యది వర్ణవివర్ణవిహీనసమం యది కారణకార్యవిహీనసమమ్। యదిభేదవిభేదవిహీనసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
వర్ణం, అవర్ణం లేని సమత్వం ఉంటే, కారణం, కార్యం లేని సమత్వం ఉంటే, భేదం, అభేదం లేని సమత్వం ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ సర్వనిరన్తరసర్వచితే ఇహ కేవలనిశ్చలసర్వచితే। ద్విపదాదివివర్జితసర్వచితే కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని చైతన్యాలు ఎక్కడైనా నిరంతరం ఉన్నాయి. ఇక్కడ అన్ని చైతన్యాలు కదలకుండా ఉన్నాయి. ద్వంద్వం లాంటి తేడాలు లేని చైతన్యం ఇక్కడ ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అతిసర్వనిరన్తరసర్వగతం అతినిర్మలనిశ్చలసర్వగతమ్। దినరాత్రివివర్జితసర్వగతం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
అన్నీ నిరంతరం వ్యాపించి, ఎక్కడైనా ఉన్నాయి. అత్యంత శుద్ధంగా, కదలకుండా, ఎక్కడైనా ఉన్నాయి. పగలు, రాత్రి లేని స్థితిలో అన్నీ వ్యాపించి ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి బన్ధవిబన్ధసమాగమనం న హి యోగవియోగసమాగమనమ్। న హి తర్కవితర్కసమాగమనం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
బంధం, విముక్తి కలిసే అవకాశం లేదు. యోగం, వియోగం కలిసే అవకాశం లేదు. తర్కం, అతర్కం కలిసే అవకాశం లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ కాలవికాలనిరాకరణం అణుమాత్రకృశానునిరాకరణమ్। న హి కేవలసత్యనిరాకరణం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ కాలం, కాలరహితత్వం రెండూ లేవు. అణువంత చిన్నదైనా, సూక్ష్మమైనదైనా లేవు. కేవలం నిజం మాత్రమే ఉంది, దాన్ని ఎవరూ నిరాకరించలేరు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ దేహవిదేహవిహీన ఇతి నను స్వప్నసుషుప్తివిహీనపరమ్। అభిధానవిధానవిహీనపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శరీరం లేదు, శరీరరహితత్వం లేదు. నిజంగా, స్వప్నం, సుషుప్తి లేని పరమ స్థితి ఇక్కడ ఉంది. మాట, మౌనం రెండూ లేని పరమ స్థితి ఇక్కడ ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
గగనోపమశుద్ధవిశాలసమం అతిసర్వవివర్జితసర్వసమమ్। గతసారవిసారవికారసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఆకాశంలా నిర్మలమైనది, విస్తృతమైనది, అందరికీ సమానంగా ఉండే స్వభావం నీకు ఉంది. ఏదైనా తేడా లేకుండా, మార్పు లేకుండా, ఏదైనా ప్రత్యేకత లేకుండా, అన్నీ ఒకటే అన్న భావనతో నీవు ఉన్నావు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
ఇహ ధర్మవిధర్మవిరాగతర- మిహ వస్తువివస్తువిరాగతరమ్। ఇహ కామవికామవిరాగతరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ ధర్మం, అధర్మం అన్న తేడా లేదు; ఇక్కడ వస్తువు, అవస్తువు అన్న తేడా లేదు; ఇక్కడ కోరిక, కోరికలేమి అన్న తేడా లేదు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
సుఖదుఃఖవివర్జితసర్వసమ- మిహ శోకవిశోకవిహీనపరమ్। గురుశిష్యవివర్జితతత్త్వపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ సుఖం, దుఃఖం లేవు; అన్నీ సమానమే. ఇక్కడ శోకం, శోకరాహిత్యం కూడా లేవు; ఇక్కడ గురువు, శిష్యుడు అన్న తేడా లేదు, నిజమైన పరమార్థం మాత్రమే ఉంది. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
న కిలాఙ్కురసారవిసార ఇతి న చలాచలసామ్యవిసామ్యమితి। అవిచారవిచారవిహీనమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మొక్క మొలక, లోపలి సారం, విస్తరణ అన్నవి లేవు; చలనం, అచలత, సమానత్వం, విభిన్నత అన్నవి లేవు; విచారం, విచారరాహిత్యం కూడా లేవు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
ఇహ సారసముచ్చయసారమితి। కథితం నిజభావవిభేద ఇతి। విషయే కరణత్వమసత్యమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని సారాల సంగ్రహమే సారం; ఇది మన స్వభావంలో తేడా అని చెప్పబడింది. విషయాలలో ఇంద్రియాల పని నిజమైనది కాదు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
బహుధా శ్రుతయః ప్రవదన్తి యతో వియదాదిరిదం మృగతోయసమమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
శాస్త్రాలు ఎన్నో విధాలుగా ఈ జగత్తు, ఆకాశం మొదలుకొని, మృగతృష్ణ వలె అనిర్థకమని చెబుతాయి. కానీ అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, సమంగా ఉన్నప్పుడు, మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
విన్దతి విన్దతి న హి న హి యత్ర ఛన్దోలక్షణం న హి న హి తత్ర। సమరసమగ్నో భావితపూతః ప్రలపతి తత్త్వం పరమవధూతః
అతడు పొందుతాడు, పొందుతాడు అని అనిపించినా, అక్కడ ఎటువంటి గుర్తు లేదు, ఏ లక్షణం లేదు. సమత్వంలో లీనమై, మనస్సు పవిత్రమై, పరమావధూతుడు పరమార్థాన్ని ప్రకటిస్తాడు.
ఇతి పఞ్చమోఽధ్యాయః
ఇలా ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
బహుధా శ్రుతయః ప్రవదన్తి వయం వియదాదిరిదం మృగతోయసమమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివ- ముపమేయమథోహ్యుపమా చ కథమ్
శాస్త్రాలు ఎన్నో విధాలుగా మనం, ఈ జగత్తు, ఆకాశం మొదలుకొని, మృగతృష్ణ వలె అనిర్థకమని చెబుతాయి. కానీ అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమమంగా ఉన్నప్పుడు, దానికి పోలిక ఎలా ఉంటుంది?
అవిభక్తివిభక్తివిహీనపరం నను కార్యవికార్యవిహీనపరమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం యజనం చ కథం తపనం చ కథమ్
విభక్తి, అవిభక్తి అన్న తేడా లేకుండా, క్రియ, అక్రియ అన్న తేడా లేకుండా, అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, పూజ ఎలా, తపస్సు ఎలా?
మన ఏవ నిరన్తరసర్వగతం హ్యవిశాలవిశాలవిహీనపరమ్। మన ఏవ నిరన్తరసర్వశివం మనసాపి కథం వచసా చ కథమ్
మనస్సే ఎటూ ఆగకుండా, అన్నింటిలో వ్యాపించి, పరిమితి, అపరిమితి అన్న తేడా లేకుండా ఉంది. అదే మనస్సే ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉంది. అలాంటి దానిని మనస్సుతో గానీ, మాటతో గానీ ఎలా గ్రహించగలం?
దినరాత్రివిభేదనిరాకరణ- ముదితానుదితస్య నిరాకరణమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం రవిచన్ద్రమసౌ జ్వలనశ్చ కథమ్
పగలు, రాత్రి అన్న తేడా పోయింది; పుట్టినది, పుట్టని దాని తేడా పోయింది. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని ఎలా ఉంటాయి?
గతకామవికామవిభేద ఇతి గతచేష్టవిచేష్టవిభేద ఇతి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం బహిరన్తరభిన్నమతిశ్చ కథమ్
కోరిక, కోరికలేమి తేడా పోయింది; క్రియ, అక్రియ తేడా పోయింది. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మనస్సులో లోపలి, బయట అన్న తేడా ఎలా ఉంటుంది?
యది సారవిసారవిహీన ఇతి యది శూన్యవిశూన్యవిహీన ఇతి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం ప్రథమం చ కథం చరమం చ కథమ్
సారం, అసారం లేవు; శూన్యం, అశూన్యం లేవు. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మొదటి, చివరి అన్న తేడా ఎలా ఉంటుంది?
యదిభేదవిభేదనిరాకరణం యది వేదకవేద్యనిరాకరణమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం తృతీయం చ కథం తురీయం చ కథమ్
భేదం, అభేదం అన్న తేడా పోయింది; తెలిసినవాడు, తెలియబడినది అన్న తేడా పోయింది. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మూడవది, నాలుగవది అన్న తేడా ఎలా ఉంటుంది?
గదితావిదితం న హి సత్యమితి విదితావిదితం నహి సత్యమితి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం విషయేన్ద్రియబుద్ధిమనాంసి కథమ్
చెప్పినది, చెప్పని దానిలో నిజం లేదు; తెలిసినది, తెలియని దానిలో నిజం లేదు. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, విషయాలు, ఇంద్రియాలు, బుద్ధి, మనస్సు ఎలా ఉంటాయి?
గగనం పవనో న హి సత్యమితి ధరణీ దహనో న హి సత్యమితి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం జలదశ్చ కథం సలిలం చ కథమ్
ఆకాశం, గాలి నిజం కాదు; భూమి, అగ్ని నిజం కాదు. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మేఘం, నీరు ఎలా ఉంటాయి?
యది కల్పితలోకనిరాకరణం యది కల్పితదేవనిరాకరణమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం గుణదోషవిచారమతిశ్చ కథమ్
కల్పితమైన లోకం పోయింది; కల్పితమైన దేవతలు పోయాయి. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మనస్సులో గుణదోషాల విచారం ఎలా ఉంటుంది?
మరణామరణం హి నిరాకరణం కరణాకరణం హి నిరాకరణమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం గమనాగమనం హి కథం వదతి
మరణమూ జననమూ నిజంగా లేవు; చేయడమూ చేయకపోవడమూ కూడా లేవు. ఒకటే, ఎప్పుడూ, అన్నిచోట్లా వ్యాపించిన పరమశివుడు ఉన్నప్పుడు, రావడమూ పోవడమూ ఎలా చెప్పగలరు?
ప్రకృతిః పురుషో న హి భేద ఇతి న హి కారణకార్యవిభేద ఇతి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం పురుషాపురుషం చ కథం వదతి
ప్రకృతి, పురుషుడు వేరవు; కారణం, ఫలితంగా ఏదీ వేరుగా లేదు. ఒకటే, ఎప్పుడూ, అన్నిచోట్లా వ్యాపించిన పరమశివుడు ఉన్నప్పుడు, పురుషుడు, అపురుషుడు అని ఎలా చెప్పగలరు?
తృతీయం న హి దుఃఖసమాగమనం న గుణాద్ద్వితీయస్య సమాగమనమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం స్థవిరశ్చ యువా చ శిశుశ్చ కథమ్
మూడవది అని బాధను కలిగించేది లేదు; రెండవది అని గుణాల వల్ల పుట్టేది లేదు. ఒకటే, ఎప్పుడూ, అన్నిచోట్లా వ్యాపించిన పరమశివుడు ఉన్నప్పుడు, వృద్ధాప్యం, యవ్వనం, బాల్యం ఎలా ఉంటాయి?
నను ఆశ్రమవర్ణవిహీనపరం నను కారణకర్తృవిహీనపరమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివ- మవినష్టవినష్టమతిశ్చ కథమ్
ఇది ఆశ్రమం, వర్ణం లాంటి భేదాలకు అతీతం; కారణం, చేయువాడు అనే భావనలకు అతీతం. ఒకటే, ఎప్పుడూ, అన్నిచోట్లా వ్యాపించిన పరమశివుడు ఉన్నప్పుడు, నశించడమూ, నశించకపోవడమూ అనే భావన ఎలా వస్తుంది?
గ్రసితాగ్రసితం చ వితథ్యమితి జనితాజనితం చ వితథ్యమితి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివ- మవినాశి వినాశి కథం హి భవేత్
తినేవాడు, తినబడని అన్న భావనలు అబద్ధమే; జన్మించినవాడు, జన్మించని అన్న భావనలు అబద్ధమే. ఒకటే, ఎప్పుడూ, అన్నిచోట్లా వ్యాపించిన పరమశివుడు ఉన్నప్పుడు, నశించేది, నశించనిది ఎలా ఉంటాయి?
పురుషాపురుషస్య వినష్టమితి వనితావనితస్య వినష్టమితి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివ- మవినోదవినోదమతిశ్చ కథమ్
పురుషుడు, అపురుషుడు నశించాడని, స్త్రీ, అస్త్రీ నశించిందని భావించడం అబద్ధమే. ఒకటే, ఎప్పుడూ, అన్నిచోట్లా వ్యాపించిన పరమశివుడు ఉన్నప్పుడు, ఆనందమూ, ఆనందం లేకపోవడమూ ఎలా ఉంటాయి?