તથા શકુનયસ્તસ્યાં વિચિત્રા મધુરસ્વરાઃ। અનિર્દેશ્યા વપુષ્મન્તઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
ત્યાં અનેક પ્રકારના, મધુર સ્વરવાળા અને વર્ણનથી પરે રૂપવાળા પક્ષીઓ સૈકડો-હજારોની સંખ્યામાં છે.
સા સભા સુખસંસ્પર્શા ન શીતા ન ચ ધર્મદા। વેશ્માસનવતી રમ્યા સિતા વરુણપાલિતા
એ સભા સ્પર્શે સુખદાયી છે, ન તો ઠંડી છે કે ન ગરમ; ત્યાં રહેણાંક અને બેઠકો છે, સુંદર અને ઉજળી છે અને વરૂણ દ્વારા રક્ષિત છે.
યસ્યામાસ્તે સ વરુણો વારુણ્યા ચ સમન્વિતઃ। દિવ્યરત્નામ્બરધરો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
એમાં વરૂણ પોતાની પત્ની વારુણી સાથે બેઠો છે, દિવ્ય રત્ન અને વસ્ત્રો ધારણ કર્યા છે અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન છે.
?દ્વિતીયેન તુ નામ્ના વૈ ગૌરીતિ ભુવિ વિશ્રુતા। પત્ન્યા સવરુણો દેવઃ પ્રમોદતિ સુખી સુખમ્
બીજી પત્ની, ધરતી પર ગૌરી નામે પ્રસિદ્ધ, એ પણ વરૂણ સાથે છે અને દેવ વરૂણ આનંદથી પ્રસન્નતાપૂર્વક રહે છે.
સ્રગ્વિણો દિવ્યગન્ધાશ્ચ દિવ્યગન્ધાનુલેપનાઃ। આદિત્યાસ્તત્ર વરુણં જલેશ્વરમુપાસતે
માળાઓ અને દિવ્ય સુગંધો ધારણ કરનાર, દિવ્ય સુગંધિત લિપન કરેલા આદિત્યો ત્યાં જલપતિ વરૂણની ઉપાસના કરે છે.
વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ નાગશ્ચૈરાવતસ્તથા। કૃષ્ણશ્ચ લોહિતશ્ચૈવ પદ્મશ્ચિત્રશ્ચ વીર્યવાન્
વાસુકિ, તક્ષક, નાગ એરાવત, કૃષ્ણ, લોહિત, પદ્મ અને પરાક્રમી ચિત્ર પણ ત્યાં હાજર છે.
કમ્બલાશ્વતરૌ નાગૌ ધૃતરાષ્ટ્રબલાહકૌ। મણિમાન્કુણ્ડધારશ્ચ કર્કોટકધનઞ્જયૌ
કંબલ અને અશ્વતર નામના નાગ, ધૃતરાષ્ટ્ર અને બલાહક, મણિમાન, કુંડધાર, કર્કોટક અને ધનંજય પણ છે.
પાણિમાન્કુણ્ડધારશ્ચ બલવાન્પૃથિવીપતે। પ્રહ્રાદો મુષિકાદશ્ચ તથૈવ જનમેજયઃ
પાણિમાન અને કુંડધાર, બલવાન પ્રહલાદ, મુષિકાદ અને એ જ રીતે જનમેજય પણ ત્યાં હાજર છે.
પતાકિનો મણ્ડલિનઃ ફણવન્તશ્ચ સર્વશઃ। ` અર્થો ધર્મશ્ચ કામશ્ચ વસુઃ કપિલ એવ ચ
ચારે બાજુ ધ્વજાવાળા, ગોળ ગોળ બેઠેલા, અને ફણવાળા સર્વે નાગો હતા; ત્યાં અર્થ, ધર્મ, કામ, વસુ અને કપિલ પણ હાજર હતા.
અનન્તશ્ચ મહાનાગો યં દૃષ્ટ્વા જલજેશ્વરઃ। અભ્યર્ચયતિ સત્કારૈરાસનેન ચ તં વિભુઃ
અને ત્યાં અનંત નામનો મહાનાગ હતો, જેને જોતા જ જળના દેવતા વિશેષ આદરથી અને આસન આપી પૂજા કરતા હતા.
વાસુકિપ્રમુખાશ્ચૈવ સર્વે પ્રાઞ્જલયઃ સ્થિતાઃ। અનુજ્ઞાતાશ્ચ શેષેણ યથાર્હમુપવિશ્ય ચ
વાસુકિ અને બીજા બધા નાગો હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા, અને શેષના અનુમતિથી યોગ્ય રીતે બેઠા.
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ સર્પાસ્તસ્યાં યુધિષ્ઠિર। `વૈનતેયશ્ચ ગરુડો યે ચાસ્ય પરિચારિણઃ'। ઉપાસતે મહાત્માનં વરુણં વિગતક્લમાઃ
હે યુધિષ્ઠિર, આ ઉપરાંત અનેક નાગો, વિનતા પુત્ર ગરુડ અને તેના સહાયકો પણ, મહાત્મા અને નિર્વિકાર વરુણની ભક્તિપૂર્વક સેવા કરતા હતા.
બલિર્વૈરોચનો રાજા નરકઃ પૃથિવીઞ્જયઃ। સંહ્રાદો વિપ્રચિત્તિશ્ચ કાલખઞ્જાશ્ચ દાનવાઃ
વૈરોચન પુત્ર બલી રાજા, પૃથ્વી વિજેતા નરક, સંહ્રાદ, વિપ્રચિત્તિ અને કાળખંજ નામના દાનવો પણ ત્યાં હતા.
સુહનુર્દુર્મુખઃ શઙ્ખઃ સુમનાઃ સુમતિસ્તતઃ। ઘટોદરો મહાપાર્શ્વઃ ક્રથનઃ પિઠરસ્તથા
સુહનુર, દુર્મુખ, શંખ, સુમન, સુમતિ, ઘટોદર, મહાપાર્શ્વ, ક્રથન અને પીઠર પણ હાજર હતા.
વિશ્વરૂપઃ સ્વરૂપશ્ચ વિરૂપોઽથ મહાશિરાઃ। દશગ્રીવશ્ચ વાલી ચ મેઘવાસા દશાવરઃ
વિશ્વરૂપ, સ્વરૂપ, વિરુપ, મહાશિરા, દશગ્રીવ, વાલી, મેઘવાસા અને દશાવર પણ ત્યાં હતા.
ટિટ્ટિભો વિટભૂતશ્ચ સંહ્રાદશ્ચેન્દ્રતાપનઃ। દૈત્યદાનવસઙ્ઘાશ્ચ સર્વે રુચિરકુણ્ડલાઃ
ટિટ્ટિભ, વિટભૂત, સંહ્રાદ, ઇન્દ્રતાપન અને બધા દૈત્ય-દાનવો તેજસ્વી કુંડળોથી શોભતા હતા.
સ્રગ્વિણો મૌલિનશ્ચૈવ તથા દિવ્યપરિચ્છદાઃ। સર્વે લબ્ધવરાઃ શૂરાઃ સર્વે વિગતમૃત્યવઃ
સર્વે પુષ્પમાળાઓ અને મુગટ ધારણ કરેલા, દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ, વરદાન પામેલા, શૂરવીર અને મૃત્યુથી પર હતા.
તે તસ્યાં વરુણં દેવં ધર્મપાશધરં સદા। ઉપાસતે મહાત્માનં સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ
આ બધા સુવ્રત ધરાવનારા મહાત્માઓ વરુણ દેવ, ધર્મના પાશ ધારકની હંમેશા ભક્તિપૂર્વક સેવા કરતા હતા.
તથા સમુદ્રાશ્ચત્વારો નદી ભાગીરથી ચ સા। કાલિન્દી વિદિશા વેણા નર્દમા વેગવાહિની
એ જ રીતે ચારેય સમુદ્રો, ભગીરથી નદી, કાળિન્દી, વિદિશા, વેણા, નર્દમા અને વેગવાહિની નદીઓ પણ હાજર હતી.
વિપાશા ચ શતદ્રુશ્ચ ચન્દ્રભાગા સરસ્વતી। ઇરાવતી વિતસ્તા ચ સિન્ધુર્દેવનદી તથા
વિપાશા, શતદ્રુ, ચંદ્રભાગા, સરસ્વતી, ઇરાવતી, વિતસ્તા અને દેવનદી સિંધુ પણ ત્યાં હતી.
ગોદાવરી કૃષ્ણવેણી કાવેરી ચ સરિદ્વરા। કિમ્પુના ચ વિશલ્યા ચ તથા વૈતરણી નદી
ગોદાવરી, કૃષ્ણવેણી, શ્રેષ્ઠ કાવેરી, કિમ્પુના, વિશલ્યા અને વૈતરણી નદી પણ હાજર હતી.
તૃતીયા જ્યેષ્ઠિલા ચૈવ શોણશ્ચાપિ મહાનદઃ। ચર્મણ્વતી તથા ચૈવ પર્ણાશા ચ મહાનદી
તૃતીયા, જ્યેષ્ઠિલા, મહાનદ શોણ, ચર્મણ્વતી અને મહાનદ પર્ણાશા પણ ત્યાં હતી.
સરયૂર્વારવત્યાઽથ લાઙ્ગલી ચ સરિદ્વરા। કરતોયા તથાઽઽત્રેયી લૌહિત્યશ્ચ મહાનદઃ
સરયૂ, વારવતી, શ્રેષ્ઠ લાંગલી, કરતોયા, આત્રેયી અને મહાનદ લૌહિત્ય પણ હાજર હતી.
લઙ્ઘતી ગોમતી ચૈવ સન્ધ્યા ત્રિસ્રોતસી તથા। એતાશ્ચન્યાશ્ચ રાજેન્દ્ર સુતીર્થા લોકવિશ્રુતાઃ
લંઘતી, ગોમતી, સંધ્યા, ત્રિસ્રોતસ અને અન્ય લોકપ્રસિદ્ધ પવિત્ર તટવાળી નદીઓ પણ ત્યાં હતી.
સરિતઃ સર્વતશ્ચાન્યાસ્તીર્થાનિ ચ સરાંસિ ચ। કૂપાશ્ચ સપ્રસ્રવણા દેહવન્તો યુધિષ્ઠિર
અને હે યુધિષ્ઠિર, બધેની બધી નદીઓ, તીર્થો, સરોવર અને ઝરણાવાળા કૂવા—all સ્વરૂપ ધરાવનારા—પણ હાજર હતા.
પલ્વલાનિ તટાકાનિ દેહવન્ત્યથ ભારત। દિશસ્તથા મહી ચૈવ તથા સર્વે મહીધરાઃ
પલવલ, તળાવ—all સ્વરૂપ ધરાવનારા—અને દિશાઓ, ધરતી તથા બધા મહાન પર્વતો પણ ત્યાં હાજર હતા.
ઉપાસતે મહાત્માનં સર્વે જલચરાસ્તથા। ગીતવાદિત્રવન્તશ્ચ ગન્ધર્વાપ્સરસાં ગણાઃ
ત્યાં બધાં જલચર પ્રાણીઓ એ મહાન આત્માને ભક્તિપૂર્વક પૂજે છે, અને સાથે સાથે ગાન તથા વાદ્યના મીઠા સ્વરે ગાન કરતા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓનાં સમૂહો પણ તેની આરાધના કરે છે.
સ્તુવન્તો વરુણં તસ્યાં સર્વ એવ સમાસતે। મહીધરા રત્નવન્તો રસા યે ચ પ્રતિષ્ઠિતાઃ
ત્યાં બધા મળીને વરુણદેવની સ્તુતિ કરે છે અને એકઠાં થાય છે; રત્નોથી ભરપૂર પર્વતો અને રસા નદી પાસે સ્થિત રહેલા પણ ત્યાં ભેગા થાય છે.
કથયન્તઃ સુમધુરાઃ કથાસ્તત્ર સમાસતે। વારુણશ્ચ તથા મન્ત્રી સુનાભઃ પર્યુપાસતે
ત્યાં સૌ મીઠાં અને સુખદ વાર્તાલાપ કરે છે; અને વરુણદેવના મંત્રી સુનાભ પણ તેમની સેવા માટે હાજર રહે છે.
પુત્રપૌત્રૈઃ પરિવૃતો ગોનામ્ના પુષ્કરેણ ચ। સર્વે વિગ્રહવન્તસ્તે તમીશ્વરમુપાસતે
પુત્રો અને પૌત્રો, પુષ્કર અને ગૌ નામવાળા સૌ જીવાત્માઓએ ઘેરાયેલા રહીને એ ઇશ્વરની ભક્તિપૂર્વક ઉપાસના કરે છે.