધ્યો.
વિવેશ રમ્યકં વર્ષં સઙ્કીર્ણં મિથુનૈઃ શુભૈઃ। તં દેશમથ જિત્વા સ કરે ચ વિનિવેશ્ય ચ
પછી તે રમ્યક દેશમાં ગયો, જ્યાં સુંદર જોડીવાળા પ્રાણીઓ ભરપૂર હતા; એ દેશને પણ જીતીને વેર લાદ્યો.