યત્ર દીર્ઘતમા નામ ઋષિઃ પરમન્ત્રિતઃ'। શૂદ્રાયાં ગૌતમો યત્ર મહાત્મા સંશિતવ્રતઃ। ઔશીનર્યામજનયત્કાક્ષીવાદ્યાન્સુતાન્મુનિઃ
અહીં મહાન ઋષિ દીર્ઘતમાએ, જે મંત્રમાં પારંગત હતા, અને મહાત્મા ગૌતમ, જે દૃઢ વ્રતધારી હતા, ઉશીનર દેશની શૂદ્ર સ્ત્રી સાથે કાક્ષીવત જેવા પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા હતા.
ગૌતમઃ પ્રણયાત્તસ્માદ્યથાઽસૌ તત્ર સદ્મનિ। ભજતે માગધં વંશં સ નૃપાણામનુગ્રહઃ
ગૌતમએ પ્રેમવશ અહીંના નિવાસસ્થાને વસવાટ કર્યો; તેથી તેઓ માગધ રાજવંશ પર કૃપા કરે છે.
અઙ્ગવઙ્ગાદયશ્ચૈવ રાજાનઃ સુમહાબલાઃ। ગૌતમક્ષયમભ્યેત્ય રમન્તે સ્મ પુરાર્જુન
અંગ, વંગ અને અન્ય મહાબલી રાજાઓ, અર્જુન, ગૌતમના આશ્રમમાં આવીને, આ નગરીમાં આનંદ પામતા હતા.
વનરાજીસ્તુ પશ્યેમાઃ પિપ્લાનાં મનોરમાઃ। લોઘ્રાણાં ચ શુભાઃ પાર્થ ગૌતમૌકઃ સમીપજાઃ
પાર્થ, અહીં ગૌતમના નિવાસ પાસે, આ સુંદર પિપળના વૃક્ષોના વન અને લોધ્રના મનોહર જંગલો જોઈ શકાય છે.
અર્બુદઃ શક્રવાપી ચ પન્નગૌ શત્રુતાપનૌ। સ્વસ્તિકસ્યાલયશ્ચાત્ર મણિનાગસ્ય ચોત્તમઃ
અહીં અર્બુદ અને ઇન્દ્રવાપી છે, અને પન્નગ તથા શત્રુતાપન નામના સાપો પણ છે; અહીં સ્વસ્તિકનું નિવાસસ્થાન અને શ્રેષ્ઠ મણિનાગ પણ છે.
અપારિહાર્યા મેઘાનાં માગધા મનુના કૃતાઃ। કૌશિકો મણિમાંશ્ચૈવ ચક્રાતે ચાપ્યનુગ્રહમ્
મનુએ બનાવેલા માગધના આ કિલ્લા મેઘોથી પણ અપરાજેય છે; અહીં કૌશિક અને મણિમાનએ પણ પોતાનું આશીર્વાદ આપ્યું છે.
પાણ્ડરે વિપુલે ચૈવ તથા વારાહકેઽપિ ચ। ચૈત્યકે ચજ ગિરિશ્રેષ્ઠે માદઙ્ગે ચ શિલોચ્ચયે
પાંડર નામના વિશાળ પર્વત પર, એ જ રીતે વારાહક પર, ચૈત્યક પર અને મહાન માદંગ શિખર પર તથા ઊંચા પથ્થરાળ પર્વતો પર—
એતેષુ પર્વતેન્દ્રેષુ સર્વસિદ્ધસમાલયાઃ। યતીનામાશ્રમાશ્ચૈવ મુનીનાં ચ મહાત્મનામ્
આ બધા મુખ્ય પર્વતો પર સિદ્ધ મહાત્માઓથી ભરેલા આશ્રમો છે, જ્યાં યતિઓ અને મહાન ઋષિઓ નિવાસ કરે છે.
વૃષભસ્ય તમાલસ્ય મહાવીર્યસ્ય વૈ તથા। ગન્ધર્વરક્ષસાં ચૈવ નાગાનાં ચ તથાઽઽલયાઃ
ત્યાં મહાબળવાન વૃષભ અને તમાલના નિવાસ છે, અને એ જ રીતે ગંધર્વો, રાક્ષસો અને નાગોના પણ ઘર છે.
કક્ષીવતસ્તપોવીર્યાત્તપોદા ઇતિ વિશ્રુતાઃ। પુણ્યતીર્થાશ્ચ તે સર્વે સિદ્ધાનાં ચૈવ કીર્તિતાઃ। મણેશ્ચ દર્શનાદેવ ભદ્રં શિવમવાપ્નુયાત્
કક્ષીવતના તપના બળથી એ સ્થળો તપોદા તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા છે; એ બધા પવિત્ર તીર્થો સિદ્ધો માટે જાણીતા છે, અને કહેવામાં આવે છે કે માત્ર એ મણિનું દર્શન કરવાથી શુભતા અને કલ્યાણ મળે છે.
એવં પ્રાપ્ય પુરં રમ્યં દુરાધર્પં સમન્તતઃ।। અર્થસિદ્ધિં ત્વનુપમાં જરાસન્ધોઽભિમન્યતે
આ રીતે, જ્યારે એ સુંદર અને સર્વત્ર અપરાજેય શહેરમાં પહોંચ્યો, ત્યારે જરાસંધએ પોતાને અનન્ય સફળતાવાન માન્યો.
એવમુક્ત્વા તતઃ સર્વે ભ્રાતરો વિપુલૌજસઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, બધા મહાબળવાન ભાઈઓ—
વાર્ષ્ણેયઃ પાણ્ડવૌ ચૈવ પ્રતસ્થુર્માગધં પુરમ્। હૃષ્ટપુષ્ટજનોપેતં ચાતુર્વર્ણ્યસમાકુલમ્
વૃષ્ણિવંશી અને બંને પાંડવો, આનંદિત અને સુખી લોકોથી ભરેલા, ચારેય વર્ણના લોકોથી ગંજાયેલા માગધ શહેર તરફ ચાલ્યા.
સ્ફીતોત્સવમનાધૃષ્યમાસેદુશ્ચ ગિરિવ્રજતમ્। તતો દ્વારમનાસાદ્ય પુરસ્ય ગિરિમુચ્છ્રિતમ્
તેઓ ઉત્સવો અને સમૃદ્ધિથી ફૂલેલા, અપરાજેય ગિરિવ્રજ પાસે પહોંચ્યા અને પછી શહેરના દ્વાર પાસે ઊંચા પર્વતને જોયો.
બાર્હદ્રથૈઃ પૂજ્યમાનં તથા નગરવાસિભિઃ। માગધાનાં તુ રુચિરં ચૈત્યકાન્તરમાદ્રવન્
બાર્હદ્રથો અને શહેરના રહેવાસીઓએ તેમનું સન્માન કર્યું, અને પછી તેઓ માગધોના સુંદર ચૈત્યવનમાં પ્રવેશ્યા.
યત્ર માંસાદમૃષભમાસસાદ બૃહદ્રથઃ। તં હત્વા માસતાલાભિસ્તિસ્રો ભેરીકારયત્
ત્યાં બૃહદ્રથે માંસખોર વાછરડાને જોયો; તેને મારીને એના માંસ માટે ત્રણ ભેરી વગડાવી.
સ્વપુરે સ્થાપયામાસ તેન ચાનહ્ય ચર્મણા। યત્ર તાઃ પ્રાણદન્ભેર્યો દિવ્યપુષ્પાવચૂર્ણિતાઃ
એ ભેરીઓ પોતાના શહેરમાં મુકાવી, અને એ વાછરડાની ચામડીથી ઢાંકી, જ્યાં એ ભેરીઓ દૈવી ફૂલો છાંટી વાગતી રહી.
ભઙ્ક્ત્વા ભેરીત્રયં તેઽપિ ચૈત્યપ્રાકારમાદ્રવન્। દ્વારતોઽભિમુખાઃ સર્વે યયુર્નાનાયુધાસ્તધા
એ ત્રણેય ભેરી તોડી, તેઓ ચૈત્યની દીવાલ તરફ દોડી ગયા; બધા જુદા-જુદા શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને સીધા દ્વાર તરફ આગળ વધ્યા.
માગધાનાં સુરુચિરં ચૈત્યકં તં સમાદ્રવન્। શિરસીવ સમાઘ્નન્તો જરાસન્ધં જિઘાંસ્વઃ
તેઓ માગધોના તેજસ્વી ચૈત્ય તરફ દોડી ગયા, જાણે જરાસંધનું માથું ફોડી નાખવા ઈચ્છે છે, એમ તેને મારવા ઉત્સુક હતા.
સ્થિરં સુવિપુલં શૃઙ્ગં સુમહત્તત્પુરાતનમ્। અર્ચિતં ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ સતતં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્
એ શિખર મજબૂત, વિશાળ અને પ્રાચીન હતું, હંમેશા સુગંધિત ફૂલોની વેણીઓથી શોભાયમાન અને સારી રીતે સ્થાપિત હતું.
વિપુલૈર્બાહુભિર્વીરસ્તેઽભિહત્યાભ્યપાતયન્। તતસ્તે માગધં હૃષ્ટાઃ પુરં પ્રવિવિશુસ્તદા
એ વીરોએ પોતાના વિશાળ બાહુઓથી એ શિખરને તોડી પાડી દીધું; પછી આનંદથી તેઓ માગધ શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
એતસ્મિન્નેવ કાલે તુ બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ। દૃષ્ટ્વા તુ દુર્નિમિત્તાનિ જરાસન્ધમદર્શયન્
એ જ સમયે, વેદોમાં પારંગત બ્રાહ્મણોએ અશુભ સંકેતો જોઈને જરાસંધને બતાવ્યા.
પર્યુગ્ન્યકુર્વંશ્ચ નૃપં દ્વિરદસ્થં પુરોહિતાઃ। તતસ્તચ્છાન્તયે રાજા જરાસન્ધઃ પ્રતાપવાન્। દીક્ષિતો નિયમસ્થોઽસાવુપવાસપરોઽભવત્
પુરોહિતોએ હાથી પર બેઠેલા રાજાને શાંતિવિધિ કરાવી; પછી એ અશુભતા દૂર કરવા માટે પરાક્રમી જરાસંધ રાજાએ વ્રત ધારણ કર્યું અને ઉપવાસમાં લાગ્યો.
સ્નાતકવ્રતિનસ્તે તુ બાહુશસ્ત્રા નિરાયુધાઃ। યુયુત્સવઃ પ્રવિવિશુર્જરાસન્ધેન ભારત
પણ જે શિષ્યવ્રત પૂર્ણ કરી ચૂક્યા હતા, એવા બાહુબલીઓ, નિશસ્ત્ર અને મલ્લયુદ્ધમાં નિપુણ, જરાસંધ સાથે મુકાબલો કરવા પ્રવેશ્યા, હે ભારત.
ભક્ષ્યમાલ્યાપણાનાં ચ દદૃશુઃ શ્રિયમુત્તમામ્। સ્ફીતાં સર્વગુણોપેતાં સર્વકામસમૃદ્ધિનામ્
તેઓએ ખાદ્ય અને ફૂલોની દુકાનોમાં સર્વોત્તમ સમૃદ્ધિ જોઈ, જે સર્વ ગુણોથી ભરપૂર અને ઇચ્છિત દરેક સુખ-સગવડથી ભરેલી હતી.
તાં તુ દૃષ્ટ્વા સમૃદ્ધિં તે વીથ્યાં તસ્યાં નરોત્તમાઃ। રાજમાર્ગેણ ગચ્છન્તઃ કૃષ્ણભીમધનઞ્જયાઃ। બલાદ્ગૃહીત્વા માલ્યાનિ માલાકારાન્મહાબલાઃ
તે સમૃદ્ધિ જોઈને કૃષ્ણ, ભીમ અને ધનંજય રાજમાર્ગે આગળ વધ્યા અને શક્તિશાળી માલાકારો પાસેથી જોરથી ફૂલોની માળા લઈ લીધી.
કર્પૂરશૃઙ્ગં કોષ્ઠં ચ સફલં ચાન્તરાપણે। વૈશ્યાદ્બલાદ્ગૃહીત્વા તે વિહૃત્ય ચ મહારથાઃ
પછી મહાબલી યુદ્ધવીરો એ વેપારી પાસેથી અંદરની દુકાનમાંથી કપૂર, સુગંધિત શૃંગ અને ફળો જોરથી લઈ મોજમાં ફર્યા.
વિરાગવસનાઃ સર્વે સ્રગ્વિણો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ। નિવેશનમથાજગ્મુર્જરાસન્ધસ્ય ધીમતઃ
બધા વિરંગી વસ્ત્રો પહેરી, ગળામાં માળા અને ચમકતા કુંડળો પહેરી, પછી બુદ્ધિશાળી જરાસંધના મહેલમાં પ્રવેશ્યા.
ગોવાસમિવ વીક્ષન્તઃ સિંહા હૈમવતા યથા। શાલસ્તમ્ભનિભાસ્તેષાં ચન્દનાગુરુરૂષિતાઃ
તેઓ ગાયના ચામડાં પહેરેલા હિમાલયના સિંહો જેવા લાગતા, તેમના હાથો શાલ વૃક્ષના થાંભલાં જેવી મજબૂત અને ચંદન, અગરૂ અને સુગંધથી સુગંધિત હતા.
અશોભન્ત મહારાજ બાહવો યુદ્ધશાલિનામ્। તાન્દૃષ્ટ્વા દ્વિરદપ્રખ્યાઞ્શાલસ્કન્દાનિવોદ્ગતાન્
હે રાજા, યુદ્ધમાં નિપુણ એવા તેમના હાથો હાથીના સુંડ જેવી દીप्तિમાન લાગતા, જાણે શાલ વૃક્ષમાંથી બહાર નીકળ્યા હોય.