પ્રાચીન સમયની વાત છે, જ્યારે યક્ષો, સાધ્ય, પિશાચો, ગુહ્યક અને પિતૃઓના જન્મ સાથે જ જ્ઞાની અને ઉચિત બ્રહ્મર્ષિ sageઓનું પ્રદર્શન થયું. આ મહાન sagesની કૃપાથી આકાશ, પૃથ્વી, પવન, મધ્યમ જગ્યા અને દિશાઓનું સર્જન થયું. વર્ષ, ઋતુઓ, મહિના, પખવાડા, અને દિવસ-રાતના ક્રમ સાથે બધા જે કંઈ છે, તેનું સર્જન થયું, જે જગતના સાક્ષી તરીકે ઊભું રહ્યું. જગતનો અંત આવતાં, જે કંઈ દ્રષ્ટિમાં છે, ચાલતા અને અચલ જીવ, બધું ફરીથી એકઠું થાય છે. જેમ ઋતુઓમાં સોલ્સ્ટિસના ચિહ્નો વિવિધ સ્વરૂપોમાં દેખાય છે, તેમ જ યુગોના આરંભમાં જીવના અવસ્થાઓ પણ બદલાય છે. આ રીતે, આ ચક્ર, જે આરંભ અને અંત વિહોણું છે, સદાયના માટે સંસ્કૃતિઓનું સંકલન કરે છે, જેનું ન કોઈ ઉત્પત્તિ છે અને ન કોઈ વિનાશ. ત્રણેક હજાર, ત્રણેસો અને ત્રણેક દેવો—આ રીતે તેમનું સર્જન ગણવામાં આવે છે. સ્વર્ગનો પુત્ર બ્રહદભાનુ, જે પ્રકાશનો સ્વરૂપ છે, તે સવિત્ર, ઋચિકા, અર્ક, ભાનુ અને રવિ તરીકે ઓળખાય છે. વિવસ્વાનના બધા પુત્રો જાણીતાં છે, અને માનુ તેમના વચ્ચેનો સૌથી નાનો છે; દેવભૃત એનો પુત્ર છે, જેને સુભ્રાટ કહેવામાં આવે છે. સુભ્રાજના ત્રણ પુત્રો હતા, જેમણે મોટા અને જ્ઞાનમાં કુશળતા પ્રાપ્ત કરી: દશજ્યોતિ, શતજ્યોતિ અને સહસ્રજ્યોતિ. દશજ્યોતિ, મહાન આત્મા, પાસે દસ હજાર પુત્રો હતા; શતજ્યોતિના પુત્રો તો આ સંખ્યાનો દસ ગણો હતા. સહસ્રજ્યોતિના પુત્રો તો વધુ દસ ગણો હતા, અને એમાંથી કુરૂ, યાદુ અને ભારતના વંશોનો ઉદ્ભવ થયો. યયાતી અને ઇક્ષ્વાકુ, તેમજ બધા શાસક sagesમાંથી અનેક વંશોનું સર્જન થયું, જે વિશાળ અને વિવિધ હતા. જીવના નિવાસસ્થાનો, ત્રિગુપ્ત રહસ્ય, વેદો, જ્ઞાન સાથેનું યોગ, અને ધર્મ, અર્થ, અને કામ—આ બધું sageએ જોયું. ભારતના વંશની રાજકીય વ્યવસ્થા, તેની સંપૂર્ણ વિસ્તરણ, ઇતિહાસ અને વિવિધ પરંપરાઓનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે. આ બધું અહીં વર્ણવાયું છે, અને હવે સંક્ષિપ્તમાં ઇતિહાસનું વર્ણન કરવામાં આવશે. જ્ઞાનના આ મહાન ખજાનાને વિસ્તૃત કરનાર sageએ તેને સંક્ષિપ્તમાં પણ રજૂ કર્યું, કારણ કે વિશ્વમાં જ્ઞાનીઓ બંને, સંક્ષિપ્ત અને વિગતવારને પસંદ કરે છે. કેટલાક માનુથી ભારતનું વર્ણન કરે છે, તો કેટલાક આસ્તીકથી, અને અન્ય, જ્ઞાનમાં નિપુણ બ્રાહ્મણો ઉપરીચરાથી શરૂઆત કરે છે. જ્ઞાનીઓ વિવિધ મિશ્રણોનું પ્રકાશન કરે છે; કેટલાક વ્યાખ્યામાં કુશળ છે, તો કેટલાક લખાણોને જાળવવામાં. વ્યાસે આ પવિત્ર અને પ્રાચીન ઇતિહાસને રચવા માટે તપ અને બ્રહ્મચર્યાનો પાલન કર્યો, અનંત વેદને વિભાજિત કર્યા. પરાશરનો જ્ઞાની પુત્ર, બ્રહ્મર્ષિ, જે પોતાના વચનોમાં અડગ હતો, પોતાની માતાની વિનંતી અને જ્ઞાનવાન ગાંગેયાની વિનંતીથી—વિચિત્રવીર્યના ક્ષેત્રમાં કૃષ્ણ દ્વૈપાયન, જે શક્તિશાળી હતા, ત્રણ કૌરવોને જન્મ આપ્યો, જેમ કે ત્રણ પવિત્ર અગ્નિ. ધૃતરાષ્ટ્ર, પાંડુ, અને વિદુરને જન્મ આપ્યા બાદ, જ્ઞાનીએ ફરીથી પોતાની તપસ્યા માટે આશ્રમમાં પાછા ફર્યા. જ્યારે તેઓ જન્મ્યા, વધ્યા અને તેમના શ્રેષ્ઠ અવસ્થાને પહોંચ્યા, ત્યારે મહાન sageએ આ જગતના લોકો માટે ભારતનું વર્ણન કર્યું. જનમેજય દ્વારા પૂછવામાં આવતા, હજારોથી વધુ બ્રાહ્મણો સાથે, તેમણે પોતાના શિષ્ય વૈશ્વામ્પાયનને, જે નજીક બેઠા હતા, શિક્ષણ આપ્યું. તેઓએ વૈશ્વામ્પાયનને, જે સંસદમાં બેઠો હતો, ભારતનું પઠન કરાવ્યું, યજ્ઞના અવધિમાં વારંવાર ઉદ્દેશ આપવામાં આવતો. વ્યાસે કુરૂઓની વંશવૃક્ષ, ગાંધારીની ધર્મમયતા, વિદુરની જ્ઞાનતા અને કુંતીની અડગતા વિશે વિગતવાર વાત કરી. દેવવ્રતની મહાનતા, પાંડવોની સત્યતા અને ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોની દુરાચારિતાનો પણ વર્ણન થયો. આ ભારત, તેના પુરક કથાઓ સાથે, સર્વોચ્ચ ભારત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે—એક લાખ શ્લોકો જે ગુણવત્તા અને સદાચારના કાર્યોનું વર્ણન કરે છે. તેમણે ભારત સંહિતા બીસ હજાર શ્લોકોમાં રચી; પુરક કથાઓ વિના, જ્ઞાનીઓ તેને ભારત તરીકે ઓળખે છે. તે પછી, sageએ પચાસથી વધુ અધ્યાયોની વધુ સંક્ષિપ્તિ બનાવી, તમામ પુસ્તકોના ઘટનાઓનું ઉલ્લેખ કરતા સૂચિ અધ્યાય તૈયાર કર્યો. આ શ્રેષ્ઠ કથાને રચ્યા બાદ, ભગવાન દ્વૈપાયન વિચાર કરવા લાગ્યા કે કેવી રીતે તે આને પોતાના શિષ્યોને શીખવશે. જ્યારે બ્રહ્મા, જગતના શિક્ષક, sage દ્વૈપાયનની વિચારોને જાણીને ત્યાં આવ્યા. sageની ખુશી અને જગતના કલ્યાણ માટે, તેમને જોઈને તેઓ આશ્ચર્યચકિત થયા અને જોડાયેલા હાથથી નમ્યા. બધા sageના સમૂહથી ઘેરાયેલા, તેમણે એક બેઠકનું આયોજન કર્યું. તે સુપ્રસિદ્ધ સોનાની બેઠક પર બેસી ગયા; અને તે બેઠકના નજીક, વસુના પુત્રે પોતાનું સ્થાન લીધું. પછી, બ્રહ્મા, સર્વોચ્ચ ભગવાન, દ્વારા મંજૂરી મળ્યા પછી, કૃષ્ણ ખુશ અને શુદ્ધ સ્મિત સાથે, બેઠકની નજીક બેસી ગયા. તેઓ, મહાન તેજસ્વી, બ્રહ્માને, સર્વોચ્ચ ભગવાનને કહ્યું: ‘ઓ આશીર્વાદિત, આ માન્ય કવિતા મારી દ્વારા રચાઈ છે.’ ‘ઓ બ્રાહ્મણ, વેદનો રહસ્ય અને જે કંઈ અન્ય મેં સ્થાપિત કર્યું છે, તેમજ વેદોના અંગો અને ઉપનિષદોની વિગતવાર વ્યવસ્થા.’ આ રીતે, આ પ્રાચીન અને પવિત્ર ઇતિહાસે આપણા હૃદયમાં સ્થાન પામ્યું, અને તેની કથાઓ અમને જીવનના માર્ગદર્શન આપે છે.