તતો યુધિષ્ઠિરમુખાઃ પાણ્ડવા ભરતર્ષભ। પ્રદક્ષિણમકુર્વન્ત કૃષ્ણમક્લિષ્ટકારિણમ્
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુધિષ્ઠિરના નેતૃત્વમાં પાંડવો નિર્દોષ કર્મ કરનાર કૃષ્ણની પરિક્રમા કરી.
તતો ગતે ભગવતિ કૃષ્ણે દેવકિનન્દને। જયં લબ્ધ્વા સુવિપુલં રાજ્ઞાં દત્ત્વાઽભયં તદા
પછી દેવકીનંદન ભગવાન કૃષ્ણ વિજય પ્રાપ્ત કરીને અને રાજાઓને નિર્ભયતા આપીને ત્યાંથી વિદાય પામ્યા.
સંવર્ધિતં યશો ભૂયઃ કર્મણા તેન ભારત। દ્રૌપદ્યાઃ પાણ્ડવા રાજન્પરાં પ્રીતિમવર્ધયન્
એ કાર્યથી તેમનું યશ વધુ વધ્યું; પાંડવો, હે રાજા, દ્રૌપદીનું પણ પરમ આનંદ વધાર્યું.
તસ્મિન્કાલે તુ યદ્યુક્તં ધર્મકામાર્થસંહિતમ્। તદ્રાજા ધર્મતશ્ચક્રે પ્રજાપાલનકીર્તનમ્
એ સમયે જે યોગ્ય હતું, ધર્મ, કામ અને અર્થને અનુરૂપ હતું, તે બધું રાજાએ ધર્મપૂર્વક પ્રજાની રક્ષા માટે કર્યું.
ઋષેસ્તદ્વચનં સ્મૃત્વા નિશશ્વાસ યુધિષ્ઠિરઃ। ધર્મ ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠઃ કર્તુમિચ્છન્પરન્તપઃ
ઋષિના શબ્દો યાદ કરીને યુધિષ્ઠિરે ઊંડો શ્વાસ લીધો; ધર્મ પાળનારા શ્રેષ્ઠ અને શત્રુઓને હરાવનારા, કર્મ કરવા ઈચ્છતા હતા.
તસ્યેઙ્ગિતજ્ઞો બીભત્સુઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ। સંવિવર્તયિષુઃ કામં પાવકાત્પાકશાસનિઃ
તેણી ભાવના સમજીને, સર્વ શસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ બીભત્સુએ, અગ્નિમાંથી નીકળતા વજ્ર સમા, તેની ઈચ્છા પૂર્ણ કરવાનો મનમાં વિચાર કર્યો.
પ્રાપ્તં પ્રાપ્ય ધનુઃ શ્રેષ્ઠમક્ષય્યૌ ચ મહેષુધી। રથં ધ્વજં સભાં ચૈવ યુધિષ્ઠિરમભાષત
શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય, અક્ષય બાણો, શક્તિશાળી રથ, ધ્વજ અને સભા મળ્યા પછી, યુધિષ્ઠિરે બોલ્યા.
ધનુરસ્ત્રં શરા વીર્યં પક્ષો ભૂમિર્યશો બલમ્। પ્રાપ્તમેતન્મયા રાજન્દુષ્પ્રાપં યદભીપ્સિતમ્
રાજા, ધનુષ્ય, અસ્ત્રો, બાણો, પરાક્રમ, પાંખો, જમીન, યશ અને બળ—આ બધું મેં મેળવ્યું છે, જે બહુ મુશ્કેલ અને સૌને ઇચ્છનીય છે.
તસ્ય કૃત્યમહં મન્યે કોશસ્ય પરિવર્ધનમ્। કરમાહારયિષ્યામિ રાજ્ઞઃ સર્વાન્નૃપોત્તમ
હું માનું છું કે ખજાનામાં વધારો કરવો એ મારું કામ છે; રાજાઓ પાસેથી તું માટે કર વસૂલ કરી લાવિશ, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.
વિજયાય પ્રયાસ્યામિ દિશં ધનદપાલિતામ્। તિથાવથ મુહૂર્તે ચ નક્ષત્રે ચાભિપૂજિતે
હું ધનની દિશા તરફ વિજય માટે જઇશ, યોગ્ય તિથિ, મુહૂર્ત અને શુભ નક્ષત્રમાં.
ધનઞ્જયવચઃ શ્રુત્વા ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ સ્નિગ્ધગમ્ભીરનાદિન્યાં તં ગિરા પ્રત્યભાષત
ધનંજયના વચન સાંભળી, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરે મીઠા અને ગંભીર સ્વરે તેને ઉત્તર આપ્યો.
સ્વસ્તિ વાચ્યાર્હતો વિપ્રાન્પ્રયાહિ ભરતર્ષભ। દુર્હૃદામપ્રહર્ષાય સુહૃદાં નન્દનાય ચ
યોગ્ય બ્રાહ્મણો પાસેથી આશીર્વાદ લઈ, હે ભરતવંશી, દુશ્મનોને દુઃખ આપવા અને મિત્રોનું આનંદ વધારવા તું પ્રસ્થાન કર.
વિજયસ્તે ધ્રુવં પાર્થ પ્રિયં કામમવાપ્સ્યસિ। ઇત્યુક્તઃ પ્રયયૌ પાર્થઃ સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
પાર્થ, તારી વિજય નિશ્ચિત છે; તું તારી ઇચ્છિત વસ્તુ જરૂર મેળવશે. આમ કહીને, પાર્થ મોટું સેના લઈને નીકળી પડ્યો.
અગ્નિદત્તેન દિવ્યેન રથેનાદ્ભુતકર્મણા। તથૈવ ભીમસેનોઽપિ યમૌ ચ પુરુષર્ષભૌ
અગ્નિદેવે આપેલો દિવ્ય અને અદ્ભુત કાર્ય કરતો રથ, એ જ રીતે ભીમસેન અને યમપુત્રો—શ્રેષ્ઠ પુરુષો—પણે હતા.
સસૈન્યાઃ પ્રયયુઃ સર્વે ધર્મરાજેન પૂજિતાઃ। દિશં ધનપતેરિષ્ટામજયત્પાકશાસનિઃ
બધા પોતાના સેનાઓ સાથે, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર દ્વારા સન્માન પામીને, ધનની ઈચ્છિત દિશા પર વિજય મેળવવા નીકળી પડ્યા.
ભીમસેનસ્તથા પ્રાચીં સહદેવસ્તુ દક્ષિણામ્। પ્રતીચીં નકુલો રાજન્દિશં વ્યજયતાસ્ત્રવિત્
ભીમસેને પૂર્વ દિશા, સહદેવએ દક્ષિણ, નકુલએ પશ્ચિમ અને રાજાએ, શસ્ત્રકલા જાણનાર, પોતાની દિશા પર વિજય મેળવ્યો.
ખાણ્ડવપ્રસ્થમધ્યસ્થો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। આસીત્પરમયા લક્ષ્મ્યા સુહૃદ્ગણવૃતઃ પ્રભુઃ
ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર ખાંડવપ્રસ્થના મધ્યમાં, મહાન સમૃદ્ધિ અને મિત્રો સાથે ઘેરાયેલા, રાજ્ય કરતા રહ્યા.
દિશામભિજયં બ્રહ્મન્વિસ્તરેણાનુકીર્તય। ન હિ તૃપ્યામિ પૂર્વેષાં શૃણ્વાનશ્ચરિતં મહત્
હે બ્રાહ્મણ, દિશાઓના વિજયની વાત મને વિગતે કહો; કારણ કે પૂર્વજોના મહાન કાર્યો સાંભળવામાં મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
ધનઞ્જયસ્ય વક્ષ્યામિ વિજયં પૂર્વમેવ તે। યૌગપદ્યેન પાર્થૈર્હિ નિર્જિતેયં વસુન્ધરા
હું તને પહેલા ધનંજયના વિજયની વાત કહિશ; કારણ કે પાંડુપુત્રોએ આખી પૃથ્વી એક સાથે જીતેલી હતી.
અવાપ્ય રાજા રાજ્યાર્ધં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। મહત્ત્વે રાજશબ્દસ્ય મનશ્ચક્રે મહામનાઃ
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે અડધું રાજ્ય મેળવ્યા પછી, રાજા તરીકેની મહાનતા મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.
તદા ક્ષાત્રં વિદિત્વાઽસ્ય પૃથિવીવિજયં પ્રતિ। અમર્ષાત્પાર્થિવેન્દ્રાણાં તં સમેયાય વારયત્
પછી, પૃથ્વી વિજય માટે તેની રાજકીય શક્તિ જાણીને, રાજાઓએ ઈર્ષાથી એકઠા થઈને તેને રોકવાનો વિચાર કર્યો.
તત્સમેત્ય ભુવઃ ક્ષાત્રં રથનાગાશ્વપત્તિમત્। અભ્યયાત્પાર્થિવં જિષ્ણું મોઘં કર્તું જનાધિપ
પછી, બધા રાજાઓ રથ, હાથી, ઘોડા અને પદાતી સાથે ભેગા થઈ, વિજયી યુવાન રાજાને રોકવા આગળ વધ્યા.
તત્પાર્થઃ પાર્થિવં ક્ષાત્રં યુયુત્સું પરમાહવે। પ્રત્યુદ્યયૌ મહાબાહુસ્તરસા પાકશાસનિઃ
પછી, મહાબાહુ પાર્થ, વજ્રધારી, યુદ્ધ માટે ઉત્સુક રાજાઓ સામે ઝડપથી લડવા ગયો.
તદ્ભગ્રં પાર્થિવં ક્ષાત્રં પાર્થેનાક્લિષ્ટકર્મણા। વાયુનેવ ઘનાનીકં તૂલીભૂતં યયૌ દિશઃ
પાર્થના નિષ્કલંક કાર્યોથી તે રાજસેનાઓ તૂટી પડી અને પવનથી વાદળો વિખેરાય તેમ ચારે દિશામાં ફાટી પડી.
તજ્જિત્વા પાર્થિવં ક્ષાત્રં સમરે પરવીરહા। યયૌ તદા વશે કર્તુમુદીચીં પાણ્ડુનન્દનઃ
પાંડુપુત્રએ યુદ્ધમાં રાજાઓને હરાવી, દુશ્મન વીરોને વિજય કરી, ઉત્તર દિશાના પ્રદેશોને પોતાના વશમાં લેવા માટે આગળ વધ્યો.
પૂર્વં કુલિઙ્ગવિષયે વશે ચક્રે મહીપતિમ્। ધનઞ્જયો મહાબાહુર્નાતિતીવ્રેણ કર્મણા
મહાબાહુ ધનંજયે પહેલા કુલિંગ પ્રદેશના રાજાને વધારે કઠોરતા વિના પોતાના વશમાં કર્યો.
તેનૈવ સહિતઃ પ્રાયાજ્જિષ્ણુઃ સાલ્વપુરં પ્રતિ। સ સાલ્વપુરમાસાદ્ય સાલ્વરાજં ધનઞ્જયટઃ
પછી ધનંજયે એ રાજાને સાથે લઈ સાલ્વાપુર તરફ પ્રયાણ કર્યું અને ત્યાં પહોંચીને સાલ્વાના રાજાને સામનો કર્યો.
વિક્રમેણોગ્રધન્વાનં વશે ચક્રે મહામનાઃ। તં પાર્થઃ સહસા જિત્વા દ્યુમત્સેનં મહીશ્વરમ્
પાર્થએ પોતાના પરાક્રમથી ઉગ્ર ધનુર્ધર દ્યુમત્સેનને ઝડપથી હરાવી, તેને પોતાના વશમાં કર્યો.
કૃત્વા સ સૈનિકં પ્રાયાત્કટદેશમરિન્દમઃ। તત્ર પાર્થો રણે જિષ્ણુઃ સુનાભં વસુધાધિપમ્
આ વિજય પછી, દુશ્મનોના દમનકર્તા પાર્થ પોતાની સેનાને લઈને કટ પ્રદેશ તરફ ગયો અને ત્યાં યુદ્ધમાં સુનાભ નામના રાજાને હરાવ્યો.
વિક્રમેણ વશે કૃત્વા કૃતવાનનુસૈનિકમ્। એતેન સહિતો રાજન્સવ્યસાચી પરન્તપઃ
પાર્થએ પોતાના શૌર્યથી સુનાભ અને તેની સેનાને વશમાં કર્યા અને પછી રાજા, એ સુનાભને સાથે લઈ આગળ વધ્યો.