વિહાય ભગવાંશ્ચાપિ સ્ત્રીરૂપમતુલં હરિઃ। નાનાપ્રહરણૈર્ભીમૈર્દાનવાન્તમકમ્પયત્
પછી ભગવાન હરિએ પોતાની અનન્ય સ્ત્રીરૂપ છોડી, ભયાનક શસ્ત્રોથી દાનવોમાં ભય પેદા કર્યો.
તતઃ પ્રવૃત્તઃ સંગ્રામઃ સમીપે લવણામ્ભસઃ। સુરાણામસુરાણાં ચ સર્વઘોરતરો મહાન્
પછી લવણસાગર પાસે દેવો અને દાનવો વચ્ચે ભયાનક અને ભયાવહ યુદ્ધ શરૂ થયું.
પ્રાસાશ્ચ વિપુલાસ્તીક્ષ્ણા ન્યપતન્ત સહસ્રશઃ। તોમરાશ્ચ સુતીક્ષ્ણાગ્રાઃ શસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ
પહોળા અને તીક્ષ્ણ ભાલાં હજારોની સંખ્યામાં પડ્યા, તેમજ તીક્ષ્ણ ટોચવાળા તોમર અને અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો પણ.
તતોઽસુરાશ્ચક્રભિન્ના વમન્તો રુધિરં બહુ। અસિશક્તિગદારુગ્ણા નિપેતુર્ધરણીતલે
પછી દાનવો ચક્રથી ઘાયલ થઈને, ઘણું લોહી વહાવી, તલવાર, ભાલા, ગદા અને લાકડીના ઘા ખાઈ જમીન પર પડ્યા.
છિન્નાનિ પટ્ટિશૈશ્ચૈવ શિરાંસિ યુધિ દારુણૈઃ। તપ્તકાઞ્ચનમાલીનિ નિપેતુરનિશં તદા
લાલસોનું હાર પહેરેલા માથાં, યુદ્ધમાં ક્રૂર કટારથી કપાઈને સતત જમીન પર પડતા રહ્યા.
રુધિરેણાનુલિપ્તાઙ્ગા નિહતાશ્ચ મહાસુરાઃ। અદ્રીણામિવ કૂટાનિ ધાતુરક્તાનિ શેરતે
લોહીથી લથપથ શરીરવાળા મહાદાનવો, ખનિજલાલ રંગે રંગાયેલા પર્વતોના શિખરો જેવું, જમીન પર પડેલા હતા.
આહાકારઃ સમભવત્તત્ર તત્ર સહસ્રશઃ। અન્યોન્યંછિન્દતાં શસ્ત્રૈરાદિત્યે લોહિતાયતિ
યુદ્ધમાં એકબીજાને શસ્ત્રોથી મારતા, અનેક જગ્યાએ હજારોની સંખ્યામાં ગુર્જના ઉઠી, અને સૂર્ય લાલ દેખાતો હતો.
પરિઘૈરાયસૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ સન્નિકર્ષે ચ મુષ્ટિભિઃ। નિઘ્નતાં સમરેઽન્યોન્યં શબ્દો દિવમિવાસ્પૃશત્
તીક્ષ્ણ લોખંડના ગદા અને નજીકથી મુઠ્ઠીઓ વડે એકબીજાને મારતા, યુદ્ધનો અવાજ આકાશ સુધી પહોંચતો હતો.
છિન્ધિભિન્ધિ પ્રધાવ ત્વં પાતયાભિસરેતિ ચ। વ્યશ્રૂયન્ત મહાઘોરાઃ શબ્દાસ્તત્ર સમન્તતઃ
'કાપો! ફાડો! દોડો! પાડી દો! હુમલો કરો!'—આવી ભયાનક ચીસો ચારે બાજુ સંભળાતી હતી.
એવં સુતુમુલે યુદ્ધે વર્તમાને મહાભયે। નરનારાયણૌ દેવૌ સમાજગ્મતુરાહવમ્
આવી ભયાનક અને ગજબની લડાઈ ચાલતી હતી ત્યારે નર અને નારાયણ દેવો યુદ્ધમાં આવ્યા.
તત્ર દિવ્યં ધનુર્દૃષ્ટ્વા નરસ્ય ભગવાનપિ। ચિન્તયામાસ તચ્ચક્રં વિષ્ણુર્દાનવસૂદનમ્
ત્યાં નરનું દિવ્ય ધનુષ્ય જોઈને ભગવાન વિષ્ણુ, દાનવોના સંહારક, પોતાના ચક્ર વિશે વિચાર કરવા લાગ્યા.
તતોઽમ્બરાચ્ચિન્તિતમાત્રમાગતં મહાપ્રભં ચક્રમમિત્રતાપનમ્। વિભાવસોસ્તુલ્યમકુણ્ઠમણ્ડલં સુદર્શનં સંયતિ ભીમદર્શનમ્
પછી, વિચારતા જ આકાશમાંથી તેજસ્વી, દુશ્મનોને દહાડનાર, સૂર્ય જેવું પૂર્ણવૃત્ત અને ભયાનક સુદર્શન ચક્ર પ્રગટ થયું.
તદાગતં જ્વલિતહુતાશનપ્રભં ભયંકરં કરિકરબાહુરચ્યુતઃ। મુમોચ વૈ પ્રબલવદુગ્રવેગવા- ન્મહાપ્રભં પરનગરાવદારણમ્
તે યજ્ઞાગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતું, ભયાનક, ભુજાબળવાળા અચ્યુતએ ભારે જોરથી અને ભયાનક ઝડપથી દુશ્મનના શહેરો નાશ કરવા માટે ફેંક્યું.
તદન્તકજ્વલનસમાનવર્ચસં પુનઃપુનર્ન્યપતત વેગવત્તદા। વિદારયદ્દિતિદનુજાન્સહસ્રશઃ કરેરિતં પુરુષવરેણ સંયુગે
પ્રલયાગ્નિ સમાન તેજ ધરાવતું તે ચક્ર, યુદ્ધમાં પુરૂષોત્તમ દ્વારા વારંવાર ઝડપથી ફેંકાઈ, દિતિના હજારો દાનવોને ચીરી નાખતું હતું.
દહત્ક્વચિજ્જ્વલન ઇવાવલેલિહ- ત્પ્રસહ્ય તાનસુરગણાન્ન્યકૃન્તત। પ્રવેરિતં વિયતિ મુહુઃ ક્ષિતૌ તથા પપૌ રણે રુધિરમથો પિશાચવત્
ક્યારેક તો એ જ્વલંત અગ્નિ જેવો બધાને ભસ્મ કરી નાખે એવો બની, અસુરોના ટોળાંને ભયાનક રીતે મારતો હતો; તેમને વારંવાર આકાશમાં ફેંકી અને પૃથ્વી પર પછાડી દેતો, અને પછી યુદ્ધભૂમિમાં પિશાચની જેમ લોહી પી જતો.
તથાઽસુરા ગિરિભિરદીનચેતસો મુહુર્મુહુઃ સુરગણમાર્દયંસ્તદા। મહાબલા વિગલિતમેઘવર્ચસઃ સહસ્રશો ગગનમભિપ્રપદ્યહ
એ રીતે અસુરો, મનથી હારી ગયેલા, વારંવાર પર્વતો ઉઠાવી દેવતાઓના દળો પર ફેંકતા; તેમનું મહાન બળ અને તેજ વિખૂટા પડેલા વાદળ જેવું ફિકું પડી ગયું હતું, અને તેઓ હજારોની સંખ્યામાં આકાશમાં દોડતા.
અથામ્બરાદ્ભયજનનાઃ પ્રપેદિરે સપાદપા બહુવિધમેઘરૂપિણઃ। મહાદ્રયઃ પરિગલિતાગ્રસાનવઃ પરસ્પરં દ્રુતમભિહત્ય સસ્વનાઃ
પછી, આકાશમાંથી અનેક પ્રકારના, વૃક્ષો સાથે અને વાદળના સમૂહ જેવા દેખાતા ભયાનક પર્વતો પડવા લાગ્યા; તેમના શિખરો તૂટી ગયા, અને તેઓ એકબીજાને જોરથી અથડાતા, ભયાનક ગર્જના કરતા.
તતો મહી પ્રવિચલિતા સકાનના મહાદ્રિપાતાભિહતા સમન્તતઃ। પરસ્પરં ભૃશમભિગર્જતાં મુહૂ રણાજિરે ભૃશમભિસંપ્રવર્તિતે
પછી, ચારેય બાજુ પડતા પર્વતોના ઘા થી પૃથ્વી અને તેના જંગલો ધ્રુજી ઉઠ્યા; યુદ્ધભૂમિમાં ભયાનક યુદ્ધ ચાલતું હતું, અને પર્વતો વારંવાર એકબીજાને ગર્જના કરતા.
નરસ્તતો વરકનકાગ્રભૂષણૈ- ર્મહેષુભિર્ગગનપથં સમાવૃણોત્। વિદારયન્ગિરિશિખરાણિ પત્રિભિ- ર્મહાભયેઽસુરગણવિગ્રહે તદા
પછી, શ્રેષ્ઠ સોનાના શિખર જેવા આભૂષણોથી શોભતા એક પુરુષે, મહાન તીરો વડે આખું આકાશ ઢાંકી દીધું; એના બાણોથી પર્વતોના શિખરો ફાટી ગયા, અને એ યુદ્ધમાં અસુરોના ટોળાંમાં ભય ફેલાઈ ગયો.
તતો મહીં લવણજલં ચ સાગરં મહાસુરાઃ પ્રવિવિશુરર્દિતાઃ સુરૈઃ। વિયદ્ગતં જ્વલિતહુતાશનપ્રભં સુદર્શનં પરિકુપિતં નિશામ્ય તે
પછી મહાન અસુરો, દેવતાઓથી પીડાઈને, પૃથ્વી અને ખારા દરિયામાં છુપાઈ ગયા; અને જ્યારે તેમણે આકાશમાં જ્વલંત અગ્નિ જેવું તેજસ્વી અને ક્રોધિત સુદર્શન ચક્ર જોયું, ત્યારે તેઓ ડરી ગયા.
તતઃ સુરૈર્વિજયમવાપ્ય મન્દરઃ સ્વમેવ દેશં ગમિતઃ સુપૂજિતઃ। વિનાદ્ય ખં દિવમપિ ચૈવ સર્વશ- સ્તતો ગતાઃ સલિલધરા યથાગતમ્
પછી, દેવતાઓએ વિજય મેળવ્યા પછી, મંદર પર્વતને ખૂબ આદરપૂર્વક તેના સ્થાન પર પાછો મૂક્યો; અને આખા આકાશ અને સ્વર્ગમાં ધ્વનિ થવા લાગી, ત્યારબાદ બધા વાદળો જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.
તતોઽમૃતં સુનિહિતમેવ ચક્રિરે સુરાઃ પુરાં મુદમભિગમ્ય પુષ્કલામ્। દદો ચ તં નિધિમમૃતસ્ય રક્ષિતું કિરીટિને બલભિદથામરૈઃ સહ
પછી દેવતાઓએ ખૂબ આનંદથી અમૃતને સારી રીતે સુરક્ષિત કર્યું; અને એ અમૃતના ખજાનાને રક્ષા કરવા માટે, મકૂટધારી બલવિદ અને અમરદેવતાઓ સાથે મળીને તેની જવાબદારી આપી.
એતત્તે કથિતં સર્વમમૃતં મથિતં યથા। યત્ર સોઽશ્વઃ સમુત્પન્નઃ શ્રીમાનતુલવિક્રમઃ
હું તને બધું કહી દીધું — કેવી રીતે અમૃતનું મથન થયું અને ત્યાં એ અતુલ્ય પરાક્રમી, તેજસ્વી ઘોડો જન્મ્યો.
તં નિશામ્ય તદા કદ્રૂર્વિનતામિદમબ્રવીત્। ઉચ્ચૈઃશ્રવા હિ કિંવર્ણો ભદ્રે પ્રબ્રૂહિ મા ચિરમ્
પછી કદ્રુએ એ જોઈને વિનતાને કહ્યું: 'પ્રિયે, ઉચ્છૈઃશ્રવાસનો રંગ શું છે, જલદી કહો.'
શ્વેત એવાશ્વરાજોઽયં કિં વા ત્વં મન્યસે શુભે। બ્રૂહિ વર્ણં ત્વમપ્યસ્ય તતોઽત્ર વિપણાવહે
'આ ઘોડાનો રાજા ચોક્કસ સફેદ છે — કે તને શું લાગે છે, સુંદરિ? તું પણ એનો રંગ કહો, પછી આપણે શરત લગાવીએ.'
કૃષ્ણવાલમહં મન્યે હયમેનં શુચિસ્મિતે। એહિ સાર્ધં મયા દીવ્ય દાસીભાવાય ભામિનિ
'હું માનું છું કે આ ઘોડાની કાળી વાળ છે, હસતી સુંદરિ. આવ, આપણે સાથે મળીને શરત લગાવીએ, અને જે હારે એ બીજાની દાસી બનશે.'
એવં તે સમયં કૃત્વા દાસીભાવાય વૈ મિથઃ। જગ્મતુઃ સ્વગૃહાનેવ શ્વો દ્રક્ષ્યાવ ઇતિ સ્મ હ
આ રીતે બંનેએ એકબીજાની દાસી બનવાની શરત રાખી, પછી પોતપોતાના ઘરે ગયા અને કહ્યું, 'કાલે આપણે જોઈશું.'
તતઃ પુત્રસહસ્રં તુ કદ્રૂર્જિહ્યં ચિકીર્ષતી। આજ્ઞાપયામાસ તદા વાલા ભૂત્વાઽઞ્જનપ્રભાઃ
પછી કદ્રુએ જીતવાની ઈચ્છાથી પોતાના હજાર પુત્રો, એટલે કે સાપોને આજ્ઞા આપી: 'તમે બધા કાળી વાળ બની જાવ.'
આવિશધ્વં હયં ક્ષિપ્રં દાસી ન સ્યામહં યથા। નાવપદ્યન્ત યે વાક્યં તાઞ્શશાપ ભુજંગમાન્
'ઝલદી ઘોડામાં પ્રવેશો, જેથી હું દાસી ન બનો.' જેમણે એની વાત ન માની, એ સાપોને તેણે શાપ આપ્યો.
સર્પસત્રે વર્તમાને પાવકો વઃ પ્રધક્ષ્યતિ। જનમેજયસ્ય રાજર્ષેઃ પાણ્ડવેયસ્ય ધીમતઃ
'જ્યારે સર્પયજ્ઞ થશે, ત્યારે પાંડવ વંશના વિદ્વાન રાજા જનમેજયની યજ્ઞમાં અગ્નિ તમને બધાને ભસ્મ કરી નાખશે.'