ఇతి చతుర్థోఽధ్యాయః
ఇలా నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ఓం ఇతి గదితం గగనసమం తత్ న పరాపరసారవిచార ఇతి। అవిలాసవిలాసనిరాకరణం కథమక్షరబిన్దుసముచ్చరణమ్
ఓం. ఆకాశసమానమైనది చెప్పబడింది. అది పైకీ, కిందకీ విచారణ కాదు. అన్ని లీలలు, లీలలేమి తొలగిపోయినప్పుడు, అక్షరబిందువు ఉచ్చరణ ఎలా సాధ్యం?
ఇతి తత్త్వమసిప్రభృతిశ్రుతిభిః ప్రతిపాదితమాత్మని తత్త్వమసి। త్వముపాధివివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
‘అదే నీవు’ అనే ఉపనిషత్తుల బోధనల ద్వారా ఆత్మలో తత్వం స్థాపించబడింది. నీవు ఉపాధులేని, సమమైనవాడివి. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
అధఊర్ధ్వవివర్జితసర్వసమం బహిరన్తరవర్జితసర్వసమమ్। యది చైకవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
పైకీ, కిందకీ లేని, లోపలికి, బయటకి లేని, ఏకత్వం లేని సమమైనవాడివై ఉంటే, ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి కల్పితకల్పవిచార ఇతి న హి కారణకార్యవిచార ఇతి। పదసన్ధివివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
కల్పితమైన విషయాలపై విచారణ లేదు, కారణ-కార్యాలపై విచారణ లేదు. పదాల కలయిక లేకుండా సమమైనవాడివై ఉంటే, ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి బోధవిబోధసమాధిరితి న హి దేశవిదేశసమాధిరితి। న హి కాలవికాలసమాధిరితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
బోధ, అబోధ అనే సమాధి లేదు, దేశం, విదేశం అనే సమాధి లేదు, కాలం, అకాలం అనే సమాధి లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి కుమ్భనభో న హి కుమ్భ ఇతి న హి జీవవపుర్న హి జీవ ఇతి। న హి కారణకార్యవిభాగ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఒక గడపలోని ఆకాశమూ లేదు, గడప కూడా లేదు. జీవుడు కూడా లేదు, జీవం కూడా లేదు. కారణ-కార్యాల వేర్పాటు లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం లఘుదీర్ఘవిచారవిహీన ఇతి। న హి వర్తులకోణవిభాగ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మోక్షస్థితి ఎప్పుడూ ఉంది, చిన్నదీ పెద్దదీ అనే తేడా లేదు. వృత్తమూ, కోణమూ అనే వేర్పాటు లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
ఇహ శూన్యవిశూన్యవిహీన ఇతి ఇహ శుద్ధవిశుద్ధవిహీన ఇతి। ఇహ సర్వవిసర్వవిహీన ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శూన్యం లేదు, శూన్యముకూడా లేదు. ఇక్కడ పవిత్రత లేదు, అపవిత్రత కూడా లేదు. ఇక్కడ అన్నీ లేవు, లేనివి కూడా లేవు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి భిన్నవిభిన్నవిచార ఇతి బహిరన్తరసన్ధివిచార ఇతి। అరిమిత్రవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ భేదం లేదా అభేదం అనే ఆలోచన లేదు. లోపల, బయట అనే విచారణ లేదు. శత్రువు, మిత్రుడు అనే తేడా లేకుండా అన్నీ సమంగా ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి శిష్యవిశిష్యస్వరూపైతి న చరాచరభేదవిచార ఇతి। ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శిష్యుడు లేదా గురువు అనే స్వరూపం లేదు. చరాచరాల మధ్య తేడా గురించి విచారణ లేదు. ఇక్కడ అన్ని చోట్ల విముక్తి నిరంతరం ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
నను రూపవిరూపవిహీన ఇతి నను భిన్నవిభిన్నవిహీన ఇతి। నను సర్గవిసర్గవిహీన ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ రూపం లేదు, అరూపమూ లేదు. ఇక్కడ భేదం లేదు, అభేదమూ లేదు. ఇక్కడ సృష్టి లేదు, లయమూ లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న గుణాగుణపాశనిబన్ధ ఇతి మృతజీవనకర్మ కరోమి కథమ్। ఇతి శుద్ధనిరఞ్జనసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ గుణం లేదా దోషం వల్ల బంధనం లేదు. బ్రతికినవారి లేదా చనిపోయినవారి పనులు నేను ఎలా చేయగలను? ఇక్కడ శుద్ధమైనది, మచ్చలేనిది, అన్నీ సమంగా ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ భావవిభావవిహీన ఇతి ఇహ కామవికామవిహీన ఇతి। ఇహ బోధతమం ఖలు మోక్షసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ భావం లేదు, అభావమూ లేదు. ఇక్కడ కోరిక లేదు, కోరికలేమీ లేదు. ఇక్కడ జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ విముక్తితో సమానమే. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ తత్త్వనిరన్తరతత్త్వమితి న హి సన్ధివిసన్ధివిహీన ఇతి। యది సర్వవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ తత్వం ఎప్పుడూ తత్వంగానే ఉంటుంది. కలయిక లేదా విరామం అనే తేడా లేదు. అన్నీ వదిలిపెట్టిన సమానత్వం ఉన్నప్పుడు, మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అనికేతకుటీ పరివారసమం ఇహసఙ్గవిసఙ్గవిహీనపరమ్। ఇహ బోధవిబోధవిహీనపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇల్లు లేకపోయినా, గుడిసె లో ఉన్నా, తోడుగా ఉన్నవారు అందరూ సమమే. ఇక్కడ అనురాగం, విరాగం రెండూ లేవు. ఇక్కడ జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ లేవు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అవికారవికారమసత్యమితి అవిలక్షవిలక్షమసత్యమితి। యది కేవలమాత్మని సత్యమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మార్పు లేదు, మార్పులేమీ లేదు, ఇవన్నీ అసత్యమే. ఇక్కడ తేడా లేదు, తేడాలేమీ లేదు, ఇవన్నీ అసత్యమే. నిజం ఒక్క ఆత్మలో మాత్రమే ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ సర్వసమం ఖలు జీవ ఇతి ఇహ సర్వనిరన్తరజీవ ఇతి। ఇహ కేవలనిశ్చలజీవ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని జీవులు నిజంగా సమానమే. ఇక్కడ అన్ని జీవులు నిరంతరం కొనసాగుతుంటాయి. ఇక్కడ అన్ని జీవులు కదలకుండా ఉంటాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అవివేకవివేకమబోధ ఇతి అవికల్పవికల్పమబోధ ఇతి। యది చైకనిరన్తరబోధ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ వివేకం లేదు, అవివేకమూ లేదు, ఇవన్నీ అజ్ఞానమే. ఇక్కడ ఊహ లేదు, ఊహలేమీ లేదు, ఇవన్నీ అజ్ఞానమే. ఒకటే నిరంతర జ్ఞానం ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి మోక్షపదం న హి బన్ధపదం న హి పుణ్యపదం న హి పాపపదమ్। న హి పూర్ణపదం న హి రిక్తపదం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ విముక్తి స్థానం లేదు, బంధన స్థానం లేదు, పుణ్య స్థానం లేదు, పాప స్థానం లేదు. ఇక్కడ సంపూర్ణత లేదు, ఖాళీదనం లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
యది వర్ణవివర్ణవిహీనసమం యది కారణకార్యవిహీనసమమ్। యదిభేదవిభేదవిహీనసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
వర్ణం, అవర్ణం లేని సమత్వం ఉంటే, కారణం, కార్యం లేని సమత్వం ఉంటే, భేదం, అభేదం లేని సమత్వం ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ సర్వనిరన్తరసర్వచితే ఇహ కేవలనిశ్చలసర్వచితే। ద్విపదాదివివర్జితసర్వచితే కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని చైతన్యాలు ఎక్కడైనా నిరంతరం ఉన్నాయి. ఇక్కడ అన్ని చైతన్యాలు కదలకుండా ఉన్నాయి. ద్వంద్వం లాంటి తేడాలు లేని చైతన్యం ఇక్కడ ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అతిసర్వనిరన్తరసర్వగతం అతినిర్మలనిశ్చలసర్వగతమ్। దినరాత్రివివర్జితసర్వగతం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
అన్నీ నిరంతరం వ్యాపించి, ఎక్కడైనా ఉన్నాయి. అత్యంత శుద్ధంగా, కదలకుండా, ఎక్కడైనా ఉన్నాయి. పగలు, రాత్రి లేని స్థితిలో అన్నీ వ్యాపించి ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి బన్ధవిబన్ధసమాగమనం న హి యోగవియోగసమాగమనమ్। న హి తర్కవితర్కసమాగమనం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
బంధం, విముక్తి కలిసే అవకాశం లేదు. యోగం, వియోగం కలిసే అవకాశం లేదు. తర్కం, అతర్కం కలిసే అవకాశం లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ కాలవికాలనిరాకరణం అణుమాత్రకృశానునిరాకరణమ్। న హి కేవలసత్యనిరాకరణం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ కాలం, కాలరహితత్వం రెండూ లేవు. అణువంత చిన్నదైనా, సూక్ష్మమైనదైనా లేవు. కేవలం నిజం మాత్రమే ఉంది, దాన్ని ఎవరూ నిరాకరించలేరు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ దేహవిదేహవిహీన ఇతి నను స్వప్నసుషుప్తివిహీనపరమ్। అభిధానవిధానవిహీనపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శరీరం లేదు, శరీరరహితత్వం లేదు. నిజంగా, స్వప్నం, సుషుప్తి లేని పరమ స్థితి ఇక్కడ ఉంది. మాట, మౌనం రెండూ లేని పరమ స్థితి ఇక్కడ ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
గగనోపమశుద్ధవిశాలసమం అతిసర్వవివర్జితసర్వసమమ్। గతసారవిసారవికారసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఆకాశంలా నిర్మలమైనది, విస్తృతమైనది, అందరికీ సమానంగా ఉండే స్వభావం నీకు ఉంది. ఏదైనా తేడా లేకుండా, మార్పు లేకుండా, ఏదైనా ప్రత్యేకత లేకుండా, అన్నీ ఒకటే అన్న భావనతో నీవు ఉన్నావు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
ఇహ ధర్మవిధర్మవిరాగతర- మిహ వస్తువివస్తువిరాగతరమ్। ఇహ కామవికామవిరాగతరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ ధర్మం, అధర్మం అన్న తేడా లేదు; ఇక్కడ వస్తువు, అవస్తువు అన్న తేడా లేదు; ఇక్కడ కోరిక, కోరికలేమి అన్న తేడా లేదు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
సుఖదుఃఖవివర్జితసర్వసమ- మిహ శోకవిశోకవిహీనపరమ్। గురుశిష్యవివర్జితతత్త్వపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ సుఖం, దుఃఖం లేవు; అన్నీ సమానమే. ఇక్కడ శోకం, శోకరాహిత్యం కూడా లేవు; ఇక్కడ గురువు, శిష్యుడు అన్న తేడా లేదు, నిజమైన పరమార్థం మాత్రమే ఉంది. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!
న కిలాఙ్కురసారవిసార ఇతి న చలాచలసామ్యవిసామ్యమితి। అవిచారవిచారవిహీనమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మొక్క మొలక, లోపలి సారం, విస్తరణ అన్నవి లేవు; చలనం, అచలత, సమానత్వం, విభిన్నత అన్నవి లేవు; విచారం, విచారరాహిత్యం కూడా లేవు. అలాంటి మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు? అన్నీ సమానమే కదా!