న హి శిష్యవిశిష్యస్వరూపైతి న చరాచరభేదవిచార ఇతి। ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శిష్యుడు లేదా గురువు అనే స్వరూపం లేదు. చరాచరాల మధ్య తేడా గురించి విచారణ లేదు. ఇక్కడ అన్ని చోట్ల విముక్తి నిరంతరం ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
నను రూపవిరూపవిహీన ఇతి నను భిన్నవిభిన్నవిహీన ఇతి। నను సర్గవిసర్గవిహీన ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ రూపం లేదు, అరూపమూ లేదు. ఇక్కడ భేదం లేదు, అభేదమూ లేదు. ఇక్కడ సృష్టి లేదు, లయమూ లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న గుణాగుణపాశనిబన్ధ ఇతి మృతజీవనకర్మ కరోమి కథమ్। ఇతి శుద్ధనిరఞ్జనసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ గుణం లేదా దోషం వల్ల బంధనం లేదు. బ్రతికినవారి లేదా చనిపోయినవారి పనులు నేను ఎలా చేయగలను? ఇక్కడ శుద్ధమైనది, మచ్చలేనిది, అన్నీ సమంగా ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ భావవిభావవిహీన ఇతి ఇహ కామవికామవిహీన ఇతి। ఇహ బోధతమం ఖలు మోక్షసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ భావం లేదు, అభావమూ లేదు. ఇక్కడ కోరిక లేదు, కోరికలేమీ లేదు. ఇక్కడ జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ విముక్తితో సమానమే. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ తత్త్వనిరన్తరతత్త్వమితి న హి సన్ధివిసన్ధివిహీన ఇతి। యది సర్వవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ తత్వం ఎప్పుడూ తత్వంగానే ఉంటుంది. కలయిక లేదా విరామం అనే తేడా లేదు. అన్నీ వదిలిపెట్టిన సమానత్వం ఉన్నప్పుడు, మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అనికేతకుటీ పరివారసమం ఇహసఙ్గవిసఙ్గవిహీనపరమ్। ఇహ బోధవిబోధవిహీనపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇల్లు లేకపోయినా, గుడిసె లో ఉన్నా, తోడుగా ఉన్నవారు అందరూ సమమే. ఇక్కడ అనురాగం, విరాగం రెండూ లేవు. ఇక్కడ జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ లేవు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అవికారవికారమసత్యమితి అవిలక్షవిలక్షమసత్యమితి। యది కేవలమాత్మని సత్యమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మార్పు లేదు, మార్పులేమీ లేదు, ఇవన్నీ అసత్యమే. ఇక్కడ తేడా లేదు, తేడాలేమీ లేదు, ఇవన్నీ అసత్యమే. నిజం ఒక్క ఆత్మలో మాత్రమే ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ సర్వసమం ఖలు జీవ ఇతి ఇహ సర్వనిరన్తరజీవ ఇతి। ఇహ కేవలనిశ్చలజీవ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని జీవులు నిజంగా సమానమే. ఇక్కడ అన్ని జీవులు నిరంతరం కొనసాగుతుంటాయి. ఇక్కడ అన్ని జీవులు కదలకుండా ఉంటాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అవివేకవివేకమబోధ ఇతి అవికల్పవికల్పమబోధ ఇతి। యది చైకనిరన్తరబోధ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ వివేకం లేదు, అవివేకమూ లేదు, ఇవన్నీ అజ్ఞానమే. ఇక్కడ ఊహ లేదు, ఊహలేమీ లేదు, ఇవన్నీ అజ్ఞానమే. ఒకటే నిరంతర జ్ఞానం ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి మోక్షపదం న హి బన్ధపదం న హి పుణ్యపదం న హి పాపపదమ్। న హి పూర్ణపదం న హి రిక్తపదం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ విముక్తి స్థానం లేదు, బంధన స్థానం లేదు, పుణ్య స్థానం లేదు, పాప స్థానం లేదు. ఇక్కడ సంపూర్ణత లేదు, ఖాళీదనం లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
యది వర్ణవివర్ణవిహీనసమం యది కారణకార్యవిహీనసమమ్। యదిభేదవిభేదవిహీనసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
వర్ణం, అవర్ణం లేని సమత్వం ఉంటే, కారణం, కార్యం లేని సమత్వం ఉంటే, భేదం, అభేదం లేని సమత్వం ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ సర్వనిరన్తరసర్వచితే ఇహ కేవలనిశ్చలసర్వచితే। ద్విపదాదివివర్జితసర్వచితే కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని చైతన్యాలు ఎక్కడైనా నిరంతరం ఉన్నాయి. ఇక్కడ అన్ని చైతన్యాలు కదలకుండా ఉన్నాయి. ద్వంద్వం లాంటి తేడాలు లేని చైతన్యం ఇక్కడ ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అతిసర్వనిరన్తరసర్వగతం అతినిర్మలనిశ్చలసర్వగతమ్। దినరాత్రివివర్జితసర్వగతం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
అన్నీ నిరంతరం వ్యాపించి, ఎక్కడైనా ఉన్నాయి. అత్యంత శుద్ధంగా, కదలకుండా, ఎక్కడైనా ఉన్నాయి. పగలు, రాత్రి లేని స్థితిలో అన్నీ వ్యాపించి ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి బన్ధవిబన్ధసమాగమనం న హి యోగవియోగసమాగమనమ్। న హి తర్కవితర్కసమాగమనం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
బంధం, విముక్తి కలిసే అవకాశం లేదు. యోగం, వియోగం కలిసే అవకాశం లేదు. తర్కం, అతర్కం కలిసే అవకాశం లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ కాలవికాలనిరాకరణం అణుమాత్రకృశానునిరాకరణమ్। న హి కేవలసత్యనిరాకరణం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ కాలం, కాలరహితత్వం రెండూ లేవు. అణువంత చిన్నదైనా, సూక్ష్మమైనదైనా లేవు. కేవలం నిజం మాత్రమే ఉంది, దాన్ని ఎవరూ నిరాకరించలేరు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ దేహవిదేహవిహీన ఇతి నను స్వప్నసుషుప్తివిహీనపరమ్। అభిధానవిధానవిహీనపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శరీరం లేదు, శరీరరహితత్వం లేదు. నిజంగా, స్వప్నం, సుషుప్తి లేని పరమ స్థితి ఇక్కడ ఉంది. మాట, మౌనం రెండూ లేని పరమ స్థితి ఇక్కడ ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
గగనోపమశుద్ధవిశాలసమం అతిసర్వవివర్జితసర్వసమమ్। గతసారవిసారవికారసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఆకాశంలా నిర్మలమైనది, విస్తృతమైనది, అందరికీ సమానంగా ఉండే స్వభావం నీకు ఉంది. ఏదైనా తేడా లేకుండా, మార్పు లేకుండా, ఏదైనా ప్రత్యేకత లేకుండా, అన్నీ ఒకటే అన్న భావనతో నీవు ఉన్నావు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
ఇహ ధర్మవిధర్మవిరాగతర- మిహ వస్తువివస్తువిరాగతరమ్। ఇహ కామవికామవిరాగతరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ ధర్మం, అధర్మం అన్న తేడా లేదు; ఇక్కడ వస్తువు, అవస్తువు అన్న తేడా లేదు; ఇక్కడ కోరిక, కోరికలేమి అన్న తేడా లేదు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
సుఖదుఃఖవివర్జితసర్వసమ- మిహ శోకవిశోకవిహీనపరమ్। గురుశిష్యవివర్జితతత్త్వపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ సుఖం, దుఃఖం లేవు; అన్నీ సమానమే. ఇక్కడ శోకం, శోకరాహిత్యం కూడా లేవు; ఇక్కడ గురువు, శిష్యుడు అన్న తేడా లేదు, నిజమైన పరమార్థం మాత్రమే ఉంది. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
న కిలాఙ్కురసారవిసార ఇతి న చలాచలసామ్యవిసామ్యమితి। అవిచారవిచారవిహీనమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మొక్క మొలక, లోపలి సారం, విస్తరణ అన్నవి లేవు; చలనం, అచలత, సమానత్వం, విభిన్నత అన్నవి లేవు; విచారం, విచారరాహిత్యం కూడా లేవు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
ఇహ సారసముచ్చయసారమితి। కథితం నిజభావవిభేద ఇతి। విషయే కరణత్వమసత్యమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని సారాల సంగ్రహమే సారం; ఇది మన స్వభావంలో తేడా అని చెప్పబడింది. విషయాలలో ఇంద్రియాల పని నిజమైనది కాదు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
బహుధా శ్రుతయః ప్రవదన్తి యతో వియదాదిరిదం మృగతోయసమమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
శాస్త్రాలు ఎన్నో విధాలుగా ఈ జగత్తు, ఆకాశం మొదలుకొని, మృగతృష్ణ వలె అనిర్థకమని చెబుతాయి. కానీ అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, సమంగా ఉన్నప్పుడు, మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
విన్దతి విన్దతి న హి న హి యత్ర ఛన్దోలక్షణం న హి న హి తత్ర। సమరసమగ్నో భావితపూతః ప్రలపతి తత్త్వం పరమవధూతః
అతడు పొందుతాడు, పొందుతాడు అని అనిపించినా, అక్కడ ఎటువంటి గుర్తు లేదు, ఏ లక్షణం లేదు. సమత్వంలో లీనమై, మనస్సు పవిత్రమై, పరమావధూతుడు పరమార్థాన్ని ప్రకటిస్తాడు.
ఇతి పఞ్చమోఽధ్యాయః
ఇలా ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
బహుధా శ్రుతయః ప్రవదన్తి వయం వియదాదిరిదం మృగతోయసమమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివ- ముపమేయమథోహ్యుపమా చ కథమ్
శాస్త్రాలు ఎన్నో విధాలుగా మనం, ఈ జగత్తు, ఆకాశం మొదలుకొని, మృగతృష్ణ వలె అనిర్థకమని చెబుతాయి. కానీ అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమమంగా ఉన్నప్పుడు, దానికి పోలిక ఎలా ఉంటుంది?
అవిభక్తివిభక్తివిహీనపరం నను కార్యవికార్యవిహీనపరమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం యజనం చ కథం తపనం చ కథమ్
విభక్తి, అవిభక్తి అన్న తేడా లేకుండా, క్రియ, అక్రియ అన్న తేడా లేకుండా, అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, పూజ ఎలా, తపస్సు ఎలా?
మన ఏవ నిరన్తరసర్వగతం హ్యవిశాలవిశాలవిహీనపరమ్। మన ఏవ నిరన్తరసర్వశివం మనసాపి కథం వచసా చ కథమ్
మనస్సే ఎటూ ఆగకుండా, అన్నింటిలో వ్యాపించి, పరిమితి, అపరిమితి అన్న తేడా లేకుండా ఉంది. అదే మనస్సే ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉంది. అలాంటి దానిని మనస్సుతో గానీ, మాటతో గానీ ఎలా గ్రహించగలం?
దినరాత్రివిభేదనిరాకరణ- ముదితానుదితస్య నిరాకరణమ్। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం రవిచన్ద్రమసౌ జ్వలనశ్చ కథమ్
పగలు, రాత్రి అన్న తేడా పోయింది; పుట్టినది, పుట్టని దాని తేడా పోయింది. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని ఎలా ఉంటాయి?
గతకామవికామవిభేద ఇతి గతచేష్టవిచేష్టవిభేద ఇతి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం బహిరన్తరభిన్నమతిశ్చ కథమ్
కోరిక, కోరికలేమి తేడా పోయింది; క్రియ, అక్రియ తేడా పోయింది. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మనస్సులో లోపలి, బయట అన్న తేడా ఎలా ఉంటుంది?
యది సారవిసారవిహీన ఇతి యది శూన్యవిశూన్యవిహీన ఇతి। యది చైకనిరన్తరసర్వశివం ప్రథమం చ కథం చరమం చ కథమ్
సారం, అసారం లేవు; శూన్యం, అశూన్యం లేవు. అన్నీ ఒకటే, ఎటూ ఆగకుండా, పరమశివత్వంగా ఉన్నప్పుడు, మొదటి, చివరి అన్న తేడా ఎలా ఉంటుంది?