અનારમન્તો નિઘ્નન્તો મહાસ્ત્રૈઃ શત્રુઘાતિભિઃ। ન હન્યામો વયં તસ્ય ત્રિભિર્વર્ષશતૈર્બલમ્
અવિરત યુદ્ધ કરીએ, મહાશસ્ત્રોથી શત્રુઓને મારીએ, તો પણ ત્રણસો વર્ષમાં પણ તેના સેનાને નાશ કરી શકીએ નહીં.
તસ્ય હ્યમરસઙ્કાશૌ બલેન બલિનાં વરૌ। નામભ્યાં હંસડિબિકાવશસ્ત્રનિધનાવુભૌ
કારણ કે, તેના પાસે હંસ અને ડિભિકા નામના બે વીર હતાં, જે અમર જેવા શક્તિશાળી અને બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતા, અને બંને શસ્ત્રથી મરવાના હતા.
તાવુભૌ સહિતૌ વીરૌ જરાસન્ધશ્ચ વીર્યવાન્। ત્રયસ્ત્રયાણાં લોકાનાં પર્યાપ્તા ઇતિ મે મતિઃ
એ બંને વીર અને શક્તિશાળી જરાસંધ મળીને, મારા વિચાર પ્રમાણે, ત્રણેય લોકને જીતવા પૂરતા હતા.
ન હિ કેવલમસ્માકં યાવન્તોઽન્યે ચ પાર્થિવાઃ। તથૈવ તેષામાસીચ્ચ બુદ્ધિર્બુદ્ધિમતાં વર
માત્ર આપણને જ નહીં, પણ બીજા બધા રાજાઓને પણ, હે બુદ્ધિશાળી, એ જ વિચાર હતો.
અષ્ટાદશ મયા તસ્ય સઙ્ગ્રામા રોમહર્ષણાઃ। દત્તા ન ચ હતો રાજઞ્જરાસન્ધો મહાબલઃ
મેં તેના સામે અઢાર રોમાંચક યુદ્ધો કર્યા, હે રાજા, પણ મહાબલી જરાસંધ મર્યો નહીં.
અથ હંસ ઇતિ ખ્યાતઃ કશ્ચિદાસીન્મહાન્નૃપઃ। રામેણ સ હતસ્તત્ર સઙ્ગ્રામેઽષ્ટાદશાવરે
પછી હંસ નામે એક મહાન રાજા હતો, જેને રામે અઢારમું યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે માર્યો.
હતો હંસ ઇતિ પ્રોક્તસ્ય કેનાપિ ભારત। તચ્છ્રુત્વા ડિબિકો રાજન્યમુનામ્ભસ્યમજ્જત
'હંસ મર્યો' એવી વાત કોઈએ ફેલાવી, એ સાંભળીને, ડિભિકા એ રાજપુત્ર યમુનાના પાણીમાં ડૂબી ગયો.
વિના હસેન લોકેઽસ્મિન્નાહં જીવિતુમુત્સહે। ઇત્યેતાં મતિમાસ્થાય ડિબિકો નિધનં ગતઃ
'હંસ વિના હું આ દુનિયામાં જીવવાનો સહન કરી શકતો નથી' – આવી મનોવૃત્તિ રાખીને, ડિભિકા મૃત્યુ પામ્યો.
તથા તુ ડિબિકં શ્રુત્વા હંસઃ પરુપુરઞ્જયઃ। પ્રપેદે યમુનામેવ સોપિ તસ્યાં ન્યમજ્જત
પછી, જ્યારે ḍibika પક્ષીનો રોદન હંસે સાંભળ્યો, જે દુશ્મન શહેરોનો વિજેતા હતો, ત્યારે એ પણ યમુનામાં પ્રવેશી ગયો અને ત્યાં ડૂબી ગયો.
તૌ સ રાજા જરાજન્ધઃ શ્રુત્વા ચ નિધનં ગતૌ। પુરં શૂન્યેન મનસા પ્રયયૌ ભરતર્ષભ
જ્યારે રાજા જરાસંધે સાંભળ્યું કે બંનેનું અંત આવી ગયું છે, ત્યારે એ ખાલી મનથી શહેર તરફ ચાલ્યો, હે ભરત શ્રેષ્ઠ.
તતો વયમિત્રઘ્ન તસ્મિન્પ્રતિગતે નૃપે। પુનરાન્દિનઃ સર્વે મધુરાયાં વસામહે
પછી, હે શત્રુહંતાર, એ રાજા પાછો ગયો પછી અમે બધા આંધકો ફરીથી મધુરામાં વસવા લાગ્યા.
યદા ત્વભ્યેત્ય પિતરં સા વૈ રાજીવલોચના। કંસભાર્યા જરાસન્ધં દુહિતા માગધં નૃપમ્। ચોદયત્યેવ રાજેન્દ્ર પતિવ્યસનદુઃખિતા
જ્યારે પણ કમ્સની પત્ની, કમળ જેવી આંખો ધરાવતી અને મગધના રાજા જરાસંધની દીકરી, પતિના વિયોગના દુઃખથી પીડાયેલી, પોતાના પિતાજી પાસે આવતી, ત્યારે એ રાજાને વારંવાર ઉશ્કેરતી.
પતિઘ્નં મે જહીત્યેવં પુનઃ પુનરરિન્દમ। તતો વયં મહારાજ તં મન્ત્રં પૂર્વમન્ત્રિતમ્
એ ફરી ફરી કહેતી, 'મારા પતિના હત્યારા ને મારો!' એ રીતે, હે દુશ્મનવિનાશક, અમે એ પહેલાંનો વિચાર કર્યો હતો એ યાદ કર્યો.
સંસ્મરન્તો વિમનસો વ્યપયાતા નરાધિપ। પૃથક્ત્વેન મહારાજ સઙ્ક્ષિપ્ય મહતીં શ્રિયમ્
એ વાત યાદ કરતાં, અમારું મન ઉદાસ થઈ ગયું અને અમે દરેકે અલગથી, મોટી સમૃદ્ધિ છોડી, ત્યાંથી નીકળી ગયા, હે રાજા.
પલાયામો ભયાત્તસ્ય સસુતજ્ઞાતિબાન્ધવાઃ। ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સર્વે સ્મ પ્રતીચીં દિશમાશ્રિતાઃ
એના ડરથી, અમારા પુત્રો, સગાં અને સંબંધીઓ સાથે, અમે બધા વિચાર્યું અને પશ્ચિમ દિશામાં આશરો લીધો.
કુશસ્થલીં પુરીં રમ્યાં રૈવતેનોપશોભિતામ્। તતો નિવેશં તસ્યાં ચ કૃતવન્તો વયં નૃપ
પછી, હે રાજા, અમે સૌ રૈવતથી શોભાયમાન એવી સુંદર કુશસ્થળી નગરીમાં વસ્યા.
તથૈવ દુર્ગસંસ્કારં દેવૈરપિ દુરાસદમ્। સ્ત્રિયોઽપિ યસ્યાં યુધ્યેયુઃ કિમુ વૃષ્ણિમહારથાઃ
અમે એ શહેરને એવી મજબૂત બનાવ્યું કે દેવતાઓ પણ એમાં પ્રવેશી ન શકે; ત્યાં તો સ્ત્રીઓ પણ લડી શકે, તો પછી વૃષ્ણિ મહારથીઓની તો વાત જ શું!
તસ્યાં વયમમિત્રઘ્ન નિવસામોઽકુતોભયાઃ। આલોચ્ય ગિરિમુખ્યં તં માગધં તીર્ણમેવ ચ
એમ કરીને, હે શત્રુહંતાર, અમે ત્યાં નિર્ભય રહીને વસ્યા, કારણ કે અમને લાગ્યું કે મોટો પર્વત અને મગધના રાજા હવે દૂર થઈ ગયા છે.
માધવાઃ કુરુશાર્દૂલ પરાં મુદમવાપ્નુવન્। એવં વયં જરાસન્ધાદભિતઃ કૃતકિલ્બિષાઃ
હે કુરુશાર્દૂલ, માધવોને ત્યાં અતિ આનંદ મળ્યો; આમ, જરાસંધ સામે અમારો દોષ હોવા છતાં અમે સુરક્ષિત રહ્યા.
સામર્થ્યવન્તઃ સમ્બન્ધાદ્ગોમન્તં સમુપાશ્રિતાઃ। ત્રિયોજનાયતં સદ્મ ત્રિસ્કન્ધં યોજનાવધિ
અમે શક્તિશાળી અને સંબંધથી જોડાયેલા હોવાથી, ગોમંતમાં આશરો લીધો—એમણે ત્રણ યોજન લાંબું અને ત્રણ કોટથી ઘેરાયેલું મહેલ બનાવ્યું, જે એક યોજન સુધી ફેલાયેલું હતું.
યોજનાન્તે શતદ્વારં વીરવિક્રમતોરણમ્। અષ્ટાદશાવરૈર્નદ્ધં ક્ષત્રિયૈર્યુદ્ધદુર્મદૈઃ
એ મહેલના અંતે, એક યોજન દૂર, સો દ્વાર અને વિરુધ્ધો સામે લડવા સક્ષમ એવા શૂરવીર દરવાજા હતા; એ અઢાર કોટથી ઘેરાયેલું હતું અને અઢાર યુદ્ધવીર ક્ષત્રિયોએ રક્ષેલું હતું.
અષ્ટાદશ સહસ્રાણિ ભ્રાતૃણાં સન્તિ નઃ કલે। આહુકસ્ય શતં પુત્રા એકૈકસ્ત્રિદશાવરઃ
અમે ત્યાં અઢાર હજાર ભાઈઓ છીએ; આહુકના સો પુત્રો છે, અને દરેક ત્રણ કોટની રક્ષા કરે છે.
ચારુદેષ્ણઃ સહ ભ્રાત્રા ચક્રદેવોઽથ સાત્યકિઃ। અહં ચ રોહિણેયશ્ચ સામ્બઃ પ્રદ્યુમ્ન એવ ચ
ચારુદેષ્ન અને એનો ભાઈ, ચક્રદેવ, સાત્યકી, હું, રોહિણીપુત્ર, સાંબ અને પ્રદ્યુમ્ન—આ બધા ત્યાં છે.
એવમેતે રથાઃ સપ્ત રાજન્નન્યાન્નિબોધ મે। કૃતવર્મા હ્યનાધૃષ્ટિઃ સમીકઃ સમિર્તિજયઃ
આ રીતે, હે રાજા, આ સાત રથીઓ છે; હવે બીજાઓનું નામ સાંભળો: કૃતવર્મા, અનાધૃષ્ટિ, સમીક અને સમીર્તિજય.
કઙ્કઃ શઙ્કુશ્ચ કુન્તિશ્ચ સપ્તૈતે વૈ મહારથાઃ। `પ્રદ્યુમ્નશ્ચાનિરુદ્ધશ્ચ ભાનુરક્રૂરસારણૌ
કંક, શંકુ અને કુન્તિ—આ સાત મહારથીઓ છે; પ્રદ્યુમ્ન, અનિરુદ્ધ, ભાનુ, અક્રૂર અને સારણ પણ છે.
નિશઠશ્ચ ગદશ્ચૈવ સપ્ત ચૈતે મહારથાઃ। વિકમો ઝિલ્લિબભ્રૂ ચ ઉદ્ધવોઽથ વિદૂરથઃ
નિશઠ અને ગદ પણ, અને બીજા સાત મહારથીઓ: વિકમ, ઝિલ્લિક, બભ્રુ, ઉદ્ધવ અને વિદૂરથ.
વસુદેવોગ્રસેનૌ ચ સપ્તૈતે મન્ત્રિપુઙ્ગવાઃ। પ્રસેનજિચ્ચ યમલો રાજરાજગુણાન્વિતઃ
વસુદેવ, ઉગ્રસેન અને આ સાત મુખ્ય મંત્રીગણ, પ્રસેનજિત અને યમલ પણ, રાજાશાહી ગુણોથી યુક્ત છે.
સ્યમન્તકો મણિર્યસ્ય રુક્મં નિસ્રુવતે બહુ। પુત્રૌ ચાન્ધકભોજસ્ય વૃદ્ધો રાજા ચ તે દશ
જેણે સ્યામંતક મણિ ધરાવેલો છે, જેમાંથી ઘણું સોનું વહે છે; અને અંધક તથા ભોજના બે પુત્રો, વૃદ્ધ રાજા—આ દસ જણ છે.
વજ્રસંહનના વીરી વીર્યવન્તો મહાબલાઃ। સ્મરન્તો મધ્યમં દેશં વૃષ્ણિવીરા ગતજ્વરાઃ
આ બધા વીરોએ વજ્ર જેવી દઢ કાયાઓ ધરાવી છે, તેઓ બલવાન અને શક્તિશાળી છે, પોતાના મધ્યદેશને યાદ રાખે છે, વૃષ્ણિ વીરોએ કોઈ દુઃખ નથી.
પાણ્ડવૈશ્ચાપિ સતતં નાથવન્તો વયં નૃપ। સર્વસમ્પદ્ગુણૈઃ સિદ્ધે તસ્મિન્નેવં વ્યવસ્થિતે
હમેશા પાંડવો અમારી રક્ષા કરે છે, રાજન, અને સર્વ સંપત્તિ તથા ગુણોથી યુક્ત, બધું જ એમ જ સ્થિર છે.