પર્વતશ્ચ મહાભાગો માર્કણ્ડેયો મહામુનિઃ। પવિત્રપાણિઃ સાવર્ણો ભાલુકિર્ગાલવસ્તથા
મહાભાગી પર્વત, મહામુની માર્કંડેય, પવિત્રપાણી, સાવર્ણિ, ભાલુકિ અને ગાલવ પણ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા.
જઙ્ઘાબન્ધુશ્ચ રૈભ્યશ્ચ કોપવેગસ્તથા ભૃગુઃ। હરિબભ્રુશ્ચ કૌણ્ડિન્યો બભ્રુમાલી સનાતનઃ
જંઘાબંધુ, રૈભ્ય, ક્રોધથી ભરેલા ભૃગુ, હરિબભ્રુ, કૌંડિન્ય અને શાશ્વત બભ્રુમાળી પણ હાજર હતા.
કાક્ષીવાનૌશિજશ્ચૈવ નાચિકેતોઽથ ગૌતમઃ। પૈઙ્ગ્યો વરાહઃ શુનકઃ શાણ્ડિલ્યશ્ચ મહાતપાઃ
કાક્ષીવાન, ઔશિજ, નાચિકેત, ગૌતમ, પૈંગી, વરાહ, શુણક અને મહાતપસ્વી શાંડિલ્ય પણ ત્યાં હતા.
કુક્કુરો વેણુજઙ્ઘોઽથ કાલાપઃ કઠ એવ ચ। મુનયો ધર્મવિદ્વાંસો ધૃતાત્માનો જિતેન્દ્રિયાઃ
કુકુર, વેણુજંઘ, કાલાપ અને કઠ પણ હાજર હતા—એ બધા ધર્મ જાણનારા, આત્મસંયમી અને ઇન્દ્રિયો પર વિજય મેળવનારા મુનિઓ હતા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો વેદવેદાઙ્ગપારગાઃ। ઉપાસતે મહાત્માનં સભાયામૃષિસત્તમાઃ
આ ઉપરાંત અનેક અન્ય મહાન ઋષિઓ, જે વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત હતા, એ સભામાં મહાત્માની સેવા કરવા આવ્યા હતા.
કથયન્તઃ કથાઃ પુણ્યા ધર્મજ્ઞાઃ શુચયોઽમલાઃ। તથૈવ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠા ધર્મરાજમુપાસતે
ધર્મ જાણનારા, શુદ્ધ અને નિર્દોષ ઋષિઓ ત્યાં પુણ્યકથાઓ કહેતા હતા; અને એ જ રીતે શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયો પણ ધર્મરાજની સેવા કરતા હતા.
શ્રીમાન્મહાત્મા ધર્માત્મા મુઞ્જકેતુર્વિવર્ધનઃ। સઙ્ગ્રામજિદ્દુર્મુખશ્ચ ઉગ્રસેનશ્ચ વીર્યવાન્
શ્રીમંત, મહાત્મા, ધર્મનિષ્ઠ અને સતત વૃદ્ધિ પામતા મુંજકેતુ, સંગ્રામજિત, દુર્મુખ અને પરાક્રમી ઉગ્રસેન પણ હાજર હતા.
કક્ષસેનઃ ક્ષિતિપતિઃ ક્ષેમકશ્ચાપરાજિતઃ। કમ્બોજરાજઃ કમઠઃ કમ્પનશ્ચ મહાબલઃ
કક્ષસેન, ભૂપતિ, અપરાજિત ક્ષેમક, કમ્બોજરાજ, કમઠ અને મહાબલવાન કમ્પન પણ ત્યાં ઉપસ્થિત હતા.
સતતં કમ્પયામાસ યવનાનેક એવ યઃ। બલપૌરુષસમ્પન્નાન્કૃતાસ્ત્રાનમિતૌજસઃ। યથાઽસુરાન્કાલકેયાન્દેવો વજ્રધરસ્તથા
જેવી રીતે ઇન્દ્રે વજ્રથી કાલકેય અસુરોને હલાવી નાખ્યા હતા, તેવી રીતે એ એકજ પુરુષે શૂરવીર, બળવાન અને શસ્ત્રકૌશલ્યમાં પારંગત એવા અનેક યવનોને સતત ધ્રુજાવી નાખ્યા.
જટાસુરો મદ્રકાનાં ચ રાજા કુન્તિઃ પુલિન્દશ્ચ કિરાતરાજઃ। તથાઙ્ગવાઙ્ગૌ સહપુણ્ડ્રકેણ પાણ્ડ્યોડ્રરાજૌ ચ સહાન્ધ્રકેણ
જટાસુર, મદ્ર દેશના રાજા, કુન્તિ, પુલિંદ અને કિરાતોનો રાજા, એ જ રીતે અંગ, વંગ અને પુણ્ડ્ર દેશના રાજા, પાંડ્ય, ઉડ્ર અને આંધ્ર દેશના રાજાઓ—
અઙ્ગો વઙ્ગઃ સુમિત્રશ્ચ શૈબ્યશ્ચામિત્રકર્શનઃ। કિરાતરાજઃ સુમના યવનાધિપતિસ્તથા
અંગ, વંગ, સુમિત્ર, પરાક્રમી શૈબ્ય, કિરાતોનો રાજા, સુમના અને યવનાધિપતિ—
ચાણૂરો દેવરાતશ્ચ ભોજો ભીમરથશ્ચ યઃ। શ્રુતાયુધશ્ચ કાલિઙ્ગો જયસેનશ્ચ માગધઃ
ચાણૂર, દેવરાત, ભોજ, ભીમરથ, કાલિંગ દેશના શ્રુતાયુધ અને માગધ દેશના જયસેન—
સુકર્મા ચેકિતાનશ્ચ પુરુશ્ચામિત્રકર્શનઃ। કેતુમાન્વસુદાનશ્ચ વૈદેહોઽથ કૃતક્ષણઃ
સુકર્મા, ચેકિતાન, પુરુ, કેતુમાન, વસુદાન, વૈદેહ રાજા અને કૃતક્ષણ—
સુધર્મા ચાનિરુદ્ધશ્ચ શ્રુતાયુશ્ચ મહાબલઃ। અનૂપરાજો દુર્ધર્પઃ ક્રમજિચ્ચ સુદર્શનઃ
સુધર્મા, અનિરુદ્ધ, મહાબળશાળી શ્રુતાયુ, અનૂપરાજા, દુર્ધર્પ, ક્રમજિત અને સુદર્શન—
શિશુપાલઃ સહસુતઃ કરૂપાધિપતિસ્તથા। વૃષ્ણીનાં ચૈવ દુર્ધર્પાઃ કુમારા દેવરૂપિણઃ
શિશુપાલ, સહસુત, કરૂપ દેશના અધિપતિ અને દેવસમાન રૂપવાળા, વૃષ્ણિવંશના ગર્વીલા રાજકુમારો—
આહુકો વિપૃથુશ્ચૈવ ગદઃ સારણ એવ ચ। અક્રૂરઃ કૃતવર્મા ચ સત્યકશ્ચ શિનેઃ સુતઃ
આહુક, વિપૃથુ, ગદ, સારણ, અક્રૂર, કૃતવર્મા અને શિનીનો પુત્ર સત્યક—
ભીષ્મકોઽથાકૃતિશ્ચૈવ દ્યુમત્સેનશ્ચ વીર્યવાન્। કેકયાશ્ચ મહેષ્વાસા યજ્ઞસેનશ્ચ સોમકિઃ
ભીષ્મક, આકૃતિ, પરાક્રમી દ્યુમત્સેન, કેકય દેશના મહાન ધનુર્ધર, યજ્ઞસેન અને સોમકી—
કેતુમાન્વસુમાંશ્ચૈવ કૃતાસ્ત્રશ્ચ મહાબલઃ। એતે ચાન્યે ચ બહવઃ ક્ષત્રિયા મુખ્યસંમતાઃ
કેતુમાન, વસુમાન, મહાબળશાળી કૃતાસ્ત્ર અને અન્ય પણ ઘણા મુખ્ય અને માન્ય ક્ષત્રિય—
ઉપાસતે સભાયાં સ્મ કુન્તીપુત્રં યુધિષ્ઠિરમ્। અર્જુનં યે વ સંશ્રિત્ય રાજપુત્રા મહાબલાઃ
આ બધા અને અન્ય પણ અનેક બળવાન રાજકુમારો, જેમણે અર્જુનને આશ્રય લીધો હતો, તેઓ સૌ કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરની સભામાં હાજર રહેતા.
અશિક્ષન્ત ધનુર્વેદં રૌરવાજિનવાસસઃ। તત્રૈવ શિક્ષિતા રાજન્કુમારા વૃષ્ણિનન્દનાઃ
ત્યાં તેઓએ રૌરવ મૃગચર્મ પહેરી ધનુર્વેદ શીખ્યો; અને એ જ જગ્યાએ, રાજા, વૃષ્ણિવંશના પુત્રોએ પણ શિક્ષણ લીધું.
રૌક્મિણેયશ્ચ સામ્બશ્ચ યુયુધાનશ્ચ સાત્યકિઃ। સુધર્મા ચાનિરુદ્ધશ્ચ શૈવ્યશ્ચ નરપુઙ્ગવઃ
રુક્મિણીપુત્ર, સાંબ, યુયુધાન સાત્યકી, સુધર્મા, અનિરુદ્ધ અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શૈવ્ય—
એતે ચાન્યે ચ બહવો રાજાનઃ પૃથિવીપતે। ધનઞ્જયસખા ચાત્ર નિત્યમાસ્તે સ્મ તુમ્બુરુઃ
હે પૃથ્વીનાથ, આ અને ઘણા અન્ય રાજાઓ તથા ધનંજયના સદા સાથી તુંબુરુ પણ ત્યાં હાજર હતા.
ઉપાસતે મહાત્માનમાસીનં સપ્તવિંશતિઃ। ચિત્રસેનઃ સહામાત્યો ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા
સિતરસેન અને તેના મંત્રીઓ, સાથે જ ગંધર્વો અને અપ્સરાઓ સહિત સત્તાવીસે મહાત્માને બેઠેલા સેવા આપી.
ગીતવાદિત્રકુશલાઃ સામ્યતાલવિશારદાઃ। પ્રમાણોઽથ લયે સ્થાને કિન્નરાઃ કૃતનિશ્રમાઃ
કિનરાઓ, જે ગીત અને વાદ્યમાં કુશળ, તાલ અને લયમાં નિપુણ અને માપ-સ્થાને પારંગત હતા, તેઓ ત્યાં પોતાની કળા પ્રગટાવતા.
સઞ્ચોદિતાસ્તુમ્બુરુણા ગન્ધર્વસહિતાસ્તદા। ગાયન્તિ દિવ્યતાનૈસ્તે યથાન્યાયં મનસ્વિનઃ
તુંબુરુના પ્રેરણે, ગંધર્વો અને તેમના સાથીઓ મન લગાવી યોગ્ય રીતે દિવ્ય સ્વરમાં ગીત ગાતા.
પાણ્ડુપુત્રાનૃષીંશ્ચૈવ રમયન્ત ઉપાસતે। તસ્યાં સભાયામાસીનાઃ સુવ્રતાઃ સત્યસઙ્ગરાઃ
તેઓ પાંડુપુત્રો અને ઋષિઓને આનંદિત કરતા અને તેમની સેવા કરતા; એ સભામાં સદ્ગુણોવાળા અને સત્યનિષ્ઠ લોકો બેઠેલા હતા.
દિવીવ દેવા બ્રહ્માણં યુધિષ્ઠિરમુપાસતે
જેમ સ્વર્ગમાં દેવતાઓ બ્રહ્માને માન આપે છે, તેમ અહીં યુધિષ્ઠિરને પણ એ જ રીતે સન્માન મળે છે.
સમ્પૂજ્યાથાભ્યનુજ્ઞાતો મહર્ષેર્વચનાત્પરમ્। પ્રત્યુવાચાનુપૂર્વ્યેણ ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ
મહર્ષિએ યોગ્ય રીતે સન્માન આપીને અનુમતિ આપી, ત્યારે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે ક્રમશઃ જવાબ આપ્યો.
ભગવત્યાય્યમાહૈતં યથાવદ્ધર્મનિશ્ચયમ્। યથાશક્તિ યથાન્યાયં ક્રિયતેઽયં વિધિર્મયા
ભગવાન, આપ જે રીતે ધર્મનું નિર્ધારણ કર્યું છે, તે પ્રમાણે અને મારી શક્તિ પ્રમાણે હું એ નિયમનું પાલન કરું છું.
રાજભિર્યદ્યથા કાર્યં, પુરા વૈ તન્ન સંશયઃ। યથાન્યાયોપનીતાર્થં કૃતં હેતુમદર્થવત્
પહેલાના રાજાઓએ જે કર્યું તેમાં કોઈ સંશય નથી; જે કાર્ય થયું છે તે યોગ્ય, અર્થપૂર્ણ અને ન્યાયસર છે.