એવં સમ્ભાષ્ય કૌન્તેયઃ પ્રાદાદ્રથવરં પ્રભોઃ
આ રીતે બોલ્યા પછી કૌંતેયે ભગવાનને શ્રેષ્ઠ રથ અર્પણ કર્યો.
પ્રતિગૃહ્ય તુ ગોવિન્દો જરાસન્ધસ્ય તં રથમ્
ગોવિંદે જરાસંધનો એ રથ સ્વીકારીને હાથમાં લીધો.
પ્રહૃષ્ટસ્તસ્ય મુમુદે ફલ્ગુનેન જનાર્દનઃ। પ્રીતિમાનભવદ્રાજન્ધર્મરાજપુરસ્કૃતઃ
જનાર્દન ફાલ્ગુન સાથે ખૂબ આનંદિત થયા; ધર્મરાજ દ્વારા સન્માન પામી તેઓ પ્રેમથી ભરાયા.
યથાવયઃ સમાગમ્ય ભ્રાતૃભિઃ સહ પાણ્ડવઃ। સત્કૃત્ય પૂજયિત્વા ચ વિસસર્જ નરાધિપાન્
પછી પાંડવે પોતાના ભાઈઓ સાથે મળીને રાજાઓનું આદરપૂર્વક સન્માન કર્યું અને પછી સૌને વિદાય આપી.
યુધિષ્ઠિરાભ્યનુજ્ઞાતાસ્તે નૃપા હૃષ્ટમાનસાઃ। જગ્મુઃ સ્વદેશાંસ્ત્વરિતા યાનૈરુચ્ચાવચૈસ્તતઃ
યુધિષ્ઠિરની પરવાનગીથી રાજાઓ આનંદિત મનથી વિવિધ વાહનોમાં ઝડપથી પોતાના દેશમાં પાછા ગયા.
એવં પુરુષશાર્દૂલો મહાબુદ્ધિર્જનાર્દનઃ। પાણ્ડવૈર્ઘાતયામાસ જરાસન્ધમરિં તદા
એ રીતે, પુરુષોમાં સિંહ સમા અને મહાબુદ્ધિશાળી જનાર્દને પાંડવો સાથે મળીને ત્યારે જરાસંધ શત્રુનો વિનાશ કર્યો.
ઘાતયિત્વા જરાસન્ધં બુદ્ધિપૂર્વમરિન્દમઃ। ધર્મરાજમનુજ્ઞાપ્ય પૃથાં કૃષ્ણાં ચ ભારત
શત્રુઓના વિનાશકએ યુક્તિપૂર્વક જરાસંધને મારીને, ધર્મરાજ, પૃથા અને કૃષ્ણાની પરવાનગી લઈને,
સુભદ્રાં ભીમસેનં ચ ફાલ્ગુનં યમજૌ તથા। ધૌમ્યમામન્ત્રયિત્વા ચ પ્રયયૌ સ્વાં પુરીં પ્રતિ
સુભદ્રા, ભીમસેન, ફાલ્ગુન, યમના બંને પુત્રો અને ધૌમ્ય સાથે સલાહ કરીને, પોતાનાં શહેર તરફ રવાના થયા.
પાણ્ડવૈરનુધાવદ્ભિર્યુધિષ્ઠિરપુરોગમૈઃ। હર્ષેણ મહતા યુક્તઃ પ્રાપ્ય ચાનુત્તમં યશઃ। જગામ હૃષ્ટઃ કૃષ્ણસ્તુ પુનર્દ્વારવતીં પુરીમ્
યુધિષ્ઠિરની આગેવાનીમાં પાંડવો તેમના પાછળ આવ્યા; મહાન આનંદ અને અપ્રતિમ યશ પ્રાપ્ત કરીને કૃષ્ણ ખુશીથી ફરી દ્વારકાપુરી ગયા.
તેનૈવ રથમુખ્યેન મનસસ્તુલ્યગામિના। ધર્મરાજવિસૃષ્ટેન દિવ્યેનાનાદયન્દિશઃ
ધર્મરાજે આપેલા, મન જેવી ઝડપથી ચાલતું એ દિવ્ય ધ્વનિથી દિશાઓ ગુંજી ઉઠતી શ્રેષ્ઠ રથમાં તેઓ ગયા.
તતો યુધિષ્ઠિરમુખાઃ પાણ્ડવા ભરતર્ષભ। પ્રદક્ષિણમકુર્વન્ત કૃષ્ણમક્લિષ્ટકારિણમ્
પછી, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, યુધિષ્ઠિરના નેતૃત્વમાં પાંડવો નિર્દોષ કર્મ કરનાર કૃષ્ણની પરિક્રમા કરી.
તતો ગતે ભગવતિ કૃષ્ણે દેવકિનન્દને। જયં લબ્ધ્વા સુવિપુલં રાજ્ઞાં દત્ત્વાઽભયં તદા
પછી દેવકીનંદન ભગવાન કૃષ્ણ વિજય પ્રાપ્ત કરીને અને રાજાઓને નિર્ભયતા આપીને ત્યાંથી વિદાય પામ્યા.
સંવર્ધિતં યશો ભૂયઃ કર્મણા તેન ભારત। દ્રૌપદ્યાઃ પાણ્ડવા રાજન્પરાં પ્રીતિમવર્ધયન્
એ કાર્યથી તેમનું યશ વધુ વધ્યું; પાંડવો, હે રાજા, દ્રૌપદીનું પણ પરમ આનંદ વધાર્યું.
તસ્મિન્કાલે તુ યદ્યુક્તં ધર્મકામાર્થસંહિતમ્। તદ્રાજા ધર્મતશ્ચક્રે પ્રજાપાલનકીર્તનમ્
એ સમયે જે યોગ્ય હતું, ધર્મ, કામ અને અર્થને અનુરૂપ હતું, તે બધું રાજાએ ધર્મપૂર્વક પ્રજાની રક્ષા માટે કર્યું.
ઋષેસ્તદ્વચનં સ્મૃત્વા નિશશ્વાસ યુધિષ્ઠિરઃ। ધર્મ ધર્મભૃતાં શ્રેષ્ઠઃ કર્તુમિચ્છન્પરન્તપઃ
ઋષિના શબ્દો યાદ કરીને યુધિષ્ઠિરે ઊંડો શ્વાસ લીધો; ધર્મ પાળનારા શ્રેષ્ઠ અને શત્રુઓને હરાવનારા, કર્મ કરવા ઈચ્છતા હતા.
તસ્યેઙ્ગિતજ્ઞો બીભત્સુઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાં વરઃ। સંવિવર્તયિષુઃ કામં પાવકાત્પાકશાસનિઃ
તેણી ભાવના સમજીને, સર્વ શસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ બીભત્સુએ, અગ્નિમાંથી નીકળતા વજ્ર સમા, તેની ઈચ્છા પૂર્ણ કરવાનો મનમાં વિચાર કર્યો.
પ્રાપ્તં પ્રાપ્ય ધનુઃ શ્રેષ્ઠમક્ષય્યૌ ચ મહેષુધી। રથં ધ્વજં સભાં ચૈવ યુધિષ્ઠિરમભાષત
શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય, અક્ષય બાણો, શક્તિશાળી રથ, ધ્વજ અને સભા મળ્યા પછી, યુધિષ્ઠિરે બોલ્યા.
ધનુરસ્ત્રં શરા વીર્યં પક્ષો ભૂમિર્યશો બલમ્। પ્રાપ્તમેતન્મયા રાજન્દુષ્પ્રાપં યદભીપ્સિતમ્
રાજા, ધનુષ્ય, અસ્ત્રો, બાણો, પરાક્રમ, પાંખો, જમીન, યશ અને બળ—આ બધું મેં મેળવ્યું છે, જે બહુ મુશ્કેલ અને સૌને ઇચ્છનીય છે.
તસ્ય કૃત્યમહં મન્યે કોશસ્ય પરિવર્ધનમ્। કરમાહારયિષ્યામિ રાજ્ઞઃ સર્વાન્નૃપોત્તમ
હું માનું છું કે ખજાનામાં વધારો કરવો એ મારું કામ છે; રાજાઓ પાસેથી તું માટે કર વસૂલ કરી લાવિશ, હે શ્રેષ્ઠ રાજા.
વિજયાય પ્રયાસ્યામિ દિશં ધનદપાલિતામ્। તિથાવથ મુહૂર્તે ચ નક્ષત્રે ચાભિપૂજિતે
હું ધનની દિશા તરફ વિજય માટે જઇશ, યોગ્ય તિથિ, મુહૂર્ત અને શુભ નક્ષત્રમાં.
ધનઞ્જયવચઃ શ્રુત્વા ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ સ્નિગ્ધગમ્ભીરનાદિન્યાં તં ગિરા પ્રત્યભાષત
ધનંજયના વચન સાંભળી, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિરે મીઠા અને ગંભીર સ્વરે તેને ઉત્તર આપ્યો.
સ્વસ્તિ વાચ્યાર્હતો વિપ્રાન્પ્રયાહિ ભરતર્ષભ। દુર્હૃદામપ્રહર્ષાય સુહૃદાં નન્દનાય ચ
યોગ્ય બ્રાહ્મણો પાસેથી આશીર્વાદ લઈ, હે ભરતવંશી, દુશ્મનોને દુઃખ આપવા અને મિત્રોનું આનંદ વધારવા તું પ્રસ્થાન કર.
વિજયસ્તે ધ્રુવં પાર્થ પ્રિયં કામમવાપ્સ્યસિ। ઇત્યુક્તઃ પ્રયયૌ પાર્થઃ સૈન્યેન મહતા વૃતઃ
પાર્થ, તારી વિજય નિશ્ચિત છે; તું તારી ઇચ્છિત વસ્તુ જરૂર મેળવશે. આમ કહીને, પાર્થ મોટું સેના લઈને નીકળી પડ્યો.
અગ્નિદત્તેન દિવ્યેન રથેનાદ્ભુતકર્મણા। તથૈવ ભીમસેનોઽપિ યમૌ ચ પુરુષર્ષભૌ
અગ્નિદેવે આપેલો દિવ્ય અને અદ્ભુત કાર્ય કરતો રથ, એ જ રીતે ભીમસેન અને યમપુત્રો—શ્રેષ્ઠ પુરુષો—પણે હતા.
સસૈન્યાઃ પ્રયયુઃ સર્વે ધર્મરાજેન પૂજિતાઃ। દિશં ધનપતેરિષ્ટામજયત્પાકશાસનિઃ
બધા પોતાના સેનાઓ સાથે, ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર દ્વારા સન્માન પામીને, ધનની ઈચ્છિત દિશા પર વિજય મેળવવા નીકળી પડ્યા.
ભીમસેનસ્તથા પ્રાચીં સહદેવસ્તુ દક્ષિણામ્। પ્રતીચીં નકુલો રાજન્દિશં વ્યજયતાસ્ત્રવિત્
ભીમસેને પૂર્વ દિશા, સહદેવએ દક્ષિણ, નકુલએ પશ્ચિમ અને રાજાએ, શસ્ત્રકલા જાણનાર, પોતાની દિશા પર વિજય મેળવ્યો.
ખાણ્ડવપ્રસ્થમધ્યસ્થો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। આસીત્પરમયા લક્ષ્મ્યા સુહૃદ્ગણવૃતઃ પ્રભુઃ
ધર્મરાજા યુધિષ્ઠિર ખાંડવપ્રસ્થના મધ્યમાં, મહાન સમૃદ્ધિ અને મિત્રો સાથે ઘેરાયેલા, રાજ્ય કરતા રહ્યા.
દિશામભિજયં બ્રહ્મન્વિસ્તરેણાનુકીર્તય। ન હિ તૃપ્યામિ પૂર્વેષાં શૃણ્વાનશ્ચરિતં મહત્
હે બ્રાહ્મણ, દિશાઓના વિજયની વાત મને વિગતે કહો; કારણ કે પૂર્વજોના મહાન કાર્યો સાંભળવામાં મને ક્યારેય તૃપ્તિ થતી નથી.
ધનઞ્જયસ્ય વક્ષ્યામિ વિજયં પૂર્વમેવ તે। યૌગપદ્યેન પાર્થૈર્હિ નિર્જિતેયં વસુન્ધરા
હું તને પહેલા ધનંજયના વિજયની વાત કહિશ; કારણ કે પાંડુપુત્રોએ આખી પૃથ્વી એક સાથે જીતેલી હતી.
અવાપ્ય રાજા રાજ્યાર્ધં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। મહત્ત્વે રાજશબ્દસ્ય મનશ્ચક્રે મહામનાઃ
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે અડધું રાજ્ય મેળવ્યા પછી, રાજા તરીકેની મહાનતા મેળવવાનો મનમાં સંકલ્પ કર્યો.