ધર્મરાજો હૃષીકેશ ધૌમ્યવ્યાસાદિભિઃ સહ। પાઞ્ચાલમાત્સ્યસહિતૈર્ભ્રાતૃભિશ્ચૈવ સર્વશઃ
ધર્મરાજે ધૌમ્ય, વ્યાસ અને અન્ય મહાનુભાવો, પોતાના બધા ભાઈઓ તથા પંચાલ અને મત્સ્ય રાજાઓ સાથે મળીને,
ત્વદ્દર્શનં મહાબાહો કાઙ્ક્ષતે સ યુધિષ્ઠિરઃ
હે મહાબાહુ, યુધિષ્ઠિર તમારી મુલાકાતની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો છે.
ઇન્દ્રસેનવચઃ શ્રુત્વા યાદવપ્રવરો બલી'। દર્શનાકાઙ્ક્ષિણં પાર્થં દર્શનાકાઙ્ક્ષયાચ્યુતઃ
ઇન્દ્રસેનાની વાત સાંભળી, બલવાન યાદવપ્રમુખ પણ, મળવાની ઇચ્છાથી, પાર્થને મળવા ઉત્સુક થયો.
આમન્ત્ર્ય રાજન્સુહૃદો વસુદેવં ચ માધવઃ'। ઇન્દ્રસેનેન સહિત ઇન્દ્રપ્રસ્થમગાત્તદા। વ્યતીત્ય વિવિધાન્દેશાંસ્ત્વરાવાન્ક્ષિપ્રવાહનવઃ
માધવે પોતાના મિત્રો અને વસુદેવને વિદાય આપી, ઇન્દ્રસેનાની સાથે ઝડપથી વિવિધ પ્રદેશો પસાર કરીને, ઝડપી ઘોડાઓ પર ઇન્દ્રપ્રસ્થ તરફ રવાના થયો.
ઇન્દ્રપ્રસ્થગતં પાર્થમભ્યગચ્છજ્જનાર્દનઃ। સ ગૃહે પિતૃવદ્ધાત્રા ધર્મરાજેન પૂજિતઃ
જનાર્દન ઇન્દ્રપ્રસ્થ પહોંચ્યા અને ત્યાં ધર્મરાજાએ તેમને પિતાજી જેવો સન્માન આપ્યો.
ભીમેન ચ તતોઽપશ્યત્સ્વસારં પ્રીતિમાન્પિતુઃ। પ્રીતઃ પ્રીતેન સુહૃદા રેમે સ સહિતસ્તદા
પછી ભીમે આનંદથી પોતાના પિતાજીના પ્રિય બહેનને મળ્યા; પ્રિય મિત્ર સાથે મળીને તેઓએ આનંદ માણ્યો.
અર્જુનેન યમાભ્યાં ચ ગુરુવત્પર્યુપાસિતઃ। તં વિશ્રાન્તં શુભે દેશે ક્ષણિનં કલ્પમચ્યુતમ્। ધર્મરાજઃ સમાગમ્ય જ્ઞાપયત્સ્વપ્રયોજનમ્
અર્જુન અને બંને જમલાંએ ગુરુની જેમ તેમની સેવા કરી; અચ્યૂત થોડો આરામ કર્યા પછી, ધર્મરાજા પાસે આવ્યા અને પોતાનું કામ જણાવ્યું.
પ્રાર્થિતો રાજસૂયો મે ન ચાસૌ કેવલેપ્સયા। પ્રાપ્યતે યેન તત્તે હિ વિદિતં કૃષ્ણ સર્વશઃ
મારે રાજસૂય યજ્ઞ કરવા માટે પ્રેરણા મળી છે, પણ માત્ર ઇચ્છાથી એ મળતું નથી; હે કૃષ્ણ, એ કેવી રીતે મળે એ તમે સારી રીતે જાણો છો.
યસ્મિન્સર્વં સમ્ભવતિ યશ્ચ સર્વત્ર પૂજ્યતે। યશ્ચ સર્વેશ્વરો રાજા રાજસૂયં સ વિન્દતિ
જેમાં બધું સમાયલું છે, જે સર્વત્ર પૂજાય છે અને જે સર્વનો સ્વામી છે—એવો રાજા જ રાજસૂય પ્રાપ્ત કરે છે.
તં રાજસૂયં સુહૃદઃ કાર્યમાહુઃ સમેત્ય મે। તત્ર મે નિશ્ચિતતમં તવ કૃષ્ણ ગિરા ભવેત્
મારા મિત્રોએ ભેગા થઈને કહ્યું છે કે રાજસૂય કરવો જોઈએ; હે કૃષ્ણ, આ વિષયમાં તમારો શબ્દ જ મારા માટે પક્કો નિર્ણય બને.
કેચિદ્ધિ સૌહૃદા દેવે ન દોષં પરિચક્ષતે। સ્વાર્થહેતોસ્તથૈવાન્યે પ્રિયમેવ વદન્ત્યુત
કેટલાંક મિત્રતા માટે ત્રુટિ બતાવતા નથી, હે દેવ; અને કેટલાક પોતાના હિત માટે માત્ર મનગમતું જ કહે છે.
પ્રિયમેવ પરીપ્સન્તે કેચિદાત્મનિ યદ્ધિતમ્। એવમ્પ્રાયાશ્ચ દૃશ્યન્તે જનવાદાઃ પ્રયોજને
કેટલાંક માત્ર પોતાને જે ગમતું હોય એ જ ઇચ્છે છે, પોતાનું હિત સમજે છે; લોકોમાં પોતાના હિત માટે આવી જ વાતો જોવા મળે છે.
ત્વં તુ હેતૂનતીત્યૈતાન્કામક્રોધૌ વ્યુદસ્ય ચ। પરમં યત્ક્ષમં લોકે યથાવદ્વક્તુમર્હસિ
પણ તમે તો આ બધા કારણો પાર કરી, ઇચ્છા અને ક્રોધને દૂર કરી, દુનિયામાં જે સર્વોત્તમ અને યોગ્ય હોય એ જ પ્રમાણે કહેવું જોઈએ.
સર્વૈર્ગુણૈર્મહારાજ રાજસૂયં ત્વમર્હસિ। જાનતસ્ત્વેવ તે સર્વં કિઞ્ચિદ્વક્ષ્યામિ ભારત
હે મહારાજ, તમે બધા ગુણોથી રાજસૂય માટે યોગ્ય છો; છતાં, બધું જાણતા હોવા છતાં, હું થોડુંક કહું છું, હે ભારતવંશી.
જામદગ્ન્યેન રામેણ ક્ષત્રં યદવશેષિતમ્। તસ્માદવરજં લોકે યદિદં ક્ષત્રસંજ્ઞિતમ્
જામદગ્ન્ય રામે પછી જે ક્ષત્રિય બચ્યા, એ જ આજે દુનિયામાં ક્ષત્રિય તરીકે ઓળખાય છે.
કૃતોઽયં કલુસઙ્કલ્પઃ ક્ષત્રિયૈર્વસુધાધિપ। નિદેશવાગ્ભિસ્તત્તેહ વિદિતં ભરતર્ષભ
હે ધરતીના સ્વામી, આ ક્ષત્રિયોએ દુષ્ટ વિચાર અપનાવ્યા છે; હે ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ, તેઓના આદેશ અને વાણી તમે અહીં સારી રીતે જાણો છો.
ઐલસ્યેક્ષ્વાકુવંશસ્ય પ્રકૃતિં પરિચક્ષતે। રાજાનઃ શ્રેણિબદ્ધાશ્ચ તથાઽન્યે ક્ષત્રિયા ભુવિ
આઇલ અને ઇક્ષ્વાકુ વંશની પ્રકૃતિ વર્ણવાય છે; અને રાજાઓ તથા અન્ય ક્ષત્રિયોએ પણ પેઢીવાર ધરતી પર રાજ કર્યું છે.
ઐલવંશ્યાશ્ચ યે રાજંસ્તથૈવેક્ષ્વાકવો નૃપાઃ। તાનિ ચૈકશતં વિદ્ધિ કુલાનિ ભરતર્ષભ
હે રાજા, આઇલ અને ઇક્ષ્વાકુ વંશના રાજાઓ—હે ભારતોમાં શ્રેષ્ઠ, જાણો કે આવી શતેક રાજવંશો છે.
યયાતેસ્ત્વેવ ભોજાનાં વિસ્તરો ગુણતો મહાન્। ભજતેઽદ્ય મહારાજ વિસ્તરં સચતુર્દિશમ્
પણ ભોજોમાં યયાતિવંશની મહાનતા ખાસ જાણીતી છે, હે મહારાજ, અને આજે એ ચારેય દિશામાં ફેલાઈ છે.
તેષાં તથૈવ તાં લક્ષ્મીં સર્વક્ષત્રમુપાસતે। ઇદાનીમેવ વૈ રાજઞ્જરાસન્ધો મહીપતિઃ
હવે બધા ક્ષત્રિયોએ એ જ વૈભવને સ્વીકાર્યું છે; અને આ સમયે, હે રાજા, જરાસંધ એ ધરતીના સ્વામી છે.
અભિભૂય શ્રિયં તેષાં કુલાનામભિષેચિતઃ। સ્થિતો મૂર્ધ્નિ નરેન્દ્રાણામોજસાઽઽક્રમ્ય સર્વશઃ
એમણે એ કુળોની સંપત્તિને જીતીને, રાજાભિષેક કર્યો છે; પોતાની શક્તિથી બધા રાજાઓમાં એ સર્વોપરી સ્થાને છે.
સોઽવનીં મધ્યમાં ભુક્ત્વા મિથો ભેદમમન્યત। પ્રભુર્યસ્તુ પરો રાજા યસ્મિન્નેકવશે જગત્
એમણે મધ્યભૂમિ પર રાજ કરીને, બધામાં ફૂટ પાડવાનો વિચાર કર્યો; પણ સાચો સ્વામી એ છે, જેના વશમાં આખી દુનિયા એક થાય છે.
સ સામ્રાજ્યં મહારાજ પ્રાપ્તો ભવતિ યોગતઃ। તં સ રાજા જરાસન્ધં સંશ્રિત્ય કિલ સર્વશઃ
હે રાજા, તેણે પોતાનું સામ્રાજ્ય જોડાણ દ્વારા મેળવ્યું, અને તે સંપૂર્ણપણે જરાસંધ પર આધાર રાખતો હતો.
રાજન્સેનાપતિર્જાતઃ શિશુપાલઃ પ્રતાપવાન્। તમેવ ચ મહારાજ શિષ્યવત્સમુપસ્થિતઃ
શિશુપાલ, જે બળવાન અને પ્રસિદ્ધ હતો, તે તેની સેના નો મુખ્ય બન્યો અને રાજા, તે શિષ્ય જેવો ભાવ રાખીને તેની પાસે ગયો.
વક્રઃ કરૂષાધિપતિર્માયાયોધી મહાબલઃ।। અપરૌ ચ મહાવીર્યૌ મહાત્માનૌ સમાશ્રિતૌ
વક્ર, કરૂષનો રાજા, જે મહાબળવાન અને માયાવિ યુદ્ધમાં નિપુણ હતો, અને બીજા બે મહાન અને ઉદાર વીરોએ પણ તેની શરણ લીધી.
જરાસન્ધં મહાવીર્યં તૌ હિંસડિમ્બિકાવુભૌ। વક્રદન્તઃ કરૂષસ્ય કરભો મેઘવાહનઃ। મૂર્ધ્ના દિવ્યં મણિં બિભ્રદ્યમદ્ભુતમણિં વિદુઃ
હંસ અને ડિમ્બક, બંને મહાવીર, જરાસંધ સાથે જોડાયા; વક્રદંત કરૂષનો, કરભ અને મેઘવાહન, એમના માથે દિવ્ય અને અદ્ભુત મણિ ધારણ કરતા હતા.
મરું ચ નરકં ચૈવ શાસ્તિ યો યવનાધિપઃ। અપર્યન્તબલો રાજા પ્રતીચ્યાં વરુણો યથા
યવનોના રાજા, જેની શક્તિ પશ્ચિમના વરુણ જેવી અપરંપાર છે, તે મરુ અને નરક દેશો પર રાજ કરે છે.
ભગદત્તો મહારાજ વૃદ્ધસ્તવ પિતુઃ સખા। સ વાચા પ્રણતસ્તસ્ય કર્મણા ચ વિશેષતઃ
હે રાજા, ભગદત્ત, જે વૃદ્ધ છે અને તમારા પિતાના મિત્ર છે, તેણે વાણી અને કાર્યથી વિશેષ સન્માન આપ્યું.
સ્નેહબદ્ધશ્ચ મનસા પિતૃવદ્ભક્તિમાંસ્ત્વયિ। પ્રતીચ્યાં દક્ષિણં ચાન્તં પૃથિવ્યાઃ પ્રતિ યો નૃપઃ
હૃદયથી સ્નેહથી બંધાયેલો અને તમને પિતા સમાન ભક્તિ ધરાવતો, તે પશ્ચિમ અને દક્ષિણના અંત સુધીની ધરતી પર રાજ કરે છે.
માતુલો ભવતઃ શૂરઃ પુરુજિત્કુન્તિવર્ધનઃ। સ તે સન્નિતિમાનેકઃ સ્નેહતઃ શત્રુસૂદનઃ
તમારા માતુલ પુરુજિત કુંતિવર્ધન, શૂરવીર છે અને અનેક મિત્રોની સાથે, શત્રુવિનાશક, સ્નેહવશあなたની પાસે ઊભા છે.