ઈશૌ હિતૌ મહાત્માનૌ સર્વકાર્યપ્રવર્તિનૌ। ધર્મકામાર્થલોકાનાં કાર્યાણાં ચ પ્રવર્તકૌ
આ બંને મહાન આત્માઓ, રાજા અને કલ્યાણકામી, દરેક કાર્યના આરંભક છે; તેઓ ધર્મ, કામ અને અર્થના લોક તથા સર્વ ઉત્તમ કાર્યોના પ્રેરક છે.
કુરુભ્યઃ પ્રસ્થિતાસ્તે તુ મધ્યેન કુરુજાઙ્ગલમ્। રમ્યં પદ્મસરો ગત્વા કાલકૂડમતીત્ય ચ
કુરુઓના પ્રદેશમાંથી નીકળી, તેઓ કુરુજાંગલના મધ્યમાંથી પસાર થયા, પછી મનોહર પદ્મ સરોવર પહોંચ્યા અને કાળકૂટને પાર કર્યા.
ગણ્ડકીં ચ મહાશોણં સદાનીરાં તથૈવ ચ। એકપર્વતકે નદ્યઃ ક્રમેણૈત્યાવ્રજન્ત તે
તેઓએ ગંડકી, મહાશોણ અને સદાનીરા નદીઓ પાર કરી; પછી એકપર્વત પાસેની નદીઓ પણ ક્રમશઃ ઓળંગી.
ઉત્તીર્ય સરયૂં રમ્યાં દૃષ્ટ્વા પૂર્વાંશ્ચ કોસલાન્। અતીત્ય જગ્મુર્મિથિલાં માલાં ચર્મણ્વતીં નદીમ્
સુંદર સરયુ નદી પાર કરી અને પૂર્વેના કોશલ દેશને જોઈ, તેઓ મિથિલા, માલા અને ચર્મણ્વતી નદી તરફ આગળ વધ્યા.
અતીત્ય ગઙ્ગાં શોણં ચ ત્રયસ્તે પ્રાઙ્મુખાસ્તદા। કુશચીરચ્છદા જગ્મુર્માગધં ક્ષેત્રમચ્યુતાઃ
ગંગા અને શોણ નદી પાર કરીને, તે ત્રણેય પૂર્વ દિશામાં મુખ કરીને, કુશ અને છાલના વસ્ત્ર પહેરી, માગધ દેશ તરફ ગયા.
તે શશ્વદ્ગોધનાકીર્ણમમ્બુમન્તં શુભદ્રુમમ્। ગોરથં ગિરિમાસાદ્ય દદૃશુર્માગધં પુરમ્
જ્યાં ગૌધનથી ભરપૂર, પાણીથી સમૃદ્ધ અને સુંદર વૃક્ષો ધરાવતો પર્વત છે, ત્યાં પહોંચી તેઓએ માગધ નગરીનું દર્શન કર્યું.
એષ પાર્થ મહાન્ભાતિ પશુમાન્નિત્યમમ્બુમાન્। નિરામયઃ સુવેશ્માઢ્યો નિવેશો માગધઃ શુભઃ
પાર્થ, આ મહાન અને તેજસ્વી માગધ વસાહત છે, જે હંમેશાં ગાય અને અન્નથી સમૃદ્ધ, પાણીથી ભરપૂર, રોગરહિત અને સુંદર મકાનો તથા વૈભવથી યુક્ત છે.
વૈહારો વિપુલઃ શૈલો વારાહો વૃષભસ્તથા। તથા ઋષિગિરિસ્તાત શુભાશ્ચૈત્યકપઞ્ચમાઃ
વૈહાર એ વિશાળ પર્વત છે, વરાહ અને વૃષભ પણ છે, તેમજ ઋષિગિરિ અને શુભ ચૈત્યકના પાંચ શિખરો પણ અહીં છે.
એતે પઞ્ચમહાશૃઙ્ગાઃ પર્વતાઃ શીતલદ્રુમાઃ। રક્ષન્તીવાભિસંહત્ય સંહતાઙ્ગા ગિરિવ્રજમ્
આ પાંચ મહાન શિખરવાળા પર્વતો, ઠંડા વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા, પોતાનું શરીર જોડીને ગિરિવ્રજનું રક્ષણ કરતા હોય તેમ ઉભા છે.
પુષ્પવેષ્ટિતશાખાગ્રૈર્ગન્ધવદ્ભિર્મનોહરૈઃ। નિગૂઢા ઇવ લોધ્રાણાં વનૈઃ કામિજનપ્રિયૈઃ
સુગંધિત અને મનોહર ફૂલોવાળી ડાળીઓથી શોભાયમાન અને લોકપ્રિય લોધ્ર વૃક્ષોના જંગલથી છુપાયેલા, એ પર્વતો જાણે છુપાયેલા હોય તેમ લાગે છે.
યત્ર દીર્ઘતમા નામ ઋષિઃ પરમન્ત્રિતઃ'। શૂદ્રાયાં ગૌતમો યત્ર મહાત્મા સંશિતવ્રતઃ। ઔશીનર્યામજનયત્કાક્ષીવાદ્યાન્સુતાન્મુનિઃ
અહીં મહાન ઋષિ દીર્ઘતમાએ, જે મંત્રમાં પારંગત હતા, અને મહાત્મા ગૌતમ, જે દૃઢ વ્રતધારી હતા, ઉશીનર દેશની શૂદ્ર સ્ત્રી સાથે કાક્ષીવત જેવા પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા હતા.
ગૌતમઃ પ્રણયાત્તસ્માદ્યથાઽસૌ તત્ર સદ્મનિ। ભજતે માગધં વંશં સ નૃપાણામનુગ્રહઃ
ગૌતમએ પ્રેમવશ અહીંના નિવાસસ્થાને વસવાટ કર્યો; તેથી તેઓ માગધ રાજવંશ પર કૃપા કરે છે.
અઙ્ગવઙ્ગાદયશ્ચૈવ રાજાનઃ સુમહાબલાઃ। ગૌતમક્ષયમભ્યેત્ય રમન્તે સ્મ પુરાર્જુન
અંગ, વંગ અને અન્ય મહાબલી રાજાઓ, અર્જુન, ગૌતમના આશ્રમમાં આવીને, આ નગરીમાં આનંદ પામતા હતા.
વનરાજીસ્તુ પશ્યેમાઃ પિપ્લાનાં મનોરમાઃ। લોઘ્રાણાં ચ શુભાઃ પાર્થ ગૌતમૌકઃ સમીપજાઃ
પાર્થ, અહીં ગૌતમના નિવાસ પાસે, આ સુંદર પિપળના વૃક્ષોના વન અને લોધ્રના મનોહર જંગલો જોઈ શકાય છે.
અર્બુદઃ શક્રવાપી ચ પન્નગૌ શત્રુતાપનૌ। સ્વસ્તિકસ્યાલયશ્ચાત્ર મણિનાગસ્ય ચોત્તમઃ
અહીં અર્બુદ અને ઇન્દ્રવાપી છે, અને પન્નગ તથા શત્રુતાપન નામના સાપો પણ છે; અહીં સ્વસ્તિકનું નિવાસસ્થાન અને શ્રેષ્ઠ મણિનાગ પણ છે.
અપારિહાર્યા મેઘાનાં માગધા મનુના કૃતાઃ। કૌશિકો મણિમાંશ્ચૈવ ચક્રાતે ચાપ્યનુગ્રહમ્
મનુએ બનાવેલા માગધના આ કિલ્લા મેઘોથી પણ અપરાજેય છે; અહીં કૌશિક અને મણિમાનએ પણ પોતાનું આશીર્વાદ આપ્યું છે.
પાણ્ડરે વિપુલે ચૈવ તથા વારાહકેઽપિ ચ। ચૈત્યકે ચજ ગિરિશ્રેષ્ઠે માદઙ્ગે ચ શિલોચ્ચયે
પાંડર નામના વિશાળ પર્વત પર, એ જ રીતે વારાહક પર, ચૈત્યક પર અને મહાન માદંગ શિખર પર તથા ઊંચા પથ્થરાળ પર્વતો પર—
એતેષુ પર્વતેન્દ્રેષુ સર્વસિદ્ધસમાલયાઃ। યતીનામાશ્રમાશ્ચૈવ મુનીનાં ચ મહાત્મનામ્
આ બધા મુખ્ય પર્વતો પર સિદ્ધ મહાત્માઓથી ભરેલા આશ્રમો છે, જ્યાં યતિઓ અને મહાન ઋષિઓ નિવાસ કરે છે.
વૃષભસ્ય તમાલસ્ય મહાવીર્યસ્ય વૈ તથા। ગન્ધર્વરક્ષસાં ચૈવ નાગાનાં ચ તથાઽઽલયાઃ
ત્યાં મહાબળવાન વૃષભ અને તમાલના નિવાસ છે, અને એ જ રીતે ગંધર્વો, રાક્ષસો અને નાગોના પણ ઘર છે.
કક્ષીવતસ્તપોવીર્યાત્તપોદા ઇતિ વિશ્રુતાઃ। પુણ્યતીર્થાશ્ચ તે સર્વે સિદ્ધાનાં ચૈવ કીર્તિતાઃ। મણેશ્ચ દર્શનાદેવ ભદ્રં શિવમવાપ્નુયાત્
કક્ષીવતના તપના બળથી એ સ્થળો તપોદા તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા છે; એ બધા પવિત્ર તીર્થો સિદ્ધો માટે જાણીતા છે, અને કહેવામાં આવે છે કે માત્ર એ મણિનું દર્શન કરવાથી શુભતા અને કલ્યાણ મળે છે.
એવં પ્રાપ્ય પુરં રમ્યં દુરાધર્પં સમન્તતઃ।। અર્થસિદ્ધિં ત્વનુપમાં જરાસન્ધોઽભિમન્યતે
આ રીતે, જ્યારે એ સુંદર અને સર્વત્ર અપરાજેય શહેરમાં પહોંચ્યો, ત્યારે જરાસંધએ પોતાને અનન્ય સફળતાવાન માન્યો.
એવમુક્ત્વા તતઃ સર્વે ભ્રાતરો વિપુલૌજસઃ
આ રીતે કહ્યા પછી, બધા મહાબળવાન ભાઈઓ—
વાર્ષ્ણેયઃ પાણ્ડવૌ ચૈવ પ્રતસ્થુર્માગધં પુરમ્। હૃષ્ટપુષ્ટજનોપેતં ચાતુર્વર્ણ્યસમાકુલમ્
વૃષ્ણિવંશી અને બંને પાંડવો, આનંદિત અને સુખી લોકોથી ભરેલા, ચારેય વર્ણના લોકોથી ગંજાયેલા માગધ શહેર તરફ ચાલ્યા.
સ્ફીતોત્સવમનાધૃષ્યમાસેદુશ્ચ ગિરિવ્રજતમ્। તતો દ્વારમનાસાદ્ય પુરસ્ય ગિરિમુચ્છ્રિતમ્
તેઓ ઉત્સવો અને સમૃદ્ધિથી ફૂલેલા, અપરાજેય ગિરિવ્રજ પાસે પહોંચ્યા અને પછી શહેરના દ્વાર પાસે ઊંચા પર્વતને જોયો.
બાર્હદ્રથૈઃ પૂજ્યમાનં તથા નગરવાસિભિઃ। માગધાનાં તુ રુચિરં ચૈત્યકાન્તરમાદ્રવન્
બાર્હદ્રથો અને શહેરના રહેવાસીઓએ તેમનું સન્માન કર્યું, અને પછી તેઓ માગધોના સુંદર ચૈત્યવનમાં પ્રવેશ્યા.
યત્ર માંસાદમૃષભમાસસાદ બૃહદ્રથઃ। તં હત્વા માસતાલાભિસ્તિસ્રો ભેરીકારયત્
ત્યાં બૃહદ્રથે માંસખોર વાછરડાને જોયો; તેને મારીને એના માંસ માટે ત્રણ ભેરી વગડાવી.
સ્વપુરે સ્થાપયામાસ તેન ચાનહ્ય ચર્મણા। યત્ર તાઃ પ્રાણદન્ભેર્યો દિવ્યપુષ્પાવચૂર્ણિતાઃ
એ ભેરીઓ પોતાના શહેરમાં મુકાવી, અને એ વાછરડાની ચામડીથી ઢાંકી, જ્યાં એ ભેરીઓ દૈવી ફૂલો છાંટી વાગતી રહી.
ભઙ્ક્ત્વા ભેરીત્રયં તેઽપિ ચૈત્યપ્રાકારમાદ્રવન્। દ્વારતોઽભિમુખાઃ સર્વે યયુર્નાનાયુધાસ્તધા
એ ત્રણેય ભેરી તોડી, તેઓ ચૈત્યની દીવાલ તરફ દોડી ગયા; બધા જુદા-જુદા શસ્ત્રોથી સજ્જ થઈને સીધા દ્વાર તરફ આગળ વધ્યા.
માગધાનાં સુરુચિરં ચૈત્યકં તં સમાદ્રવન્। શિરસીવ સમાઘ્નન્તો જરાસન્ધં જિઘાંસ્વઃ
તેઓ માગધોના તેજસ્વી ચૈત્ય તરફ દોડી ગયા, જાણે જરાસંધનું માથું ફોડી નાખવા ઈચ્છે છે, એમ તેને મારવા ઉત્સુક હતા.
સ્થિરં સુવિપુલં શૃઙ્ગં સુમહત્તત્પુરાતનમ્। અર્ચિતં ગન્ધમાલ્યૈશ્ચ સતતં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્
એ શિખર મજબૂત, વિશાળ અને પ્રાચીન હતું, હંમેશા સુગંધિત ફૂલોની વેણીઓથી શોભાયમાન અને સારી રીતે સ્થાપિત હતું.