ભીમસેનસ્ય નાદેન જરાસન્ધસ્ય ચૈવ હ। કિં નુ સ્યાદ્ધિમવાન્ભિન્નઃ કિંનુસ્વિદ્દીર્યતે મહી
ભીમસેન અને જરાસંધની ગર્જનાથી લોકો વિચારવા લાગ્યા: 'શું હિમાલય ફાટી ગયો છે? કે જમીન ફાટી રહી છે?'
ઇતિ વૈ માગધા જજ્ઞુર્ભીમસેનસ્ય નિખનાત્। `તતસ્તુ ભગવાન્કૃષ્ણો જરાસન્ધજિઘાંસયા
આવી રીતે માગધોએ ભીમસેનના પ્રહારનો અવાજ સાંભળી વાત કરી; ત્યારબાદ ભગવાન કૃષ્ણે જરાસંધના વિનાશની ઈચ્છાથી—
ભીમસેનં સમાલોક્ય નલં જગ્રાહ પાણિના। દ્વિધા ચિચ્છેદ વૈ તત્તુ જરાસન્ધવધં પ્રતિ
કૃષ્ણે ભીમસેનને જોઈને હાથમાં લાકડી પકડી અને તેને બે ભાગે તોડી, જે જરાસંધના વધનો સંકેત હતો.
તતસ્ત્વાજ્ઞાય તસ્યૈવ પાદમુત્ક્ષિપ્ય મારુતિઃ। દ્વિધા બભઞ્જ તદ્ગાત્રં પ્રાક્ષિપદ્વિનનાદ ચ
પછી એ સંકેત સમજીને પવનપુત્રે જરાસંધના પગ પકડી, તેના શરીરને બે ભાગમાં તોડી, જમીન પર ફેંકી દીધો અને ગર્જના કરી.
પુનઃ સન્ધાય તુ તદા જરાન્ધઃ પ્રતાપવાન્। ભીમેન ચ સમાગમ્ય બાહુયુદ્ધં ચકાર હ
પણ પછી જરાસંધ ફરીથી જોડાઈ ગયો અને ભીમ સાથે ફરી હાથમાં હાથ નાખી યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્। સર્વલોકક્ષયકરં સર્વભૂતભયાવહમ્
બન્ને વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું, જે બધાં જગતના વિનાશ અને સર્વ જીવમાં ભય પેદા કરનારું હતું.
પુનઃ કૃષ્ણસ્તમિરિણં દ્વિધા વિચ્છિદ્ય માધવઃ। વ્યત્યસ્ય પ્રાક્ષિપત્તત્તુ જરાસન્ધવધેપ્સયા
પછી કૃષ્ણે ફરી લાકડી બે ભાગે તોડી અને તેને ઉલટાવીને ફેંકી, જરાસંધના વિનાશની ઈચ્છાથી.
ભીમસેનસ્તદા જ્ઞાત્વા નિર્બિભેદ ચ માગધમ્। દ્વિધા વ્યત્યસ્ય પાદેન પ્રાક્ષિપચ્ચ નનાદ હ
પછી ભીમસેને એ સંકેત સમજ્યો, માગધ રાજાને બે પગથી ફાડી નાખ્યો, જમીન પર ફેંકી દીધો અને ગર્જના કરી.
શુષ્કમાંસાસ્થિમેદસ્ત્વગ્ભિન્નમસ્તિષ્કપિણ્ડકટઃ। શવભૂતસ્તદા રાજન્પિણ્ડીકૃત ઇવાબબૌ
તેના માંસ, હાડકાં, મજ્જા અને ચામડી સુકાઈ ગઈ, ખોપરી ફાટી ગઈ; એ રાજા મૃતદેહ જેવો, ગાંઠ જેવો લાગતો હતો.
તતો રાજ્ઞઃ કુલદ્વારિ પ્રસુપ્તમિવ તં નૃપમ્। રાત્રૌ ગતાસુમુત્સૃજ્ય નિશ્ચક્રમુરરિન્દમાઃ
પછી રાજાના દરવાજે, રાત્રે જીવ છોડીને સુતો હોય એમ તે રાજાને છોડી, શત્રુવિજયીઓ ત્યાંથી નીકળી ગયા.
જરાસન્ધરથં કૃષ્ણો યોજયિત્વા પતાકિનમ્। આરોપ્ય ભ્રાતરૌ ચૈવ મોક્ષયામાસ બાન્ધવાન્
કૃષ્ણે જરાસંધની ધ્વજાવાળી રથને જોતડી, બંને ભાઈઓને તેમાં બેસાડ્યા અને બાંધવોને મુક્ત કર્યા.
તે વૈ રત્નુભુજં કૃષ્ણં રત્નાર્હં પૃથિવીશ્વરાઃ। રાજાનં ચક્રરાસાદ્ય મોક્ષિતા મહતો ભયાત્
પૃથ્વીના એ રાજાઓ, રત્ન માટે યોગ્ય એવા, કૃષ્ણને પોતાનો રાજા માની, મહાન ભયમાંથી મુક્ત થયા.
અક્ષતઃ શસ્ત્રસમ્પન્નો જિતારિઃ સહ રાજભિઃ। રથમાસ્થાય તં દિવ્યં નિર્જગામ ગિરિવ્રજાત્
અખંડિત, શસ્ત્રોથી સજ્જ, શત્રુવિજયી ભીમસેન રાજાઓ સાથે એ દિવ્ય રથમાં બેસી ગિરિવ્રજથી બહાર નીકળી ગયા.
યઃ સ સોદર્યવાન્નામ દ્વિયોધી કૃષ્ણસારથિઃ। અભ્યાસઘાતી સન્દૃશ્યો દુર્જયઃ સર્વરાજભિઃ
જેને સોદર્યવાન કહે છે, જે મહાન ધનુર્ધર છે અને કૃષ્ણ જેના રથચાલક છે, તે નજીકના યુદ્ધમાં વિજયી, સૌ રાજાઓ માટે અપરાજિત છે.
ભીમાર્જુનાભ્યાં યોધાભ્યામાસ્થિતઃ કૃષ્ણસારથિઃ। શુશુભે રથવર્યોઽસૌ દુર્જયઃ સર્વધન્વિભિઃ
ભીમ અને અર્જુન જેવા યુદ્ધવીરો સાથે, કૃષ્ણ રથ ચલાવી રહ્યા હતા. એ શ્રેષ્ઠ રથ બધાં ધનુર્ધારીઓ માટે અપરાજિત અને તેજસ્વી લાગતો હતો.
શક્રવિષ્ણૂ હિ સઙ્ગ્રામે ચેરતુસ્તારકામયે। રથેન તેન વૈ કૃષ્ણ ઉપારુહ્ય યયૌ તદા
એ જ રથ પર, એક સમયે ઇન્દ્ર અને વિષ્ણુ તારા સમૂહમાં યુદ્ધ કરતાં ફર્યા હતા; ત્યારબાદ કૃષ્ણ એ રથ પર ચઢીને આગળ વધ્યા.
એવમેતૌ મહાબાહૂ તદા દુષ્કરકારિણૌ। કૃષ્ણપ્રણીતૌ લોકેઽસ્મિન્નથે કો દ્રષ્ટુમર્હતિ
એ બંને મહાબળવાન અને અઘરા કાર્યો કરનારા, કૃષ્ણના માર્ગદર્શન હેઠળ, દુનિયામાં તેમને કોણ જોઈ શકે?
ઇત્યવોચન્વ્રજન્તં તં જરાસન્ધપુરાલયાઃ। વાસુદેવં નરશ્રેષ્ઠં યુક્તં વાતજવૈર્હયૈઃ
જરસંધના શહેરના રહેવાસીઓએ, પવન જેટલા ઝડપી ઘોડાઓ જોડાયેલા રથ પર બેઠેલા શ્રેષ્ઠ પુરુષ વાસુદેવને જતા જોઈને આ રીતે કહ્યું.
તપ્તચામીકરાભેણ કિઙ્કિણીજાલમાલિના। મેઘનિર્ઘોષનાદેન જૈત્રેણામિત્રઘાતિના
તે વિજયી અને શત્રુ વિનાશક રથ તપેલા સોનાની જેમ ચમકતો, ઘંટીઓની ઝાંઝરથી શોભતો અને મેઘના ગર્જન જેવો અવાજ કરતો હતો.
યેન શક્રો દાનવાનાં જઘાન નવતીર્નવ। તં પ્રાપ્ય સમહૃષ્યન્ત રથં તે પુરુષર્થભાઃ
જે રથ પર ઇન્દ્રે નવાણું દાનવોના સમૂહનો વિનાશ કર્યો હતો, એ રથ મળતાં જ એ પુરુષાર્થવંતો ખૂબ આનંદિત થયા.
તતઃ કૃષ્ણં મહાબાહું ભ્રાતૃભ્યાં સહિતં તદા। રથસ્થં માગધા દૃષ્ટ્વા સમપદ્યન્ત વિસ્મિતાઃ
પછી, કૃષ્ણને તેમના ભાઈઓ સાથે રથ પર ઊભેલા જોઈને, માગધ લોકો ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
હયૈર્દિવ્યૈઃ સમાયુક્તો રથો વાયુસમો જવે। અધિષ્ઠિતઃ સ શુશુભે કૃષ્ણેનાતીવ ભારત
દિવ્ય ઘોડાઓ જોડાયેલો અને પવન જેટલો ઝડપી એ રથ, કૃષ્ણના ઉપસ્થિતથી ખૂબ જ તેજસ્વી લાગતો હતો, હે ભારત.
અસઙ્ગો દેવવિહિતસ્તસ્મિન્રથવરે ધ્વજઃ। યોજનાદ્દદૃશે શ્રીમાનિન્દ્રાયુધસમપ્રભઃ
એ શ્રેષ્ઠ રથ પર દેવો દ્વારા સ્થાપિત અને ક્યાંય બંધાયેલો નહીં એવો ધ્વજ ફરકતો હતો; એ ઇન્દ્રના અસ્ત્ર જેવો તેજસ્વી અને એક યોજન દૂરથી પણ દેખાતો હતો.
ચિન્તયામાસ કૃષ્ણોઽથ ગરુત્મન્તં સ ચાભ્યયાત્। ક્ષણે તસ્મિન્સ તેનાસીચ્ચૈત્યવૃક્ષ ઇવોત્થિતઃ
પછી કૃષ્ણે ગરુડનો વિચાર કર્યો અને ગરુડ તરત જ ત્યાં આવી પહોંચ્યા; એ ક્ષણે જ, ગરુડ પવિત્ર વૃક્ષ જેવો ઊભો રહ્યો.
વ્યાદિતાસ્યૈર્મહાનાદૈઃ સહ ભૂતૈર્ધ્વજાલયૈઃ। તસ્મિન્રથવરે તસ્થૌ ગુરુત્માન્પન્નગાશનઃ
મોટા મોં ખોલીને, ભયાનક અવાજ સાથે, અનેક જીવ અને ધ્વજપટ્ટીઓ સાથે, સાપોને ભક્ષનારા ગરુડ એ શ્રેષ્ઠ રથ પર ઊભા રહ્યા.
દુર્નિરીક્ષ્યો હિ ભૂતાનાં તેજસાઽઽભ્યાધિકં બભૌ। આદિત્ય ઇવ મધ્યાહ્ને સહસ્રકિરણાવૃતઃ
ગરુડનું તેજ એટલું વધારે હતું કે, કોઈ પણ જીવ માટે તેમને જોઈ શકવું મુશ્કેલ હતું; તેઓ મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવો હજારો કિરણોથી ઘેરાયેલા લાગતા હતા.
ન સજ્જતિ વૃક્ષેષુ શસ્ત્રૈશ્ચાપિ ન રિષ્યતે। દિવ્યો ધ્વજવરો રાજન્દૃશ્યતે ચેહ માનુષૈઃ
એ દેવધ્વજ વૃક્ષો પર અટકતો નથી, શસ્ત્રોથી પણ તેને કોઈ નુકસાન થતું નથી; એ દિવ્ય અને શ્રેષ્ઠ ધ્વજ, હે રાજા, અહીં મનુષ્યોને સ્પષ્ટ દેખાય છે.
તમાસ્થાય રથં દિવ્યં પર્જન્યસમનિઃ સ્વનમ્। નિર્યયૌ પુરુષવ્યાઘ્રઃ પાણ્ડવાભ્યાં સહાચ્યુતઃ
એ મેઘના ગર્જન જેવો અવાજ કરતો દિવ્ય રથ ચડીને, પુરુષોમાં વાઘ સમાન અચ્યૂત પાંડવો સાથે બહાર નીકળી પડ્યા.
યં લેભે વાસવાદ્રાજા વસુસ્તસ્માદ્બૃહદ્રથઃ। બૃહદ્રથાત્ક્રમેણૈવ પ્રાપ્તો બાર્હદ્રથો રથમ્
જે રથ રાજા વસુએ ઇન્દ્ર પાસેથી મેળવ્યો હતો, એ રથ પછી ક્રમે બૃહદ્રથ અને પછી બાર્હદ્રથ વંશમાં ગયો.
સ નિર્યાય મહાબાહુઃ પુણ્ડરીકેક્ષણસ્તતઃ। ગિરિવ્રજાદ્બહિસ્તસ્થૌ સમદેશે મહાયશાઃ
પછી મહાબળવાન, કમળની આંખોવાળા અને મહાપ્રસિદ્ધ કૃષ્ણ, ગિરિવ્રજ શહેરની બહાર યોગ્ય સ્થળે ઊભા રહ્યા.