વ્યૂઢોરસ્કૌ દીર્ઘભુજૌ નિયુદ્ધકુશલાવુભૌ। બાહુભિઃ સમસજ્જોતામાયસૈઃ પરિઘૈરિવ
બંનેની છાતી પહોળી, હાથ લાંબા અને કુસ્તીમાં પારંગત હતા; એમણે હાથો સાથે એવો અથડાવ કર્યો કે જાણે લોખંડના ગદા અથડાય.
કાર્તિકસ્ય તુ માસસ્ય પ્રવૃત્તં પ્રથમેઽહનિ। તદા તદ્યુદ્ધમભવદ્દિનાનિ દશ પઞ્ચ ચ। અનાહારં દિવારાત્રમવિશ્રાન્તમવર્તત
કાર્તિક મહિનાના પહેલા દિવસે એ યુદ્ધ શરૂ થયું અને પંદર દિવસ સુધી, દિવસ-રાત, ભુખ્યા અને આરામ વિના ચાલ્યું.
તદ્વૃત્તં તુ ત્રયોદશ્યાં સમવેતં મહાત્મનોઃ। ચતુર્દશ્યાં નિશાયાં તુ નિવૃત્તો માગધઃ ક્લમાત્
તે મહાન આત્માઓની લડાઈ તેરમા દિવસે પણ ચાલુ રહી; પણ ચૌદસની રાતે માગધ રાજા થાકથી થંભી ગયો.
તં રાજાનં તથા ક્લાન્તં દૃષ્ટ્વા રાજઞ્જનાર્દનઃ। ઉવાચ ભીમકર્માણં ભીમં સમ્બોધયન્નિવ
રાજા એ રીતે થાકી ગયો જોઈને જનાર્દને ભીમકર્મા ભીમને, જાણે જગાડતો હોય તેમ, સંબોધન કર્યું.
ક્લાન્તઃ શત્રુર્હિ કૌન્તેય શક્યઃ પીડયિતું રણે। પીડ્યમાનો હિ કાર્ત્સ્ન્યેન જહ્યાજ્જીવિતમાત્મનઃ
કુંતીપુત્ર, જ્યારે દુશ્મન થાકી જાય, ત્યારે તેને યુદ્ધમાં હરાવવો શક્ય છે; કારણ કે આખરે જ્યારે એ ખૂબ પીડાય, ત્યારે પોતાનું જીવ પણ છોડે છે.
તસ્માત્તેઽદ્યૈવ કૌન્તેય પીડનીયો જનાધિપઃ। સમમેતેન યુધ્યસ્વ બાહુભ્યાં ભરતર્ષભ
એથી, કુંતીપુત્ર, આજે તું એ રાજાને દબાવ; ભરત વંશના વીર, તું બંને હાથથી એ સાથે યુદ્ધ કર.
એવમુક્તઃસ કૃષ્ણેન પાણ્ડવઃ પરવીરહા। જરાસન્દસ્ય તદ્રન્ધ્રં જ્ઞાત્વા ચક્રે મતિં વધે
કૃષ્ણે આમ કહ્યું ત્યારે, પાંડવ અને દુશ્મનોના વિનાશક ભીમે, જરા સંધની કમજોરી ઓળખી, તેને મારવાનો નક્કી કર્યો.
તતસ્તમજિતં જેતું જરાસન્દં વૃકોદરઃ। સંરમ્ભાદ્બલિનાં શ્રેષ્ઠો જગ્રાહ કુરુનન્દનઃ
પછી વ્રિકોદરે, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ, ક્રોધથી ભરાઈ, અપરાજિત જરા સંધને હરાવા માટે પકડી લીધો, હે કુરુઓના આનંદ.
ભીમસેનસ્તતઃ કૃષ્ણમુવાચ યદુનન્દનમ્। બુદ્ધિમાસ્થાય વિપુલાં જરાસન્ધવધોપ્સયા
પછી ભીમસેને યદુવંશના આનંદ કૃષ્ણને, જરા સંધના વધ માટે વિશાળ યોજના બનાવીને, કહ્યું.
નાયં પાપો મયા કૃષ્ણ યુક્તઃ સ્યાદનુરોધિતુમ્। પ્રાયેણ યદુશાર્દૂલ બાન્ધવક્ષયકૃત્તવ
કૃષ્ણ, આ દુષ્ટ માણસ મારા તરફથી દયાનો હકદાર નથી; કારણ કે, યદુવંશના વીર, એણે પોતાના જ સંબંધીઓને નાશ કર્યો છે.
એવમુક્તસ્તતઃ કૃષ્ણઃ પ્રત્યુવાચ વૃકોદરમ્। ત્વરયન્પુરુષવ્યાઘ્રો જરાસન્ધવધેપ્સયા
આમ કહેતાં કૃષ્ણે વ્રિકોદરને ઉત્સાહ આપતો જવાબ આપ્યો, અને જરા સંધના વધની ઇચ્છાથી તેને તાકીદ કરી.
યત્તે દૈવં પરં સત્વં યચ્ચ તે માતરિશ્વનઃ। બલં ભીમં જરાસન્ધે દર્શયાશુ તદદ્ય વૈ
ભીમ, તારી પાસે જે દૈવી શક્તિ, પરાક્રમ અને પવનદેવની બળ છે, એ બધું આજે જરા સંધ સામે બતાવ.
તવૈષ વધ્યો દુર્બુદ્ધિર્જરાસન્ધો મહારથઃ। ઇત્યન્તરિક્ષે ત્વશ્રૌષં યદા વાયુરવાપ્યતે
આ જરા સંધ, દુર્ભાવનાવાળો અને મહાન રથયોધા, તારા હાથેથી જ મરવાનો છે; જ્યારે પવન ફૂંકાયો ત્યારે આ વાત આકાશમાં સાંભળેલી છે.
ગોમન્તે પર્વતશ્રેષ્ઠે યેનૈષ પરિમોક્ષિતઃ। બલદેવબલં પ્રાપ્ય કોઽન્યો જીવેત્તુ માગધાત્
ગોમંત નામના શ્રેષ્ઠ પર્વત પર, જ્યારે એ છૂટ્યો હતો, ત્યારે બલદેવના બળને સહન કર્યા પછી, માગધોમાં બીજો કોણ જીવતો બચી શકે?
તદસ્ય મૃત્યુર્વિહિતસ્ત્વદૃતે ન મહાબલ। વાયું ચિન્ત્ય મહાબાહો જહીમં મગધાધિપમ્
એથી, મહાબાહુ, એના મૃત્યુ તારા સિવાય બીજાના હાથેથી નિશ્ચિત નથી; પવનદેવને યાદ કરીને, આ માગધના રાજાને મારી નાખ.
એવમુક્તસ્તતો ભીમો મનસાઽઽચિન્ત્ય મારુતમ્। જનાર્દનં નમસ્કૃત્ય પરિષ્વજ્ય ચ ફલ્ગુનમ્
આમ કહેતાં, ભીમે મનમાં પવનદેવને સ્મરણ કર્યું, જનાર્દનને વંદન કર્યું અને ફાલ્ગુનને ભેટી લીધો.
પ્રભઞ્જનબલાવિષ્ટો જરાસન્ધમરિન્દમઃ। ઉત્ક્ષિપ્ય ભ્રામયામાસ બલવન્તં મહાબલઃ
પવનની જેમ જોરદાર બનેલા શત્રુવિજયી ભીમસેને મહાબળવાન જરાસંધને ઉઠાવીને ગોળગોળ ફેરવવા લાગ્યા.
ભ્રામયિત્વા શતગુણં જાનુભ્યાં ભરતર્ષભ। બભઞ્જ પૃષ્ટં સઙ્ક્ષિપ્ય નિષ્પિષ્ય વિનનાદ ચ
ભીમસેને જરાસંધને અનેકવાર ફેરવીને, ઘૂંટણથી તેની પીઠ દબાવીને તોડી નાખી, જોરદાર ગર્જના કરી.
કરે ગૃહીત્વા ચરણં દ્વિધા ચક્રે મહાબલઃ। તસ્ય નિષ્પિષ્યમાણસ્ય પાણ્ડવસ્ય ચ ગર્જતઃ
પછી ભીમસેને હાથથી જરાસંધના પગ પકડીને તેને બે ભાગમાં વહેંચી નાખ્યો; જ્યારે જરાસંધ દબાઈ રહ્યો હતો અને પાંડવ ગર્જના કરી રહ્યો હતો, ત્યારે ભયાનક અવાજ થયો.
અભવત્તુમુલો નાદઃ સર્વપ્રાણિભયઙ્કરઃ। વિત્રેસુર્માગધાઃ સર્વે સ્ત્રીણાં ગર્ભાશ્ચ સુસ્રુવુઃ
એવો ભયાનક અવાજ થયો કે બધાં જીવજંતુઓ ડરી ગયા; બધા માગધો ભયભીત થઈ ગયા અને સ્ત્રીઓના ગર્ભ પડી ગયા.
ભીમસેનસ્ય નાદેન જરાસન્ધસ્ય ચૈવ હ। કિં નુ સ્યાદ્ધિમવાન્ભિન્નઃ કિંનુસ્વિદ્દીર્યતે મહી
ભીમસેન અને જરાસંધની ગર્જનાથી લોકો વિચારવા લાગ્યા: 'શું હિમાલય ફાટી ગયો છે? કે જમીન ફાટી રહી છે?'
ઇતિ વૈ માગધા જજ્ઞુર્ભીમસેનસ્ય નિખનાત્। `તતસ્તુ ભગવાન્કૃષ્ણો જરાસન્ધજિઘાંસયા
આવી રીતે માગધોએ ભીમસેનના પ્રહારનો અવાજ સાંભળી વાત કરી; ત્યારબાદ ભગવાન કૃષ્ણે જરાસંધના વિનાશની ઈચ્છાથી—
ભીમસેનં સમાલોક્ય નલં જગ્રાહ પાણિના। દ્વિધા ચિચ્છેદ વૈ તત્તુ જરાસન્ધવધં પ્રતિ
કૃષ્ણે ભીમસેનને જોઈને હાથમાં લાકડી પકડી અને તેને બે ભાગે તોડી, જે જરાસંધના વધનો સંકેત હતો.
તતસ્ત્વાજ્ઞાય તસ્યૈવ પાદમુત્ક્ષિપ્ય મારુતિઃ। દ્વિધા બભઞ્જ તદ્ગાત્રં પ્રાક્ષિપદ્વિનનાદ ચ
પછી એ સંકેત સમજીને પવનપુત્રે જરાસંધના પગ પકડી, તેના શરીરને બે ભાગમાં તોડી, જમીન પર ફેંકી દીધો અને ગર્જના કરી.
પુનઃ સન્ધાય તુ તદા જરાન્ધઃ પ્રતાપવાન્। ભીમેન ચ સમાગમ્ય બાહુયુદ્ધં ચકાર હ
પણ પછી જરાસંધ ફરીથી જોડાઈ ગયો અને ભીમ સાથે ફરી હાથમાં હાથ નાખી યુદ્ધ કરવા લાગ્યો.
તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં તુમુલં રોમહર્ષણમ્। સર્વલોકક્ષયકરં સર્વભૂતભયાવહમ્
બન્ને વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ થયું, જે બધાં જગતના વિનાશ અને સર્વ જીવમાં ભય પેદા કરનારું હતું.
પુનઃ કૃષ્ણસ્તમિરિણં દ્વિધા વિચ્છિદ્ય માધવઃ। વ્યત્યસ્ય પ્રાક્ષિપત્તત્તુ જરાસન્ધવધેપ્સયા
પછી કૃષ્ણે ફરી લાકડી બે ભાગે તોડી અને તેને ઉલટાવીને ફેંકી, જરાસંધના વિનાશની ઈચ્છાથી.
ભીમસેનસ્તદા જ્ઞાત્વા નિર્બિભેદ ચ માગધમ્। દ્વિધા વ્યત્યસ્ય પાદેન પ્રાક્ષિપચ્ચ નનાદ હ
પછી ભીમસેને એ સંકેત સમજ્યો, માગધ રાજાને બે પગથી ફાડી નાખ્યો, જમીન પર ફેંકી દીધો અને ગર્જના કરી.
શુષ્કમાંસાસ્થિમેદસ્ત્વગ્ભિન્નમસ્તિષ્કપિણ્ડકટઃ। શવભૂતસ્તદા રાજન્પિણ્ડીકૃત ઇવાબબૌ
તેના માંસ, હાડકાં, મજ્જા અને ચામડી સુકાઈ ગઈ, ખોપરી ફાટી ગઈ; એ રાજા મૃતદેહ જેવો, ગાંઠ જેવો લાગતો હતો.
તતો રાજ્ઞઃ કુલદ્વારિ પ્રસુપ્તમિવ તં નૃપમ્। રાત્રૌ ગતાસુમુત્સૃજ્ય નિશ્ચક્રમુરરિન્દમાઃ
પછી રાજાના દરવાજે, રાત્રે જીવ છોડીને સુતો હોય એમ તે રાજાને છોડી, શત્રુવિજયીઓ ત્યાંથી નીકળી ગયા.