ધનઞ્જયવચઃ શ્રુત્વા ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ સ્નિગ્ધગમ્ભીરનાદિન્યાં તં ગિરા પ્રત્યભાષત
ધનંજયના વચન સાંભળી, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરે મીઠા અને ગંભીર સ્વરે તેને ઉત્તર આપ્યો.
સ્વસ્તિ વાચ્યાર્હતો વિપ્રાન્પ્રયાહિ ભરતર્ષભ। દુર્હૃદામપ્રહર્ષાય સુહૃદાં નન્દનાય ચ
યોગ્ય બ્રાહ્મણો પાસેથી આશીર્વાદ લઈ, હે ભરતવંશી, દુશ્મનોને દુઃખ આપવા અને મિત્રોનું આનંદ વધારવા તું પ્રસ્થાન કર.
વિજયસ્તે ધ્રુવં પાર્થ પ્રિયં કામમવાપ્સ્યસિ। ઇત્યુક્તઃ પ્રયયૌ પાર્થઃ સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
પાર્થ, તારી વિજય નિશ્ચિત છે; તું તારી ઇચ્છિત વસ્તુ જરૂર મેળવશે. આમ કહીને, પાર્થ મોટું સેના લઈને નીકળી પડ્યો.
અગ્નિદત્તેન દિવ્યેન રથેનાદ્ભુતકર્મણા। તથૈવ ભીમસેનોઽપિ યમૌ ચ પુરુષર્ષભૌ
અગ્નિદેવે આપેલો દિવ્ય અને અદ્ભુત કાર્ય કરતો રથ, એ જ રીતે ભીમસેન અને યમપુત્રો—શ્રેષ્ઠ પુરુષો—પણે હતા.
સસૈન્યાઃ પ્રયયુઃ સર્વે ધર્મરાજેન પૂજિતાઃ। દિશં ધનપતેરિષ્ટામજયત્પાકશાસનિઃ
બધા પોતાના સેનાઓ સાથે, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર દ્વારા સન્માન પામીને, ધનની ઈચ્છિત દિશા પર વિજય મેળવવા નીકળી પડ્યા.
ભીમસેનસ્તથા પ્રાચીં સહદેવસ્તુ દક્ષિણામ્। પ્રતીચીં નકુલો રાજન્દિશં વ્યજયતાસ્ત્રવિત્
ભીમસેને પૂર્વ દિશા, સહદેવએ દક્ષિણ, નકુલએ પશ્ચિમ અને રાજાએ, શસ્ત્રકલા જાણનાર, પોતાની દિશા પર વિજય મેળવ્યો.
ખાણ્ડવપ્રસ્થમધ્યસ્થો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। આસીત્પરમયા લક્ષ્મ્યા સુહૃદ્ગણવૃતઃ પ્રભુઃ
ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર ખાંડવપ્રસ્થના મધ્યમાં, મહાન સમૃદ્ધિ અને મિત્રો સાથે ઘેરાયેલા, રાજ્ય કરતા રહ્યા.
દિશામભિજયં બ્રહ્મન્વિસ્તરેણાનુકીર્તય। ન હિ તૃપ્યામિ પૂર્વેષાં શૃણ્વાનશ્ચરિતં મહત્
હે બ્રાહ્મણ, દિશાઓના વિજયની વાત મને વિગતે કહો; કારણ કે પૂર્વજોના મહાન કાર્યો સાંભળવામાં મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
ધનઞ્જયસ્ય વક્ષ્યામિ વિજયં પૂર્વમેવ તે। યૌગપદ્યેન પાર્થૈર્હિ નિર્જિતેયં વસુન્ધરા
હું તને પહેલા ધનંજયના વિજયની વાત કહિશ; કારણ કે પાંડુપુત્રોએ આખી પૃથ્વી એક સાથે જીતેલી હતી.
અવાપ્ય રાજા રાજ્યાર્ધં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। મહત્ત્વે રાજશબ્દસ્ય મનશ્ચક્રે મહામનાઃ
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે અડધું રાજ્ય મેળવ્યા પછી, રાજા તરીકેની મહાનતા મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.
તદા ક્ષાત્રં વિદિત્વાઽસ્ય પૃથિવીવિજયં પ્રતિ। અમર્ષાત્પાર્થિવેન્દ્રાણાં તં સમેયાય વારયત્
પછી, પૃથ્વી વિજય માટે તેની રાજકીય શક્તિ જાણીને, રાજાઓએ ઈર્ષાથી એકઠા થઈને તેને રોકવાનો વિચાર કર્યો.
તત્સમેત્ય ભુવઃ ક્ષાત્રં રથનાગાશ્વપત્તિમત્। અભ્યયાત્પાર્થિવં જિષ્ણું મોઘં કર્તું જનાધિપ
પછી, બધા રાજાઓ રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતી સાથે ભેગા થઈ, વિજયી યુવાન રાજાને રોકવા આગળ વધ્યા.
તત્પાર્થઃ પાર્થિવં ક્ષાત્રં યુયુત્સું પરમાહવે। પ્રત્યુદ્યયૌ મહાબાહુસ્તરસા પાકશાસનિઃ
પછી, મહાબાહુ પાર્થ, વજ્રધારી, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક રાજાઓ સામે ઝડપથી લડવા ગયો.
તદ્ભગ્રં પાર્થિવં ક્ષાત્રં પાર્થેનાક્લિષ્ટકર્મણા। વાયુનેવ ઘનાનીકં તૂલીભૂતં યયૌ દિશઃ
પાર્થના નિષ્કલંક કાર્યોથી તે રાજસેનાઓ તૂટી પડી અને પવનથી વાદળો વિખેરાય તેમ ચારે દિશામાં ફાટી પડી.
તજ્જિત્વા પાર્થિવં ક્ષાત્રં સમરે પરવીરહા। યયૌ તદા વશે કર્તુમુદીચીં પાણ્ડુનન્દનઃ
પાંડુપુત્રએ યુદ્ધમાં રાજાઓને હરાવી, દુશ્મન વીરોને વિજય કરી, ઉત્તર દિશાના પ્રદેશોને પોતાના વશમાં લેવા માટે આગળ વધ્યો.
પૂર્વં કુલિઙ્ગવિષયે વશે ચક્રે મહીપતિમ્। ધનઞ્જયો મહાબાહુર્નાતિતીવ્રેણ કર્મણા
મહાબાહુ ધનંજયે પહેલા કુલિંગ પ્રદેશના રાજાને વધારે કઠોરતા વિના પોતાના વશમાં કર્યો.
તેનૈવ સહિતઃ પ્રાયાજ્જિષ્ણુઃ સાલ્વપુરં પ્રતિ। સ સાલ્વપુરમાસાદ્ય સાલ્વરાજં ધનઞ્જયટઃ
પછી ધનંજયે એ રાજાને સાથે લઈ સાલ્વાપુર તરફ પ્રયાણ કર્યું અને ત્યાં પહોંચીને સાલ્વાના રાજાને સામનો કર્યો.
વિક્રમેણોગ્રધન્વાનં વશે ચક્રે મહામનાઃ। તં પાર્થઃ સહસા જિત્વા દ્યુમત્સેનં મહીશ્વરમ્
પાર્થએ પોતાના પરાક્રમથી ઉગ્ર ધનુર્ધર દ્યુમત્સેનને ઝડપથી હરાવી, તેને પોતાના વશમાં કર્યો.
કૃત્વા સ સૈનિકં પ્રાયાત્કટદેશમરિન્દમઃ। તત્ર પાર્થો રણે જિષ્ણુઃ સુનાભં વસુધાધિપમ્
આ વિજય પછી, દુશ્મનોના દમનકર્તા પાર્થ પોતાની સેનાને લઈને કટ પ્રદેશ તરફ ગયો અને ત્યાં યુદ્ધમાં સુનાભ નામના રાજાને હરાવ્યો.
વિક્રમેણ વશે કૃત્વા કૃતવાનનુસૈનિકમ્। એતેન સહિતો રાજન્સવ્યસાચી પરન્તપઃ
પાર્થએ પોતાના શૌર્યથી સુનાભ અને તેની સેનાને વશમાં કર્યા અને પછી રાજા, એ સુનાભને સાથે લઈ આગળ વધ્યો.
વિજિગ્યે શાકલદ્વીપે પ્રતિવિન્ધ્યં ચ પાર્થિવમ્। કલદ્વીપવાસાશ્ચ સપ્તદ્વીપેષુ યે નૃપાઃ
પછી તેણે શાકલદ્વીપમાં પ્રતિવિંધ્યના રાજાને અને કલદ્વીપમાં વસતા રાજાઓ તેમજ સાતેય દ્વીપોના રાજાઓને પણ જીત્યા.
અર્જુનસ્ય ચ સૈન્યસ્થૈર્વિગ્રહસ્તુમુલોઽભવત્। તાન્સર્વાનજયત્પાર્તો ધર્મરાજપ્રિયેપ્સયા
અર્જુન અને એ રાજાઓ વચ્ચે ભારે યુદ્ધ થયું, પણ પાર્થએ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને પ્રસન્ન કરવા માટે બધા રાજાઓને હરાવી દીધા.
તૈરેવ સહિતઃ સર્વૈઃ પ્રગ્જ્યોતિષમુપાદ્રવત્
પછી એ બધા રાજાઓને સાથે લઈ, પાર્થ પ્રાગ્યોતિષપુર તરફ આગળ વધ્યો.
તત્ર રાજા મહાનાસીદ્ભગદત્તો વિશામ્પતે। તેનાસીત્સુમહદ્યુદ્ધં પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ
પ્રાગ્યોતિષપુરમાં મહાન રાજા ભગદત્ત હતા; પાંડુપુત્રે તેમના સાથે ભયાનક યુદ્ધ કર્યું.
સ કિરાતૈશ્ચ ચીનૈશ્ચ વૃતઃ પ્રાગ્જ્યોતિષોઽભવત્। અન્યૈશ્ચ બહુભિર્યોધૈઃ સાગરાનુપવાસિભિઃ
ભગદત્ત પોતાના આસપાસ કિરાત, ચીન અને દરિયાકાંઠે વસતા અનેક વીર યોદ્ધાઓ સાથે ઘેરાયેલા હતા.
તતઃ સ દિવસાનષ્ટૌ યોધયિત્વા ધનઞ્જયમ્। પ્રહસન્નબ્રવીદ્રાજા સઙ્ગ્રામવિગતક્રમમ્
આ રીતે ધનંજય સાથે આઠ દિવસ સુધી યુદ્ધ કર્યા પછી, યુદ્ધ શાંત પડતાં રાજાએ હસતાં-હસતાં તેને કહ્યું.
ઉપપન્નં મહાબાહો ત્વયિ કૌરવનન્દન। પાકશાસનદાયાદે વીર્યમાહવશોભિનિ
મહાબાહુ, કૌરવોના આનંદ, તું પાકાશાસનના વંશજને જેવો પરાક્રમ ધરાવે છે, એ તારી માટે યોગ્ય છે.
અહં સખા મહેન્દ્રસ્ય શક્રાદનવરો રણે। ન શક્ષ્યામિ ચ તે તાત સ્થાતું પ્રમુખતો યુધિ
હું મહેન્દ્રનો મિત્ર છું અને યુદ્ધમાં ઇન્દ્રથી ઓછો નથી, છતાં પુત્ર, હું તારા સામે યુદ્ધમાં ઊભો રહી શકતો નથી.
ત્વમીપ્સિતં પાણ્ડવેયં બ્રૂહિ કિં કરવાણિ તે। યદ્વક્ષ્યસિ મહાબાહો તત્કરિષ્યામિ પુત્રક
પાંડુપુત્ર, તને જે ઇચ્છા હોય તે કહેજે; મહાબાહુ, તું જે કહેશે એ હું જરૂર કરીશ, પુત્ર.
કુરૂણામૃષભો રાજા ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ધર્મજ્ઞઃ સત્યસન્ધશ્ચ યજ્વા વિપુલદક્ષિણઃ
કુરુવંશના વર, રાજા યુધિષ્ઠિર ધર્મપુત્ર છે; તે ધર્મને જાણનાર, સત્યવચન અને યજ્ઞકર્તા તથા દાનમાં ઉદાર છે.