ભીષ્મ, વંશના સર્વોચ્ચ અને વરિષ્ઠ પુત્ર, પોતાના પિતા શાંતનુના આજ્ઞાપાલક હતા. એક દિવસ સત્યવતીએ ભીષ્મને વિનમ્રતાપૂર્વક સંબોધન કરીને કહ્યું: “ભારતકુલના શ્રેષ્ઠ, જેમ તમે પિતાની આજ્ઞા માનતા, તેમે જ મારી વિનંતી પણ પૂર્ણ કરો. તારો નાનો ભાઈ, તારો પ્રિય વિચિત્રવીર્ય, બાળાવસ્થામાં જ સ્વર્ગવાસ પામ્યો છે. કાશીના રાજપુત્રીની બે સુંદર, યુવાન અને સંતાનની ઈચ્છાવાળી પત્નીઓ અહીં છે. વંશ ચાલુ રહે તે માટે, શ્રેષ્ઠ ધર્મ એ જ છે કે, મારા કહેવા અનુસાર તું આ બંને સાથે ધર્મપથ પર ચાલે.” ભીષ્મએ માતાને ઉત્તર આપ્યો: “માતા, તમે નિર્વિવાદ રૂપે સર્વોચ્ચ ધર્મ જણાવ્યું છે. પણ તમે જાણો છો કે, મેં એક પ્રતિજ્ઞા લીધી છે—હું કદી પણ મારે લીધેલા સત્યથી વિમુખ નહિ થાઉં, ભલે અમરત્વ કે ત્રણેય લોક પણ કેમ ન મળે. તમે જ ધર્મનિષ્ઠા અને સત્યમાં અડગ છો; જો તમારો ઇચ્છા હોય તો તમે ત્રણેય લોક સર્જી શકો. હવે તમે જ અમને યોગ્ય માર્ગ બતાવો કે જેથી વંશ અને ધર્મ બંને અખંડિત રહે.” આપણા કુળની વડીલ અને સર્વોચ્ચ માનના પાત્ર તરીકે, ભીષ્મે સત્યવતીને વિનંતી કરી: “માતા, ધર્મ વિચારો, જેથી હું સત્યથી વિમુખ ન થાઉં અને વંશ પણ નશીપડે.” સત્યવતીએ લજ્જા અને હળવી સ્મિત સાથે ભીષ્મને કહ્યું: “ભીષ્મ, તું જે બોલ્યો તે સાચું છે. હું તારી પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ રાખીને વંશના હિત માટે વાત કરીશ. આ પ્રકારનો ધર્મ સંકટકાળે ખુલ્લો કરવો યોગ્ય નથી, પણ તું જ અમારા કુળમાં ધર્મ અને સત્યનું આધારસ્થાન છે. તું જે કહે છે, તે અમે કરીશું—આ મારો નિશ્ચય છે. હવે મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળ.” પછી સત્યવતીએ પોતાની જન્મકથા વિસ્ફોટક રીતે ખુલાસી કરી: “ભીષ્મ, એક રાજા વાસુ હતા. તેમની સફેદ રાણીના ગર્ભમાં હું માછલી તરીકે હતી. મારી માતાને એક ધર્મનિષ્ઠ માછીમારે પાણીમાંથી બહાર કાઢી. તેણે મને પોતાની દીકરી તરીકે ઉછેરી. એક દિવસ, યુવાન વયે, હું તેની નાવમાં હતી ત્યારે મહાન ઋષિ પરાશર યમુના પાર જવા આવ્યા. હું તેમને પાર ઉતારી રહી હતી ત્યારે તેમણે મારા ઉત્પત્તિ અને વંશ વિશે કહ્યું કે, ‘તું માછીમારની દીકરી નથી.’ મારે પિતાની અને ઋષિના શ્રાપના ભયથી, હું તેમના કઠિન વર્તનને નકારી શકી નહીં. મેં યમુનાના કિનારે તેજસ્વી ઋષિઓને જોયા. ત્યારે પરાશરે પોતાના યોગબળથી ધુમ્મસ પેદા કરી, આખી દુનિયા અંધકારમય કરી દીધી અને મને વશ કરી લીધું. મને માછલીની દુર્ગંધ હતી, પણ ઋષિએ મને સુગંધ આપી. પછી તેમણે કહ્યું, ‘તારે કન્યાવસ્થા જળવાઈ રહેશે.’ હું આશ્ચર્યચકિત અને ઉદ્વિગ્ન થઈ, પણ તેમણે મને કન્યાવ્રત આપ્યું અને એક પુત્રને જન્મ આપ્યો—દ્વૈપાયન. એ પુત્ર મહાન યોગી અને ઋષિ બન્યા. તેમણે ચારે વેદોનું વિભજન કર્યું અને વ્યાસ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા; તેમને કૃષ્ણ પણ કહેવામાં આવ્યા. તેઓ સત્યવ્રત, સંયમી અને નિર્દોષ હતા. જન્મતાની સાથે જ પિતાને જોડાયા અને ચાલ્યા ગયા. હવે, ભીષ્મ, એ મહાન ઋષિ વ્યાસને મેં અને તુએ બંને વંશના હિત માટે આમંત્રિત કરવા નક્કી કર્યું છે. તેમણે મને ક્યારેક કહ્યું હતું: ‘મારે યાદ કરજે, જ્યારે મુશ્કેલી આવે.’ જો તારી સંમતિ હોય તો, એ મહાન ઋષિ વિચિત્રવીર્યની પત્નીઓમાં ઉત્તમ સંતાન ઉત્પન્ન કરશે.” ભીષ્મે હાથ જોડીને કહ્યું: “માતાશ્રી, તમે યોગ્ય સમય અને સ્થળ જાણો છો. આપ જે શિષ્ટ અને ધર્મયુક્ત વાત કરો છો એ અમને અત્યંત પ્રિય છે. જે તમે કહ્યુ, એ જ થવું જોઈએ.” આ રીતે, ભીષ્મ અને સત્યવતી વચ્ચે ધર્મ, કુટુંબ અને વંશની રક્ષા માટેનું આ ગૂઢ અને પાવન સંવાદ પૂર્ણ થયું.