જ્વલન્તી ભાસમાના ચ તેજસા સ્વેન ભારત। તામુગ્રતપસો યાન્તિ સુવ્રતાઃ સત્યવાદિનઃ
તેજથી ઝગમગતી અને પ્રકાશમાન, હે ભારત, ઉગ્ર તપસ્યાવાળા, દૃઢ પ્રતિજ્ઞાવાળા અને સત્ય બોલનારા શ્રેષ્ઠ પુરુષો એના પાસે જાય છે.
શાન્તાઃ સન્યાસિનઃ શુદ્ધાઃ પૂતાઃ પુણ્યેન કર્મણા। સર્વે ભાસ્વરદેહાશ્ચ સર્વે ચ વિરજોમ્બરાઃ
શાંત, સંન્યાસી, શુદ્ધ અને પવિત્ર કર્મોથી પવિત્ર થયેલા બધા, તેજસ્વી શરીર અને નિર્વિકાર વસ્ત્રો ધરાવે છે.
ચિત્રાઙ્ગદાશ્ચિત્રમાલ્યાઃ સર્વે જ્વલિતકુણ્ડલાઃ। સુકૃતૈઃ કર્મભિઃ પુણ્યૈઃ પારિબર્હૈશ્ચ ભૂષિતાઃ
વિવિધ ફૂલોની વણાવેલી માળાઓથી શોભાયમાન, બધા જ્વલંત કુંડળો પહેરેલા, સારા કર્મો અને પુણ્યથી તેમજ સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ છે.
ગન્ધર્વાશ્ચ મહાત્માનઃ સઙ્ઘશશ્ચાપ્સરોગણાઃ। વાદિત્રં નૃત્તગીતં ચ હાસ્યં લાસ્યં ચ સર્વશઃ
મહાન આત્માવાળા ગંધર્વો અને અપ્સરાઓના સમૂહો ત્યાં છે; સંગીત, નૃત્ય, ગીત, હાસ્ય અને વિવિધ કલાઓ સર્વત્ર જોવા મળે છે.
પુણ્યાશ્ચ ગન્ધાઃ શબ્દાશ્ચ તસ્યાં પાર્થ સમન્તતઃ। દિવ્યાનિ ચૈવ માલ્યાનિ ઉપતિષ્ઠન્તિ નિત્યશઃ
પાર્થ, ત્યાં સર્વત્ર શુભ સુગંધો અને મધુર ધ્વનિઓ છે; દિવ્ય ફૂલોની માળાઓ હંમેશા હાજર રહે છે.
શતં શતસહસ્રાણિ ધર્મિણાં તં પ્રજેશ્વરમ્। ઉપાસતે મહાત્માનં રૂપયુક્તા મનસ્વિનઃ
સૈકડો અને હજારો ધર્મનિષ્ઠ પુરુષો, રૂપ અને બુદ્ધિથી યુક્ત, એ મહાન આત્માવાળા પ્રજાપતિની ઉપાસના કરે છે.
ઈદૃશી સા સભા રાજન્પિતૃરાજ્ઞો મહાત્મનઃ। વરુણસ્યાપિ વક્ષ્યામિ સભાં પુષ્કરમાલિનીમ્
હે રાજા, પિતૃઓના મહાન આત્માવાળા રાજાની આવી સભા છે; હવે હું વરૂણની કમળમાળાવાળી સભાનું વર્ણન કરું છું.
યુધિષ્ઠિર સભા દિવ્યા વરુણસ્યામિતપ્રભા। પ્રમાણેન યથા યામ્યા શુભપ્રાકારતોરણા
યુધિષ્ઠિર, વરૂણની દિવ્ય સભા અનંત તેજવાળી છે, કદમાં યમની સભા જેટલી જ છે અને સુંદર પ્રાકાર તથા દ્વારોથી શોભાયમાન છે.
અન્તઃ સલિલમાસ્થાય વિહિતા વિશ્વકર્મણા। દિવ્યૈ રત્નમયૈર્વૃક્ષૈઃ ફલપુષ્પપ્રદૈર્યુતા
એ સભા પાણીની અંદર સ્થિત છે, વિશ્વકર્માએ બનાવેલી છે અને દિવ્ય રત્નમય વૃક્ષોથી શોભાયમાન છે, જે ફળ અને ફૂલો આપે છે.
નીલપીતૈઃ સિતાઃ શ્યામૈઃ સિતૈર્લોહિતકૈરપિ। અવતાનૈસ્તથા ગુલ્મૈર્મઞ્જરીજાલધારિભિઃ
નિલા-પીળા, સફેદ-કાળા, સફેદ-લાલ અને ઝૂકેલા ઝાડ તથા ફૂલોથી ભરેલા ઝાડીઓ પણ ત્યાં છે.
તથા શકુનયસ્તસ્યાં વિચિત્રા મધુરસ્વરાઃ। અનિર્દેશ્યા વપુષ્મન્તઃ શતશોઽથ સહસ્રશઃ
ત્યાં અનેક પ્રકારના, મધુર સ્વરવાળા અને વર્ણનથી પરે રૂપવાળા પક્ષીઓ સૈકડો-હજારોની સંખ્યામાં છે.
સા સભા સુખસંસ્પર્શા ન શીતા ન ચ ધર્મદા। વેશ્માસનવતી રમ્યા સિતા વરુણપાલિતા
એ સભા સ્પર્શે સુખદાયી છે, ન તો ઠંડી છે કે ન ગરમ; ત્યાં રહેણાંક અને બેઠકો છે, સુંદર અને ઉજળી છે અને વરૂણ દ્વારા રક્ષિત છે.
યસ્યામાસ્તે સ વરુણો વારુણ્યા ચ સમન્વિતઃ। દિવ્યરત્નામ્બરધરો દિવ્યાભરણભૂષિતઃ
એમાં વરૂણ પોતાની પત્ની વારુણી સાથે બેઠો છે, દિવ્ય રત્ન અને વસ્ત્રો ધારણ કર્યા છે અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન છે.
?દ્વિતીયેન તુ નામ્ના વૈ ગૌરીતિ ભુવિ વિશ્રુતા। પત્ન્યા સવરુણો દેવઃ પ્રમોદતિ સુખી સુખમ્
બીજી પત્ની, ધરતી પર ગૌરી નામે પ્રસિદ્ધ, એ પણ વરૂણ સાથે છે અને દેવ વરૂણ આનંદથી પ્રસન્નતાપૂર્વક રહે છે.
સ્રગ્વિણો દિવ્યગન્ધાશ્ચ દિવ્યગન્ધાનુલેપનાઃ। આદિત્યાસ્તત્ર વરુણં જલેશ્વરમુપાસતે
માળાઓ અને દિવ્ય સુગંધો ધારણ કરનાર, દિવ્ય સુગંધિત લિપન કરેલા આદિત્યો ત્યાં જલપતિ વરૂણની ઉપાસના કરે છે.
વાસુકિસ્તક્ષકશ્ચૈવ નાગશ્ચૈરાવતસ્તથા। કૃષ્ણશ્ચ લોહિતશ્ચૈવ પદ્મશ્ચિત્રશ્ચ વીર્યવાન્
વાસુકિ, તક્ષક, નાગ એરાવત, કૃષ્ણ, લોહિત, પદ્મ અને પરાક્રમી ચિત્ર પણ ત્યાં હાજર છે.
કમ્બલાશ્વતરૌ નાગૌ ધૃતરાષ્ટ્રબલાહકૌ। મણિમાન્કુણ્ડધારશ્ચ કર્કોટકધનઞ્જયૌ
કંબલ અને અશ્વતર નામના નાગ, ધૃતરાષ્ટ્ર અને બલાહક, મણિમાન, કુંડધાર, કર્કોટક અને ધનંજય પણ છે.
પાણિમાન્કુણ્ડધારશ્ચ બલવાન્પૃથિવીપતે। પ્રહ્રાદો મુષિકાદશ્ચ તથૈવ જનમેજયઃ
પાણિમાન અને કુંડધાર, બલવાન પ્રહલાદ, મુષિકાદ અને એ જ રીતે જનમેજય પણ ત્યાં હાજર છે.
પતાકિનો મણ્ડલિનઃ ફણવન્તશ્ચ સર્વશઃ। ` અર્થો ધર્મશ્ચ કામશ્ચ વસુઃ કપિલ એવ ચ
ચારે બાજુ ધ્વજાવાળા, ગોળ ગોળ બેઠેલા, અને ફણવાળા સર્વે નાગો હતા; ત્યાં અર્થ, ધર્મ, કામ, વસુ અને કપિલ પણ હાજર હતા.
અનન્તશ્ચ મહાનાગો યં દૃષ્ટ્વા જલજેશ્વરઃ। અભ્યર્ચયતિ સત્કારૈરાસનેન ચ તં વિભુઃ
અને ત્યાં અનંત નામનો મહાનાગ હતો, જેને જોતા જ જળના દેવતા વિશેષ આદરથી અને આસન આપી પૂજા કરતા હતા.
વાસુકિપ્રમુખાશ્ચૈવ સર્વે પ્રાઞ્જલયઃ સ્થિતાઃ। અનુજ્ઞાતાશ્ચ શેષેણ યથાર્હમુપવિશ્ય ચ
વાસુકિ અને બીજા બધા નાગો હાથ જોડીને ઊભા રહ્યા, અને શેષના અનુમતિથી યોગ્ય રીતે બેઠા.
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ સર્પાસ્તસ્યાં યુધિષ્ઠિર। `વૈનતેયશ્ચ ગરુડો યે ચાસ્ય પરિચારિણઃ'। ઉપાસતે મહાત્માનં વરુણં વિગતક્લમાઃ
હે યુધિષ્ઠિર, આ ઉપરાંત અનેક નાગો, વિનતા પુત્ર ગરુડ અને તેના સહાયકો પણ, મહાત્મા અને નિર્વિકાર વરુણની ભક્તિપૂર્વક સેવા કરતા હતા.
બલિર્વૈરોચનો રાજા નરકઃ પૃથિવીઞ્જયઃ। સંહ્રાદો વિપ્રચિત્તિશ્ચ કાલખઞ્જાશ્ચ દાનવાઃ
વૈરોચન પુત્ર બલી રાજા, પૃથ્વી વિજેતા નરક, સંહ્રાદ, વિપ્રચિત્તિ અને કાળખંજ નામના દાનવો પણ ત્યાં હતા.
સુહનુર્દુર્મુખઃ શઙ્ખઃ સુમનાઃ સુમતિસ્તતઃ। ઘટોદરો મહાપાર્શ્વઃ ક્રથનઃ પિઠરસ્તથા
સુહનુર, દુર્મુખ, શંખ, સુમન, સુમતિ, ઘટોદર, મહાપાર્શ્વ, ક્રથન અને પીઠર પણ હાજર હતા.
વિશ્વરૂપઃ સ્વરૂપશ્ચ વિરૂપોઽથ મહાશિરાઃ। દશગ્રીવશ્ચ વાલી ચ મેઘવાસા દશાવરઃ
વિશ્વરૂપ, સ્વરૂપ, વિરુપ, મહાશિરા, દશગ્રીવ, વાલી, મેઘવાસા અને દશાવર પણ ત્યાં હતા.
ટિટ્ટિભો વિટભૂતશ્ચ સંહ્રાદશ્ચેન્દ્રતાપનઃ। દૈત્યદાનવસઙ્ઘાશ્ચ સર્વે રુચિરકુણ્ડલાઃ
ટિટ્ટિભ, વિટભૂત, સંહ્રાદ, ઇન્દ્રતાપન અને બધા દૈત્ય-દાનવો તેજસ્વી કુંડળોથી શોભતા હતા.
સ્રગ્વિણો મૌલિનશ્ચૈવ તથા દિવ્યપરિચ્છદાઃ। સર્વે લબ્ધવરાઃ શૂરાઃ સર્વે વિગતમૃત્યવઃ
સર્વે પુષ્પમાળાઓ અને મુગટ ધારણ કરેલા, દિવ્ય આભૂષણોથી સજ્જ, વરદાન પામેલા, શૂરવીર અને મૃત્યુથી પર હતા.
તે તસ્યાં વરુણં દેવં ધર્મપાશધરં સદા। ઉપાસતે મહાત્માનં સર્વે સુચરિતવ્રતાઃ
આ બધા સુવ્રત ધરાવનારા મહાત્માઓ વરુણ દેવ, ધર્મના પાશ ધારકની હંમેશા ભક્તિપૂર્વક સેવા કરતા હતા.
તથા સમુદ્રાશ્ચત્વારો નદી ભાગીરથી ચ સા। કાલિન્દી વિદિશા વેણા નર્દમા વેગવાહિની
એ જ રીતે ચારેય સમુદ્રો, ભગીરથી નદી, કાળિન્દી, વિદિશા, વેણા, નર્દમા અને વેગવાહિની નદીઓ પણ હાજર હતી.
વિપાશા ચ શતદ્રુશ્ચ ચન્દ્રભાગા સરસ્વતી। ઇરાવતી વિતસ્તા ચ સિન્ધુર્દેવનદી તથા
વિપાશા, શતદ્રુ, ચંદ્રભાગા, સરસ્વતી, ઇરાવતી, વિતસ્તા અને દેવનદી સિંધુ પણ ત્યાં હતી.