તં તુ રાજન્વિભુઃ શૌરી રાજાનં બલિનાં વરમ્। સ્મૃત્વા પુરુષશાર્દૂલઃ શાર્દૂલસમવિક્રમમ્
એ મહાન શક્તિશાળી રાજાને, ઉજ્જવલ શૌરીએ યાદ કર્યો, જે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ અને પુરુષોમાં વાઘ જેવો પરાક્રમી હતો.
સત્યસન્ધો જરાસન્ધં ભુવિ ભીમપરાક્રમમ્। ભાગમન્યસ્ય નિર્દિષ્ટમવધ્યં મધુર્ભિર્મૃધેઃ
જરાસંધ સત્યનિષ્ઠ હતો અને ભૂમિ પર ભીમ જેવો પરાક્રમ ધરાવતો હતો; તેનો એક ભાગ બીજાને મળેલો હતો અને યુદ્ધમાં મીઠા લોકો દ્વારા અજય હતો.
નાત્મનાઽઽત્મવતાં મુખ્ય ઇયેષ મધુસૂદનઃ। બ્રાહ્મીમાજ્ઞાં પુરસ્કૃત્ય હન્તું હલધરાનુજઃ
મધુસૂદને, આત્મસંયમીમાં શ્રેષ્ઠ, પોતે તેને મારવા ઇચ્છ્યું નહીં; બ્રાહ્મણની આજ્ઞાને પ્રથમ રાખી, હલધરના નાના ભાઈએ તેને મારવાનો વિચાર કર્યો.
કિમર્થં વૈરિણાવાસ્તામુભૌ તૌ કૃષ્ણમાગધૌ। કથં ચ નિર્જિતઃ સઙ્ખ્યે જરાસન્ધેન માધવઃ
કયા કારણથી એ બે શત્રુઓ, કૃષ્ણ અને માગધ રાજા, સાથે રહેતા હતા? અને માધવને જરાસંધે યુદ્ધમાં કેવી રીતે હરાવ્યો?
કશ્ચ કંસો માગધસ્ય યસ્ય હેતોઃ સ વૈરવાન્। એતદાચક્ષ્વ મે સર્વં વૈશમ્પાયન તત્વતઃ
માગધનો કંસ કોણ છે અને કયા કારણે તેને વૈર હતું? હે વૈશંપાયન, મને આ બધું સાચું-સાચું કહો.
યાદવાનામન્વવાયે વસુદેવો મહામતિઃ। ઉદપદ્યત વાર્ષ્ણેયો હ્યુગ્રસેનસ્ય મન્ત્રભૃત્
યાદવોના વંશમાં મહાબુદ્ધિશાળી વસુદેવ જન્મ્યા, જે વૃષ્ણિ કુળના અને ઉગ્રસેનના મંત્રી હતા.
ઉગ્રસેનસ્ય કંસસ્તુ બભૂવ બલવાન્સુતઃ। જ્યેષ્ઠો બહૂનાં કૌરવ્ય સર્વશસ્ત્રવિશારદઃ
ઉગ્રસેનનો પુત્ર કંસ બહુ બલવાન હતો, હે કૌરવ, અને અનેક ભાઈઓમાં મોટો તથા બધા શસ્ત્રોમાં નિપુણ હતો.
જરાસન્ધસ્ય દુહિતા તસ્ય ભાર્યાઽતિવિશ્રુતા। રાજ્યશુક્લેન દત્તા સા જરાસન્ધેન ધીમતા
જરાસંધની પુત્રી, જે ખૂબ પ્રસિદ્ધ હતી, તેને જરાસંધે રાજઆનાથી પોતાની વહુ બનાવી.
તદર્થમુગ્રસેનસ્ય મધુરાયાં સુતસ્તદા। અભિષિક્તસ્તદાઽમાત્યૈઃ સ વૈ તીવ્રપરાક્રમઃ
એ કારણે, ઉગ્રસેનનો પુત્ર ત્યારે મથુરામાં મંત્રીઓ દ્વારા રાજસિંહાસન પર બેસાડાયો અને તે અત્યંત પરાક્રમી હતો.
ઐશ્વર્યબલમત્તસ્તુ સ તદા બલમોહિતઃ। નિગૃહ્ય પિતરં ભુઙ્ક્તે તદ્રાજ્યં મન્ત્રિભિઃ સહ
સંપત્તિ અને શક્તિના ઘમંડમાં ચૂર થઈ, અને એ બળથી મોહિત થઈ, તેણે પોતાના પિતાને કાબૂમાં લઈ રાજ્યનો આનંદ મંત્રીઓ સાથે માણ્યો.
વસુદેવસ્ય તત્કૃત્યં ન શૃણોતિ સ મન્દધીઃ। ત તેન સહ તદ્રાજ્યં ધર્મતઃ પર્યપાલયત્
એ મૂર્ખે વસુદેવના ઉપદેશને કદી સાંભળ્યો નહીં; છતાં, તેણે વસુદેવ સાથે મળીને એ રાજ્ય ધર્મથી ચલાવ્યું.
પ્રીતિમાન્સ તુ દૈત્યેન્દ્રો વસુદેવસ્ય દેવકીમ્। વાહ ભાર્યા સ તદા દુહિતા દેવકસ્ય યા
એ દૈત્યરાજા પ્રસન્ન થઈ, વસુદેવ માટે દેવકાની પુત્રી દેવકીને પત્ની તરીકે લાવ્યો.
તસ્યામુદ્વાહ્યમાનાયાં રથેન જનમેજય। ઉપારુરોહ વાર્ષ્ણેયં કંસો ભૂમિપતિસ્તદા
જ્યારે દેવકીનું વિવાહ થઈ રહ્યું હતું, ત્યારે, હે જનમેજય, કંસે વૃષ્ણિના રથ પર ચઢી દેવકી અને વસુદેવને લઈ ગયો.
તતોઽન્તરિક્ષે વાગાસીદ્દેવદૂતસ્ય કસ્યચિત્। વસુદેવશ્ચ શુશ્રાવ તાં વાચં પાર્થિવશ્ચ સઃ
પછી, આકાશમાંથી એક દેવદૂતની અવાજ સંભળાઈ, જે વસુદેવ અને એ રાજાએ બંનેએ સાંભળ્યો.
યામેતાં વહમાનોઽદ્ય કંસોદ્વહસિ દેવકીમ્। અસ્યા યશ્ચાષ્ટમો ગર્ભઃ સ તે મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ
કંસ, આજે જ્યારે તું દેવકીને રથમાં બેસાડી લઈ જઈ રહ્યો છે, ત્યારે જાણ કે તેના આઠમો દીકરો તારો અંત લાવશે.
સોઽવતીર્ય તતો રાજા ખડ્ગમુદ્ધૃત્ય નિર્મલમ્। ઇયેષ તસ્યા મૂર્ધાનં છેત્તું પરમદુર્મતિઃ
પછી રાજા રથમાંથી નીચે ઉતર્યો, નિર્મળ તલવાર કાઢી અને ભારે ભ્રમમાં આવી દેવકીનું માથું કાપવા દોડ્યો.
સાન્ત્વયન્સ તદા કંસં હસન્કોધવશાનુગમ્। રાજન્નનુનયામાસ વસુદેવો મહામતિઃ
એ સમયે બુદ્ધિશાળી વસુદેવએ ગુસ્સામાં ભરાયેલા કંસને હળવી હાસ્ય સાથે શાંત કરવા પ્રયત્ન કર્યો.
અહિંસ્યાં પ્રમદામાહુઃ સર્વધર્મેષુ પાર્થિવ। અકસ્માદબલાં નારીં હન્તાસીમામનાગસીમ્
રાજા, દરેક ધર્મમાં સ્ત્રીને અહિંસા કરવાની આજ્ઞા છે; નિર્દોષ અને નિરપરાધ સ્ત્રીને અચાનક મારી નાખશો?
યચ્ચ તેઽત્ર ભયં રાજઞ્શક્યતે બાધિતું ત્વયા। ઇયં શક્યા પાલયિતું સમયં ચૈવ રક્ષિતુમ્
રાજા, તને જે ભય છે, એ તું પોતે દૂર કરી શકે છે; આ સ્ત્રીને સુરક્ષિત રાખી શકાય છે અને વચન પણ પાળવું શક્ય છે.
અસ્યાસ્ત્વમષ્ટમં ગર્ભં જાતમાત્રં મહીપતે। વિધ્વંસય તદા પ્રાપ્તમેવં પરિહૃતં ભવેત્
પૃથ્વીના રાજા, જ્યારે તેના ગર્ભમાંથી આઠમો દીકરો જન્મે, ત્યારે તું તેને નાશ કરી દે; આમ તારો ભય દૂર થઈ જશે.
એવં સ રાજા કથિતો વસુદેવેન ભારત। તસ્ય તદ્વચનં ચકે શૂરસેનપતિસ્તદા
વસુદેવએ આમ સમજાવ્યા પછી, શૂરસેનાના વડાએ તેના શબ્દો અનુસાર વર્તન કર્યું.
તતસ્તસ્યાં સમ્બભૂવુઃ કુમારાઃ સૂર્યવર્ચસઃ। જાતાઞ્ચાતાંસ્તુ તાન્સર્વાઞ્જઘાન મધુરેશ્વરઃ
પછી દેવકીના ગર્ભથી તેજસ્વી પુત્રો જન્મ્યા, અને મથુરાના રાજાએ દરેકને જન્મતાની સાથે મારી નાખ્યા.
અથ તસ્યાં સમભવદ્બલદેવસ્તુ સત્તમઃ। યામ્યતા માયયા તં તુ યમો રાજા વિશામ્પતે
પછી દેવકીના ગર્ભમાં ઉત્તમ બલરામ આવ્યા; યમરાજની માયાથી તેને ખસેડવામાં આવ્યા.
દેવક્યા ગર્ભમતુલં રોહિણ્યા જઠરેઽક્ષિપત્। આકૃષ્ય કર્ષણાત્સમ્યક્સઙ્કર્ષણં ઇતિ સ્મૃતઃ
દેવકીના અનન્ય ગર્ભને ખેંચી રોહિણીના ગર્ભમાં મૂકવામાં આવ્યો; સંપૂર્ણ રીતે ખેંચાયા હોવાથી તેને સંકર્ષણ કહે છે.
બલશ્રેષ્ઠતયા તસ્ય બલદેવ ઇતિ સ્મૃતઃ। પુનસ્તસ્યાં સમભવદષ્ટમો મધુમૂદનઃ
મહાન બળ માટે તેને બલદેવ કહે છે; પછી ફરીથી દેવકીના ગર્ભમાં આઠમો, મધુનો વિનાશક, અવતર્યા.
તસ્ય ગર્ભસ્ય રક્ષાં તુ સ ચક્રેઽભ્યધિકં નૃપઃ। તતઃ કાલે રક્ષણાર્થં વસુદેવસ્ય તત્વતઃ।। aઉગ્રઃ પ્રયુક્તઃ કંસેન સચિવઃ ક્રૂરકર્મકૃત્
રાજાએ એ ગર્ભની ખાસ સુરક્ષા કરી; પછી યોગ્ય સમયે, વસુદેવના બાળકની રક્ષા માટે કંસએ ક્રૂર અને ભયાનક મંત્રીને નિયુક્ત કર્યો.
જાતમાત્રં વાસુદેવમથાકૃષ્ય પિતા તતઃ। ઉપજહ્રે પરિક્રીતાં સુતાં ગોપસ્ય કસ્યચિત્
વસુદેવ જન્મતાની સાથે, તેના પિતાએ તેને લઈ એક ગોપની નવી જન્મેલી દીકરી સાથે બદલી દીધો.
અમૃષ્યમાણસ્તં શબ્દં દેવદૂતસ્ય પાર્થિવઃ। વાસુદેવં મહાત્માનમર્પયામાસ ગોકુલે
દૈવી દૂતના શબ્દો સહન ન થઈ, તો રાજાએ મહાત્મા વસુદેવને ગોકુલમાં સોંપી દીધા.
વાસુદેવોપિ ગોપેષુ વવૃધેઽબ્જમિવામ્ભસિ। અજ્ઞાયમાનઃ કંસેન ગૂઢોઽગ્નિરિવ દારુષુ
વસુદેવ ગોપોમાં પાણીમાં ખીલેલા કમળની જેમ વધ્યો, કંસને ખબર પણ ન પડી, જેમ લાકડામાં અગ્નિ છુપાય છે તેમ.
વિપ્રચકે તદા સર્વાન્બલ્લવાન્મધુરેશ્વરઃ। વર્ધમાનો મહાબાહુસ્તેજોબલસમન્વિતઃ
પછી મથુરાના રાજાએ બધા ગોપોમાં ગુપ્તચરો મોકલ્યા, પણ મહાબળવાન અને તેજસ્વી કૃષ્ણ સતત વધતા રહ્યા.