ક્ષિપ્રમન્તર્દધે શૌરિશ્ચક્ષુષાં પ્રિયદર્શનઃ। અકામા એવ પાર્થાસ્તે ગોવિન્દગમાનસાઃ
શૌરી, સૌને પ્રિય, ઝડપથી નજરથી ઓઝલ થઈ ગયા; પણ પાંડવો મનથી તો ગોવિંદ સાથે જ રહ્યા, ઇચ્છા ન હોવા છતાં પાછા વળ્યા.
નિવૃત્યોપયયુસ્તૂર્ણં સ્વં પુરં પુરુષર્ષભાઃ। સ્યન્દનેનાથ કૃષ્ણોઽપિ ત્વરિતં દ્વારકામગાત્
પાંચ પાંડવો પણ તરત જ પોતાના શહેરમાં પાછા ફર્યા; અને કૃષ્ણ પણ પોતાના રથમાં ઝડપથી દ્વારકા પહોંચ્યા.
સાત્વતેન ચ વીરેણ પૃષ્ઠતો યાયિના તદા। દારુકેણ ચ સૂતેન સહિતો દેવકીસુતઃ। સ ગતો દ્વારકાં વિષ્ણુર્ગરુત્માનિવ વેગવાન્
પછી, સાથી તરીકે પૃષ્ઠભાગે ચાલતા સાકેત અને સારથી દારુક સાથે, દેવકીપુત્ર કૃષ્ણ, જેમ વિષ્ણુ ગરુડ પર ઝડપથી જાય છે તેમ, દ્વારકા પહોંચ્યા.
નિવૃત્ય ધર્મરાજસ્તુ સહ ભ્રાતૃભિરચ્યુતઃ। સુહૃત્પરિવૃતો રાજા પ્રવિવેશ પુરોત્તમમ્
પછી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર, પોતાના ભાઈઓ અને મિત્રો સાથે, અચલ મનથી, શ્રેષ્ઠ નગરીમાં પ્રવેશ્યા.
વિસૃજ્ય સુહૃદઃ સર્વાન્ભ્રાતૄન્પુત્રાંશ્ચ ધર્મરાટ્। મુમોદ પુરુષવ્યાઘ્રો દ્રૌપદ્યા સહિતો નૃપ
પછી ધર્મરાજે બધા મિત્રો, ભાઈઓ અને પુત્રોને વિદાય આપી, દ્રૌપદી સાથે આનંદમાં તલ્લીન થયા.
કેશવોપિ મુદા યુક્તઃ પ્રવિવેશ પુરોત્તમમ્। પૂજ્યમાનો યદુશ્રેષ્ઠૈરુગ્રસેનમુખૈસ્તથા
કેશવ પણ આનંદથી ભરપૂર, શ્રેષ્ઠ નગરીમાં પ્રવેશ્યા; યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઉગ્રસેન અને અન્ય સૌ દ્વારા પૂજવામાં આવ્યા.
આહુકં પિતરં વૃદ્ધં માતરં ચ યશસ્વિનીમ્। અભિવાદ્ય બલં ચૈવ સ્થિતઃ કમલલોચનઃ
કમળની જેમ સુંદર આંખો ધરાવનાર શ્રીકૃષ્ણે પોતાના વૃદ્ધ પિતા આહુક અને યશસ્વિ માતાને તથા બલરામને વિનમ્રતાપૂર્વક વંદન કર્યા અને ત્યાં જ ઊભા રહ્યા.
પ્રદ્યુમ્નસામ્બનિશઠાંશ્ચરુદેષ્ણં ગદં તથા। અનિરુદ્ધં ચ ભાનું ચ પરિષ્વજ્ય જનાર્દનઃ
શ્રીકૃષ્ણે પ્રદ્યુમ્ન, સાંબ, નિશઠ, ચારુદેષ્ન, ગદ, અનિરુદ્ધ અને ભાનુને પણ પ્રેમપૂર્વક ભેટી ને તેમને હૃદયથી લગાડી લીધા.
સ વૃદ્ધૈરભ્યનુજ્ઞાતો રુક્મિણ્યા ભવનં યયૌ। `સ તત્ર ભવને દિવ્યે પ્રમુમોદ સુખી સુખમ્
પછી વૃદ્ધો પાસેથી અનુમતિ લઈને શ્રીકૃષ્ણે રુક્મિણીના મહેલમાં ગયા; અને ત્યાં તે દિવ્ય મહેલમાં આનંદપૂર્વક સુખી થયા.
એતસ્મિન્નન્તરે રાજન્મયો દૈત્યાધિપસ્તદા। વિધિવત્કલ્પયામાસ સભાં ધર્મસુતાય વૈ
એ જ સમયે, રાજા, દૈત્યપતિ માયાએ ધર્મપુત્ર માટે યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે સભા બનાવવાનું શરૂ કર્યું.
અથાબ્રવીન્મયઃ પાર્થમર્યુનં જયતાં વરમ્। આપૃચ્છે ત્વાં ગમિષ્યામિ પુનરેષ્યામિ ચાપ્યહમ્
પછી માયાએ વિજયીઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુનને કહ્યું: 'હું તારી today વિદાય લઈ રહ્યો છું; જઇશ અને ફરી પાછો આવીશ.'
વિશ્રુતાં ત્રિષુ લોકેષુ પાર્થ દિવ્યાં સભાં તવ। પ્રાણિનાં વિસ્મયકરીં તવ પ્રિયવિવર્ધિનીમ્। પાણ્ડવાનાં ચ સર્વેષાં કરિષ્યામિ ધનઞ્જય
પાર્થ, હું તારા માટે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ એવી દિવ્ય સભા બનાવીશ, જે સર્વ પ્રાણીઓમાં આશ્ચર્ય પેદા કરે અને તારો આનંદ વધારશે; એ સભા બધા પાંડવો માટે હશે, ધનંજય.
ઉત્તરેણ તુ કૈલાસં મૈનાકં પર્વતં પ્રતિ। યિયક્ષમાણેષુ પુરા દાનવેષુ મયા કૃતમ્
કૈલાસથી ઉત્તર તરફ, મૈનાક પર્વતની દિશામાં, જ્યારે દાનવો ત્યાં વસવા ઇચ્છતા હતા, ત્યારે મેં એ સભા બનાવી હતી.
ચિત્રં મણિમયં ભાણ્ડં રમ્યં બિન્દુસારઃ પ્રતિ। સભાયાં સત્યસન્ધસ્ય યદાસીદ્વૃષપર્વણઃ
બીન્દુસાર તળાવ પાસે, સત્યનિષ્ઠ વૃષપર્વનના મહેલમાં, એક અદભુત અને રત્નોથી શોભિત સુંદર વાસણ હતું.
આગમિષ્યામિ તદ્ગૃહ્ય યદિ તિષ્ઠતિ ભારત। તતઃ સભાં કરિષ્યામિ પાણ્ડવસ્ય યશસ્વિનીમ્
હે ભારત, જો એ હજી ત્યાં હશે તો હું એ લાવીશ અને પછી પાંડવ માટે યશસ્વિ સભા બનાવીશ.
મનઃ પ્રહ્લાદિનીં ચિત્રાં સર્વરત્નવિભૂષિતામ્। અસ્તિ બિન્દુસારસ્યુગ્રા ગદા ચ કુરુનન્દન
કુરુકુળના આનંદ, બીન્દુસાર તળાવ પાસે એક અદભુત, મનને આનંદ આપતી, સર્વ રત્નોથી શોભિત ભયાનક ગદા છે.
નિહિતા યૌવનાશ્વેન રાજ્ઞા હત્વા રણે રિપૂન્। સુવર્ણબિન્દુભિશ્ચિત્રા ગુર્વી ભારસહા દૃઢા
યૌવનાશ્વ નામના રાજાએ યુદ્ધમાં શત્રુઓને મારીને એ ભારે, મજબૂત અને સોનાની ઝાંખીથી શોભિત ગદા ત્યાં મૂકી હતી.
સા વૈ શતસહસ્રસ્ય સમ્મિતા શત્રુઘાતિની। અનુરૂપા ચ ભીમસ્ય ગાણ્ડીવં ભવતો યથા
એ ગદા લાખ મૂલ્યની અને શત્રુઓનો વિનાશ કરતી છે; જેમ તને ગાંડીવ ધનુષ્ય યોગ્ય છે, તેમ ભીમ માટે એ ગદા યોગ્ય છે.
વારુણશ્ચ મહાશઙ્ખો દેવદત્તઃ સુઘોષવાન્। સર્વમેતત્પ્રદાસ્યામિ ભવતે નાત્ર સંશયઃ
વરુણદેવની મહાન શંખ દેવદત્ત પણ છે, જેનો અવાજ અતિ મીઠો છે; આ બધું હું નિશ્ચયપૂર્વક તને આપીશ.
ઇત્યુક્ત્વા સોઽસુરઃ પાર્થં પ્રાગુદીચીં દિશં ગતઃ। અથોત્તરેણ કૈલાસાન્મૈનાકં પર્વતં પ્રતિ
આ રીતે કહીને એ અસુર પૂર્વોત્તર દિશામાં ગયો અને પછી કૈલાસથી ઉત્તર તરફ, મૈનાક પર્વત તરફ પ્રયાણ કર્યું.
હિરણ્યશૃઙ્ગઃ સુમહાન્મહામણિમયો ગિરિઃ। રમ્યં બિન્દુસરો નામ યત્ર રાજા ભગીરથઃ
ત્યાં હિરણ્યશૃંગ નામનો વિશાળ અને રત્નોથી ભરેલો પર્વત છે અને સુંદર બીન્દુસાર તળાવ છે, જ્યાં રાજા ભગીરથ રહેતા હતા.
દ્રુષ્ટું ભાગીરથીં ગઙ્ગામુવાસ બહુલાઃ સમાઃ। યત્રેષ્ટં સર્વભૂતાનામીશ્વરેણ મહાત્મના
ગંગા, ભગીરથની પુત્રીને જોવા માટે તેઓ ત્યાં ઘણા વર્ષો સુધી રહ્યા, જ્યાં મહાત્મા સર્વભૂતના સ્વામી ભગવાને યજ્ઞો કર્યા હતા.
આહૃતાઃ ક્રતવો મુખ્યાઃ શતં ભરતસત્તમ। યત્ર યૂપા મણિમયાશ્ચૈત્યાશ્ચાપિ હિરણ્મયાઃ
હે ભારત શ્રેષ્ઠ, ત્યાં શતયજ્ઞો થયા હતા, જ્યાં યજ્ઞપોલો રત્નમય અને મંદિરો સોનાથી બનેલા હતા.
શોભાર્થં વિહિતાસ્તત્ર ન તુ દૃષ્ટાન્તતઃ કૃતાઃ। યત્રેષ્ટ્વા સ ગતઃ સિદ્ધિં સહસ્રાક્ષઃ શચીપતિઃ
એ બધું માત્ર શોભા માટે બનાવાયું હતું, ઉદાહરણ માટે નહીં; ત્યાં સહસ્રનેત્રવાળા શચીપતિએ યજ્ઞ કરીને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી હતી.
યત્ર ભૂતપતિઃ સૃષ્ટ્વા સર્વાઁલ્લોકાન્સનાતનઃ। અપસ્યતે તિગ્મતેજાઃ સ્થિતો ભૂતૈઃ સહસ્રશઃ
ત્યાં સર્વ જીવોના શાશ્વત સ્વામી, સર્વ લોકોની રચના કર્યા પછી, હજારો જીવ સાથે તેજથી ઝગમગતા ઊભા છે.
નરનારાયણૌ બ્રહ્મા યમઃ સ્થાણુશ્ચ પઞ્ચમઃ। ઉપાસતે યત્ર પરં સહસ્રયુગપર્યયે
ત્યાં નર અને નારાયણ, બ્રહ્મા, યમ અને પાંચમા સ્થાણુ, હજારો યુગ સુધી પરમાત્માની ભક્તિ કરે છે.
યત્રેષ્ટં વાસુદેવેન સત્ત્રૈર્વર્ષગણાન્બહૂન્। શ્રદ્દધાનેન સતતં ધર્મસમ્પ્રતિપત્તયે
ત્યાં વાસુદેવએ અનેક વર્ષો સુધી શ્રદ્ધાપૂર્વક યજ્ઞો કરીને ધર્મની સ્થાપના કરી હતી.
સુવર્ણમાલિનો યૂપાશ્ચૈત્યાશ્ચાપ્યતિભાસ્વરાઃ। દદૌ યત્ર સહસ્રાણિ પ્રયુતાનિ ચ કેશવઃ
ત્યાં કેશવે હજારો અને લાખો સુવર્ણમાળાવાળા યજ્ઞસ્તંભો અને તેજસ્વી ચૈત્યો દાનમાં આપ્યા હતા.
તત્ર ગત્વા સ જગ્રાહ ગદાં શઙ્ખં ચ ભારત। `તસ્માદ્ગિરેરુપાદાય શિલાઃ સુરુચિરાવહાઃ'। સ્ફાટિકં ચ સભાદ્રવ્યં યદાસીદ્વૃષપર્વણઃ
હે ભારત, ત્યાં જઈને તેણે ગદા અને શંખ લીધા; અને એ પર્વત પરથી સુંદર, તેજસ્વી પથ્થરો, સ્ફટિક અને વૃષપર્વનના અમૂલ્ય વસ્ત્રો લાવ્યા.
કિઙ્કરૈઃ સહ રક્ષોભિર્યદરક્ષન્મહદ્ધનમ્। તદગૃહ્ણાન્મયસ્તત્ર ગત્વા સર્વં મહાઽસુરઃ
મહાન ધનની રક્ષા કરતા સેવકો અને રાક્ષસો સાથે મહાસુર માયા ત્યાં ગયો અને બધું ધન લઈ ગયો.