તથોત્તરાં દિશં ચાપિ પરિત્યજ્ય ભયાર્દિતાઃ। મત્સ્યાઃ સન્ન્યસ્તપાદાશ્ચ દક્ષિણાં દિશમાશ્રિતાઃ
આ રીતે ડરથી વ્યાકુળ થયેલા મત્સ્યોએ ઉત્તર દિશા છોડીને, પગ ખેંચી દક્ષિણ દિશામાં આશરો લીધો.
તથૈવ સર્વપઞ્ચાલા જરાસન્ધભાયર્દિતાઃ। સ્વરાજ્યં સમ્પરિત્યજ્ય વિદ્રુતાઃ સર્વતોદિશમ્
એ જ રીતે, બધા પંચાલાઓ જરાસંધના ભયથી પોતાનું રાજ્ય છોડી, ચારે બાજુ ભાગી ગયા.
અગ્રતો હ્યસ્ય પાઞ્ચાલાસ્તત્રાનીકે મહાત્મનઃ। અનિર્ગતે સારબલે માગધેભ્યો ગિરિવ્રજાત્
મહાન આત્માવાળા એના સેના પાંજરે, પંચાલાઓ આગળ ઊભા રહ્યા, જ્યારે ગિરિવ્રજમાંથી મગધની પૂરી તાકાતે સેના હજી નીકળી નહોતી.
ઉગ્રસેનસુતઃ કંસઃ પુરા નિર્જિત્ય બાન્ધવાન્'। બાર્હદ્રથસુતે દેવ્યાવુપાગચ્છદ્વૃથામતિઃ
ઉગ્રસેનપુત્ર કંસે, એક સમયે પોતાના સગાંઓને જીત્યા અને ખોટા મનથી બાર્હદ્રથપુત્રની બે દીકરીઓ પાસે ગયો.
અસ્તિઃ પ્રાસ્તિશ્ચ નામ્ના તે સહદેવાનુજેઽબલે। બલેન તેન સ્વજ્ઞાતીનભિભૂય વૃથામતિઃ
આસ્તિ અને પ્રાસ્તિ એમ તેમના નામ હતાં, જે સહદેવની શક્તિશાળી બહેનો હતાં; એ શક્તિથી, ખોટા મનવાળાએ પોતાના જ જ્ઞાતિઓને વશ કરી લીધા.
શ્રૈષ્ઠ્યં પ્રાપ્તઃ સ તસ્યાસીદતીવાપનયો મહાન્। ભોજરાજન્યવૃદ્ધૈશ્ચ પીડ્યમાનૈર્દુરાત્મના
તેને શ્રેષ્ઠતા મળી, પણ પછી ભોજ અને રાજન્ય વંશના દુષ્ટ વડીલોથી તેને ભારે અપમાન સહન કરવું પડ્યું.
જ્ઞાતિત્રાણમભીપ્સદ્ભિરસ્મત્સમ્ભાવના કૃતા। દત્વાઽઽક્રૂરાય સુતનું તામાહુકસુતાં તદા
પોતાના જ્ઞાતિઓની રક્ષા ઈચ્છતા, તેમણે એ સમયે અમારો આશ્રય લીધો અને અહુકપુત્રીને સુકુમારીને અક્રૂરને આપી દીધી.
સઙ્કર્ષણદ્વિતીયેન જ્ઞાતિકાર્યં મયા કૃતમ્। હતૌ કંસસુનામાનૌ મયા રામેણ ચાપ્યુત
જ્ઞાતિઓના હિત માટે, મેં સંકર્ષણ સાથે મળીને કાર્ય કર્યું; કંસ અને તેના બે પુત્રોને મેં અને રામે માર્યા.
હત્વા કંસં તથૈવાદૌ જરાસન્ધસ્ય બિભ્યતઃ। મયા રામેણ ચાન્યત્ર જ્ઞાતયઃ પરિપાલિતઃ
પ્રથમ કંસને મારીને, જ્યારે જરાસંધ ભયથી કાંપી રહ્યો હતો, ત્યારે હું અને રામે અન્યત્ર પણ આપણા જ્ઞાતિઓની રક્ષા કરી.
ભયે તુ સમતિક્રાન્તે જરાસન્ધે સમુદ્યતે। મન્ત્રોઽયં મન્ત્રિતો રાજન્કુલૈરષ્ટાદશાવરૈઃ
પછી, જ્યારે જરાસંધનો ભય ટળી ગયો અને તે ફરી ઊભો થયો, ત્યારે રાજા, આ મંત્રણા અઢાર જ્ઞાતિઓએ મળી કરી.
અનારમન્તો નિઘ્નન્તો મહાસ્ત્રૈઃ શત્રુઘાતિભિઃ। ન હન્યામો વયં તસ્ય ત્રિભિર્વર્ષશતૈર્બલમ્
અવિરત યુદ્ધ કરીએ, મહાશસ્ત્રોથી શત્રુઓને મારીએ, તો પણ ત્રણસો વર્ષમાં પણ તેના સેનાને નાશ કરી શકીએ નહીં.
તસ્ય હ્યમરસઙ્કાશૌ બલેન બલિનાં વરૌ। નામભ્યાં હંસડિબિકાવશસ્ત્રનિધનાવુભૌ
કારણ કે, તેના પાસે હંસ અને ડિભિકા નામના બે વીર હતાં, જે અમર જેવા શક્તિશાળી અને બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતા, અને બંને શસ્ત્રથી મરવાના હતા.
તાવુભૌ સહિતૌ વીરૌ જરાસન્ધશ્ચ વીર્યવાન્। ત્રયસ્ત્રયાણાં લોકાનાં પર્યાપ્તા ઇતિ મે મતિઃ
એ બંને વીર અને શક્તિશાળી જરાસંધ મળીને, મારા વિચાર પ્રમાણે, ત્રણેય લોકને જીતવા પૂરતા હતા.
ન હિ કેવલમસ્માકં યાવન્તોઽન્યે ચ પાર્થિવાઃ। તથૈવ તેષામાસીચ્ચ બુદ્ધિર્બુદ્ધિમતાં વર
માત્ર આપણને જ નહીં, પણ બીજા બધા રાજાઓને પણ, હે બુદ્ધિશાળી, એ જ વિચાર હતો.
અષ્ટાદશ મયા તસ્ય સઙ્ગ્રામા રોમહર્ષણાઃ। દત્તા ન ચ હતો રાજઞ્જરાસન્ધો મહાબલઃ
મેં તેના સામે અઢાર રોમાંચક યુદ્ધો કર્યા, હે રાજા, પણ મહાબલી જરાસંધ મર્યો નહીં.
અથ હંસ ઇતિ ખ્યાતઃ કશ્ચિદાસીન્મહાન્નૃપઃ। રામેણ સ હતસ્તત્ર સઙ્ગ્રામેઽષ્ટાદશાવરે
પછી હંસ નામે એક મહાન રાજા હતો, જેને રામે અઢારમું યુદ્ધ ચાલતું હતું ત્યારે માર્યો.
હતો હંસ ઇતિ પ્રોક્તસ્ય કેનાપિ ભારત। તચ્છ્રુત્વા ડિબિકો રાજન્યમુનામ્ભસ્યમજ્જત
'હંસ મર્યો' એવી વાત કોઈએ ફેલાવી, એ સાંભળીને, ડિભિકા એ રાજપુત્ર યમુનાના પાણીમાં ડૂબી ગયો.
વિના હસેન લોકેઽસ્મિન્નાહં જીવિતુમુત્સહે। ઇત્યેતાં મતિમાસ્થાય ડિબિકો નિધનં ગતઃ
'હંસ વિના હું આ દુનિયામાં જીવવાનો સહન કરી શકતો નથી' – આવી મનોવૃત્તિ રાખીને, ડિભિકા મૃત્યુ પામ્યો.
તથા તુ ડિબિકં શ્રુત્વા હંસઃ પરુપુરઞ્જયઃ। પ્રપેદે યમુનામેવ સોપિ તસ્યાં ન્યમજ્જત
પછી, જ્યારે ḍibika પક્ષીનો રોદન હંસે સાંભળ્યો, જે દુશ્મન શહેરોનો વિજેતા હતો, ત્યારે એ પણ યમુનામાં પ્રવેશી ગયો અને ત્યાં ડૂબી ગયો.
તૌ સ રાજા જરાજન્ધઃ શ્રુત્વા ચ નિધનં ગતૌ। પુરં શૂન્યેન મનસા પ્રયયૌ ભરતર્ષભ
જ્યારે રાજા જરાસંધે સાંભળ્યું કે બંનેનું અંત આવી ગયું છે, ત્યારે એ ખાલી મનથી શહેર તરફ ચાલ્યો, હે ભરત શ્રેષ્ઠ.
તતો વયમિત્રઘ્ન તસ્મિન્પ્રતિગતે નૃપે। પુનરાન્દિનઃ સર્વે મધુરાયાં વસામહે
પછી, હે શત્રુહંતાર, એ રાજા પાછો ગયો પછી અમે બધા આંધકો ફરીથી મધુરામાં વસવા લાગ્યા.
યદા ત્વભ્યેત્ય પિતરં સા વૈ રાજીવલોચના। કંસભાર્યા જરાસન્ધં દુહિતા માગધં નૃપમ્। ચોદયત્યેવ રાજેન્દ્ર પતિવ્યસનદુઃખિતા
જ્યારે પણ કમ્સની પત્ની, કમળ જેવી આંખો ધરાવતી અને મગધના રાજા જરાસંધની દીકરી, પતિના વિયોગના દુઃખથી પીડાયેલી, પોતાના પિતાજી પાસે આવતી, ત્યારે એ રાજાને વારંવાર ઉશ્કેરતી.
પતિઘ્નં મે જહીત્યેવં પુનઃ પુનરરિન્દમ। તતો વયં મહારાજ તં મન્ત્રં પૂર્વમન્ત્રિતમ્
એ ફરી ફરી કહેતી, 'મારા પતિના હત્યારા ને મારો!' એ રીતે, હે દુશ્મનવિનાશક, અમે એ પહેલાંનો વિચાર કર્યો હતો એ યાદ કર્યો.
સંસ્મરન્તો વિમનસો વ્યપયાતા નરાધિપ। પૃથક્ત્વેન મહારાજ સઙ્ક્ષિપ્ય મહતીં શ્રિયમ્
એ વાત યાદ કરતાં, અમારું મન ઉદાસ થઈ ગયું અને અમે દરેકે અલગથી, મોટી સમૃદ્ધિ છોડી, ત્યાંથી નીકળી ગયા, હે રાજા.
પલાયામો ભયાત્તસ્ય સસુતજ્ઞાતિબાન્ધવાઃ। ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સર્વે સ્મ પ્રતીચીં દિશમાશ્રિતાઃ
એના ડરથી, અમારા પુત્રો, સગાં અને સંબંધીઓ સાથે, અમે બધા વિચાર્યું અને પશ્ચિમ દિશામાં આશરો લીધો.
કુશસ્થલીં પુરીં રમ્યાં રૈવતેનોપશોભિતામ્। તતો નિવેશં તસ્યાં ચ કૃતવન્તો વયં નૃપ
પછી, હે રાજા, અમે સૌ રૈવતથી શોભાયમાન એવી સુંદર કુશસ્થળી નગરીમાં વસ્યા.
તથૈવ દુર્ગસંસ્કારં દેવૈરપિ દુરાસદમ્। સ્ત્રિયોઽપિ યસ્યાં યુધ્યેયુઃ કિમુ વૃષ્ણિમહારથાઃ
અમે એ શહેરને એવી મજબૂત બનાવ્યું કે દેવતાઓ પણ એમાં પ્રવેશી ન શકે; ત્યાં તો સ્ત્રીઓ પણ લડી શકે, તો પછી વૃષ્ણિ મહારથીઓની તો વાત જ શું!
તસ્યાં વયમમિત્રઘ્ન નિવસામોઽકુતોભયાઃ। આલોચ્ય ગિરિમુખ્યં તં માગધં તીર્ણમેવ ચ
એમ કરીને, હે શત્રુહંતાર, અમે ત્યાં નિર્ભય રહીને વસ્યા, કારણ કે અમને લાગ્યું કે મોટો પર્વત અને મગધના રાજા હવે દૂર થઈ ગયા છે.
માધવાઃ કુરુશાર્દૂલ પરાં મુદમવાપ્નુવન્। એવં વયં જરાસન્ધાદભિતઃ કૃતકિલ્બિષાઃ
હે કુરુશાર્દૂલ, માધવોને ત્યાં અતિ આનંદ મળ્યો; આમ, જરાસંધ સામે અમારો દોષ હોવા છતાં અમે સુરક્ષિત રહ્યા.
સામર્થ્યવન્તઃ સમ્બન્ધાદ્ગોમન્તં સમુપાશ્રિતાઃ। ત્રિયોજનાયતં સદ્મ ત્રિસ્કન્ધં યોજનાવધિ
અમે શક્તિશાળી અને સંબંધથી જોડાયેલા હોવાથી, ગોમંતમાં આશરો લીધો—એમણે ત્રણ યોજન લાંબું અને ત્રણ કોટથી ઘેરાયેલું મહેલ બનાવ્યું, જે એક યોજન સુધી ફેલાયેલું હતું.