દર્શયિષ્યામિ તત્રાહમાત્માનં કામમાશ્વસ। એવમસ્ત્વિતિ સા પુત્રં પ્રત્યુવાચ યશસ્વિની
'હું ત્યાં મારી ઈચ્છા પ્રમાણે પોતાને દેખાડિશ, તું નિશ્ચિંત રહે,' એમ યશસ્વિએ પોતાના પુત્રને કહ્યું.
તતો રજન્યાં વ્યુષ્ટાયાં પ્રભાતેઽભ્યુદિતે રવૌ। કદ્રૂશ્ચ વિનતા ચૈવ ભગિન્યૌ તે તપોધન
પછી રાત પૂરી થઈ અને સવારે સુર્ય ઉગ્યો ત્યારે, હે તપસ્વી, કદરૂ અને વિનતા એ બે બહેનો ત્યાં પહોંચી.
અમર્ષિતે સુસંરબ્ધે દાસ્યે કૃતપણે તદા। `સ્મગરસ્ય પરં પારં વેલાવનવિભૂષિતમ્।' જગ્મતુસ્તુરગં દ્રષ્ટુમુચ્ચૈઃશ્રવસમન્તિકાત્
બંને બહેનો ગુસ્સામાં અને દુઃખી થઈ, દાસી બનવાની શરત લગાવી, રેતીના કિનારા સુધી શોભાયમાન એવા ઊચ્ચૈઃશ્રવસ ઘોડાને જોવા ગઈ.
દદૃશાતેઽથ તે તત્ર સમુદ્રં નિધિમમ્ભસામ્। મહાન્તમુદકાગાધં ક્ષોભ્યમાણં મહાસ્વનમ્
ત્યાં એમણે મહાસાગર જોયો, જે પાણીનો ખજાનો છે, વિશાળ, ઊંડો, ઉથલપાથલ અને ગર્જનારો છે.
તિમિંગિલઝષાકીર્ણં મકરૈરાવૃતં તથા। સત્વૈશ્ચ બહુસાહસ્રૈર્નાનારૂપૈઃ સમાવૃતમ્
એમાં ટિમિ, મકર અને વિશાળ માછલીઓ ભરેલી હતી, અને અનેક પ્રકારના હજારો પ્રાણીઓથી પણ ભરપૂર હતી.
ભીષણૈર્વિકૃતૈરન્યૈર્ઘોરૈર્જલચરૈસ્તથા। ઉગ્રૈર્નિત્યમનાધૃષ્યં કૂર્મગ્રાહસમાકુલમ્
બીજા ભયાનક, વિકૃત અને ભયજનક જલચરોથી, ભયાનક અને હંમેશા અપરાજિત એવા કાચબા અને ઘોડાપછાડથી ભરેલો હતો.
આકરં સર્વરત્નાનામાલયં વરુણસ્ય ચ। નાગાનામાલયં રમ્યમુત્તમં સરિતાં પતિમ્
એ સર્વ રત્નોનું ખાણ, વરુણનું નિવાસસ્થાન, નાગોનું મનમોહક ઘર અને નદીઓનો શ્રેષ્ઠ સ્વામી છે.
પાતાલજ્વલનાવાસમસુરાણાં ચ બાન્ધવમ્। ભયંકરં ચ સત્ત્વાનાં પયસાં નિધિમર્ણવમ્
પાતાળના અગ્નિનું નિવાસ, અસુરોનું સગપણ, જીવજંતુઓ માટે ભયજનક અને પાણીનો ખજાનો એવા મહાસાગર છે.
શુભં દિવ્યમમર્ત્યાનામમૃતસ્યાકરં પરમ્। અપ્રમેયમચિન્ત્યં ચ સુપુણ્યજલમદ્ભુતમ્
એ અમર લોકો માટે પવિત્ર અને દિવ્ય સ્થાન, અમૃતનું શ્રેષ્ઠ સ્ત્રોત, અપરિમિત, વિચિત્ર અને પવિત્ર જળથી ભરેલું છે.
ઘોરં જલચરારાવરૌદ્રં ભૈરવનિઃસ્વનમ્। ગમ્ભીરાવર્તકલિલં સર્વભૂતભયંકરમ્
એ જલચર પ્રાણીઓના ભયાનક રડકા અવાજોથી ભરેલું, ભયાનક, ઊંડા ઘૂમટાવાળા અને સર્વ પ્રાણીઓ માટે ડરાવનારો છે.
વેલાદોલાનિલચલં ક્ષોભોદ્વેગસમુચ્છ્રિતમ્। વીચીહસ્તૈઃ પ્રચલિતૈર્નૃત્યન્તમિવ સર્વતઃ
તટના પવનથી ડોલતું, ઝૂલાની જેમ હલતું, ઉથલપાથલ અને ઉંચા ઉછાળે ભરેલું, તેની તરંગો ચારે બાજુ હલનચલન કરતી જાણે નૃત્ય કરે છે એમ લાગતું.
ચન્દ્રવૃદ્ધિક્ષયવશાદુદ્વૃત્તોર્મિસમાકુલમ્। પાઞ્ચજન્યસ્ય જનનં રત્નાકરમનુત્તમમ્
ચંદ્રના વધઘટના કારણે, ઉગ્ર તરંગોથી ભરેલું, તે અનન્ય સાગર પાંચજન્યનું જન્મસ્થાન બન્યું.
ગાં વિન્દતા ભગવતા ગોવિન્દેનામિતૌજસા। વરાહરૂપિણા ચાન્તર્વિક્ષોભિતજલાવિલમ્
અપરંપાર શક્તિવાળા ભગવાન ગોવિંદે, વારાહ રૂપે, પૃથ્વી શોધી ત્યારે અંદરના પાણી ઉથલપાથલ અને કાદવયુક્ત થઈ ગયા.
બ્રહ્મર્ષિણા વ્રતવતા વર્ષાણાં શતમત્રિણા। અનાસાદિતગાધં ચ પાતાલતલમવ્યયમ્
વ્રતધારી મહર્ષિ અત્રીએ સો વર્ષ સુધી પ્રયત્ન કર્યો, છતાં તે ગાઢ અને અવિનાશી પાતાળ લોક સુધી પહોંચી શક્યા નહીં.
અધ્યાત્મયોગનિદ્રાં ચ પદ્મનાભસ્ય સેવતઃ। યુગાદિકાલશયનં વિષ્ણોરમિતતેજસઃ
પદ્મનાભની આધ્યાત્મિક યોગનિદ્રાની સેવા કરતા, યુગના આરંભે શયન કરતા, અનંત તેજવાળા વિષ્ણુ હતા.
વજ્રપાતનસંત્રસ્તમૈનાકસ્યાભયપ્રદમ્। ડિમ્બાહવાર્દિતાનાં ચ અસુરાણાં પરાયણમ્
વજ્રના પડવાથી ડરેલા મૈનાકને આશ્વાસન આપનાર અને ડિમ્બાહના હાથે પીડાયેલા અસુરોનું આશ્રયસ્થાન.
બડવામુખદીપ્તાગ્નેસ્તોયહવ્યપ્રદં શિવમ્। અગાધપારં વિસ્તીર્ણમપ્રમેયં સરિત્પતિમ્
બડવા મુખની જ્વાળામાં અર્પણ થતું પવિત્ર પાણી, અપરંપાર, વિશાળ, અપરિમિત અને નદીઓના સ્વામી એવા સાગરનું વર્ણન છે.
મહાનદીભિર્બહ્વીભિઃ સ્પર્ધયેવ સહસ્રશઃ। અભિસાર્યમાણમનિશં દદૃશાતે મહાર્ણવમ્। આપૂર્યમાણમત્યર્થં નૃત્યમાનમિવોર્મિભિઃ
મહાનદીઓ હજારોની સંખ્યામાં જાણે સ્પર્ધા કરે તેમ સતત ભરી રહી છે, અને તરંગો સાથે તે મહાસાગર અત્યંત ઉલ્લાસપૂર્વક નૃત્ય કરે છે એમ દેખાતું.
ગમ્ભીરં તિમિમકરોગ્રસંકુલં તં ગર્જન્તં જલચરરાવરૌદ્રનાદૈઃ। વિસ્તીર્ણં દદૃશતુરમ્બરપ્રકાશં તેઽગાધં નિધિમુરુમમ્ભસામનન્તમ્
તે ઊંડા, ગાઢ, અંતહીન સાગરમાં તિમિ અને મકરોથી ભરેલું, જલચરોના ભયાનક ગર્જનાથી ગૂંજી રહેલું, આકાશ જેવું વિશાળ અને તેજસ્વી તે મહાસાગર તેમણે જોયું.
નાગાશ્ચ સંવિદં કૃત્વા કર્તવ્યમિતિ તદ્વચઃ। નિઃસ્નેહા વૈ દહેન્માતા અસંપ્રાપ્તમનોરથા
નાગોએ પરસ્પર ચર્ચા કરી અને કહ્યું: 'માતા જો નિર્વિકાર હોય અને તેની ઈચ્છા પૂર્ણ ન થાય તો એ દુઃખી થાય છે.'
પ્રસન્ના મોક્ષયેદસ્માંસ્તસ્માચ્છાપાચ્ચ ભામિની। કૃષ્ણં પુચ્છં કરિષ્યામસ્તુરગસ્ય ન સંશયઃ
'જો માતા પ્રસન્ન થશે તો આપણને શાપમાંથી મુક્ત કરશે; તેથી આપણે ઘોડાના પૂંછડાને કાળું કરી દઈશું, તેમાં કોઈ શંકા નથી.'
ઇતિ નિશ્ચિત્ય તે તસ્ય કૃષ્ણા વાલા ઇવ સ્થિતાઃ।' એતસ્મિન્નન્તરે તે તુ સપત્ન્યૌ પણિતે તદા
આ રીતે નક્કી કરીને, તેઓ ઘોડાના પૂંછડાની કાળી વાળ જેવી ઊભા રહ્યા; એ જ સમયે, બે પત્નીઓએ એકબીજાને શરત લગાવી.
તતસ્તે પણિતં કૃત્વા ભગિન્યૌ દ્વિજસત્તમ। જગ્મતુઃ પરયા પ્રીત્યા પરં પારં મહોદધેઃ
શરત લગાવ્યા પછી, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, બંને બહેનો અત્યંત આનંદથી મહાસાગરના દૂર કાંઠે જવા નીકળી.
કદ્રૂશ્ચ વિનતા ચૈવ દાક્ષાયણ્યૌ વિહાયસા। આલોકયન્ત્યાવક્ષોભ્યં સમુદ્રં નિધિમમ્ભસામ્
કદ્રૂ અને વિનતા, બંને દક્ષપુત્રીઓ, આકાશમાં વિહરતી, અડગ અને જળનો ખજાનો એવા મહાસાગરને નિહાળી રહી હતી.
વાયુનાઽતીવ સહસા ક્ષોભ્યમાણં મહાસ્વનમ્। તિમિંગિલસમાકીર્ણં મકરૈરાવૃતં તથા
પવનથી જોરથી ઉથલપાથલ થતો, ભયાનક અવાજ કરતો, તિમિ અને તિમિંગિલોથી ભરેલો અને મકરો પણ જેમાં હતા.
સંયુતં બહુસાહસ્રૈઃ સત્વૈર્નાનાવિધૈરપિ। ઘોરર્ઘોરમનાધૃષ્યં ગમ્ભીરમતિભૈરવમ્
અન્યાય પ્રકારના અસંખ્ય જીવોથી ભરપૂર, ભયાનક, અપરાજેય, ઊંડો અને અત્યંત ભયજનક.
આકરં સર્વરત્નાનામાલયં વરુણસ્ય ચ। નાગાનામાલયં ચાપિ સુરમ્યં સરિતાં પતિમ્
બધા રત્નોનું ખજાનું, વરુણનું નિવાસસ્થાન, નાગોનું પણ ઘર અને સુંદર, નદીઓનો સ્વામી તે મહાસાગર.
પાતાલજ્વલનાવાસમસુરાણાં તથાલયમ્। ભયંકરાણાં સત્ત્વાનાં પયસો નિધિમવ્યયમ્
પાતાળ અગ્નિનું નિવાસ, અસુરોનું ઘર, ભયાનક પ્રાણીઓનું આશ્રય અને અક્ષય જળનો ખજાનો.
શુભ્રં દિવ્યમમર્ત્યાનામમૃતસ્યાકરં પરમ્। અપ્રમેયમચિન્ત્યં ચ સુપુમ્યજલસંમિતમ્
આ પ્રકાશમાન અને દિવ્ય છે, અમર દેવતાઓ માટે અમૃતનું મૂળ છે, સર્વોચ્ચ, અપરિમિત, કલ્પનાથી પર છે અને સ્વર્ગના શુદ્ધ પાણી જેવું છે.
મહાનદીભિર્બહ્વીભિસ્તત્ર તત્ર સહસ્રશઃ। આપૂર્યમાણમત્યર્થં નૃત્યન્તમિવ ચોર્મિભિઃ
ત્યાં અનેક સ્થળોએ હજારો મોટી નદીઓએ તેને ખૂબ જ ભરપૂર કરી દીધું, deren તરંગો આનંદથી નૃત્ય કરતા હોય એમ લાગતું હતું.