మృతామృతం వాపి విషావిషం చ సఞ్జాయతే తాత న మే కదాచిత్। అశుద్ధశుద్ధం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
ఏది మరణించేది, ఏది అమృతం, ఏది విషం, ఏది అమృతం అయినా, ఇవన్నీ నాకు ఎప్పుడూ లేవు, ప్రియమైనవాడా. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, పవిత్రమా అపవిత్రమా అని ఎలా చెప్పగలను?
స్వప్నః ప్రబోధో న చ యోగముద్రా నక్తం దివా వాపి న మే కదాచిత్। అతుర్యతుర్యం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు కల కూడా లేదు, మేల్కొనడం కూడా లేదు, యోగాసనమూ లేదు, రాత్రి కూడా లేదు, పగలు కూడా లేదు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, తురీయమా, తురీయేతరమా అని ఎలా చెప్పగలను?
సంవిద్ధి మాం సర్వవిసర్వముక్తం మాయా విమాయా న చ మే కదాచిత్। సన్ధ్యాదికం కర్మ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నన్ను నీవు చైతన్యంగా, అన్నిటినుండి విముక్తుడిగా తెలుసుకో. నాకు మాయా, మాయలేకపోవడం ఎప్పుడూ లేదు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, సంధ్యాదిక కర్మల గురించి ఎలా చెప్పగలను?
సంవిద్ధి మాం సర్వసమాధియుక్తం సంవిద్ధి మాం లక్ష్యవిలక్ష్యముక్తమ్। యోగం వియోగం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నన్ను నీవు అన్ని సమాధులతో ఏకమై ఉన్న చైతన్యంగా తెలుసుకో. నన్ను లక్ష్యాలన్నింటినుండి విముక్తుడిగా తెలుసుకో. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, యోగమా, వియోగమా అని ఎలా చెప్పగలను?
మూర్ఖోఽపి నాహం న చ పణ్డితోఽహం మౌనం విమౌనం న చ మే కదాచిత్। తర్కం వితర్కం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను మూర్ఖుడిని కాదు, పండితుడిని కూడా కాదు. నిశ్శబ్దమా, మాటలేమి కూడా నాకు లేవు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, తర్కమా, వాదమా అని ఎలా చెప్పగలను?
పితా చ మాతా చ కులం న జాతి- ర్జన్మాది మృత్యుర్న చ మే కదాచిత్। స్నేహం విమోహం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు తండ్రి లేదు, తల్లి లేదు, కుటుంబం లేదు, జాతి లేదు, జన్మ లేదు, మరణం లేదు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, మమకారమా, మోహమా అని ఎలా చెప్పగలను?
అస్తం గతో నైవ సదోదితోఽహం తేజోవితేజో న చ మే కదాచిత్। సన్ధ్యాదికం కర్మ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను అస్తమించలేదు, ఎప్పుడూ ఉదయించలేదు. వెలుగు లేక వెలుగులేమి నాకు లేవు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, సంధ్యాదిక కర్మల గురించి ఎలా చెప్పగలను?
అసంశయం విద్ధి నిరాకులం మాం అసంశయం విద్ధి నిరన్తరం మామ్। అసంశయం విద్ధి నిరఞ్జనం మాం స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నన్ను నీవు సందేహం లేకుండా, చంచలత లేకుండా తెలుసుకో. నన్ను నీవు నిరంతరంగా, కలుషతలేకుండా తెలుసుకో. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నాను.
ధ్యానాని సర్వాణి పరిత్యజన్తి శుభాశుభం కర్మ పరిత్యజన్తి। త్యాగామృతం తాత పిబన్తి ధీరాః స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
ధీర్మంతులు అన్ని ధ్యానాలను వదిలిపెడతారు, శుభాశుభ కర్మలను కూడా వదిలిపెడతారు. వారు త్యాగామృతాన్ని ఆస్వాదిస్తారు, ప్రియమైనవాడా. ఎందుకంటే నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నాను.
విన్దతి విన్దతి న హి న హి యత్ర ఛన్దోలక్షణం న హి న హి తత్ర। సమరసమగ్నో భావితపూతః ప్రలపతి తత్త్వం పరమవధూతః
అతడు పొందుతాడు, నిజంగా పొందుతాడు—అక్కడ కోరికల సంకేతం ఏదీ ఉండదు. సమత్వంలో లీనమై, ధ్యానంతో పవిత్రుడై, పరమావధూతుడు సత్యాన్ని పలుకుతాడు.
ఇతి చతుర్థోఽధ్యాయః
ఇలా నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ఓం ఇతి గదితం గగనసమం తత్ న పరాపరసారవిచార ఇతి। అవిలాసవిలాసనిరాకరణం కథమక్షరబిన్దుసముచ్చరణమ్
ఓం. ఆకాశసమానమైనది చెప్పబడింది. అది పైకీ, కిందకీ విచారణ కాదు. అన్ని లీలలు, లీలలేమి తొలగిపోయినప్పుడు, అక్షరబిందువు ఉచ్చరణ ఎలా సాధ్యం?
ఇతి తత్త్వమసిప్రభృతిశ్రుతిభిః ప్రతిపాదితమాత్మని తత్త్వమసి। త్వముపాధివివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
‘అదే నీవు’ అనే ఉపనిషత్తుల బోధనల ద్వారా ఆత్మలో తత్వం స్థాపించబడింది. నీవు ఉపాధులేని, సమమైనవాడివి. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
అధఊర్ధ్వవివర్జితసర్వసమం బహిరన్తరవర్జితసర్వసమమ్। యది చైకవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
పైకీ, కిందకీ లేని, లోపలికి, బయటకి లేని, ఏకత్వం లేని సమమైనవాడివై ఉంటే, ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి కల్పితకల్పవిచార ఇతి న హి కారణకార్యవిచార ఇతి। పదసన్ధివివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
కల్పితమైన విషయాలపై విచారణ లేదు, కారణ-కార్యాలపై విచారణ లేదు. పదాల కలయిక లేకుండా సమమైనవాడివై ఉంటే, ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి బోధవిబోధసమాధిరితి న హి దేశవిదేశసమాధిరితి। న హి కాలవికాలసమాధిరితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
బోధ, అబోధ అనే సమాధి లేదు, దేశం, విదేశం అనే సమాధి లేదు, కాలం, అకాలం అనే సమాధి లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి కుమ్భనభో న హి కుమ్భ ఇతి న హి జీవవపుర్న హి జీవ ఇతి। న హి కారణకార్యవిభాగ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఒక గడపలోని ఆకాశమూ లేదు, గడప కూడా లేదు. జీవుడు కూడా లేదు, జీవం కూడా లేదు. కారణ-కార్యాల వేర్పాటు లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం లఘుదీర్ఘవిచారవిహీన ఇతి। న హి వర్తులకోణవిభాగ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మోక్షస్థితి ఎప్పుడూ ఉంది, చిన్నదీ పెద్దదీ అనే తేడా లేదు. వృత్తమూ, కోణమూ అనే వేర్పాటు లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
ఇహ శూన్యవిశూన్యవిహీన ఇతి ఇహ శుద్ధవిశుద్ధవిహీన ఇతి। ఇహ సర్వవిసర్వవిహీన ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శూన్యం లేదు, శూన్యముకూడా లేదు. ఇక్కడ పవిత్రత లేదు, అపవిత్రత కూడా లేదు. ఇక్కడ అన్నీ లేవు, లేనివి కూడా లేవు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి భిన్నవిభిన్నవిచార ఇతి బహిరన్తరసన్ధివిచార ఇతి। అరిమిత్రవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ భేదం లేదా అభేదం అనే ఆలోచన లేదు. లోపల, బయట అనే విచారణ లేదు. శత్రువు, మిత్రుడు అనే తేడా లేకుండా అన్నీ సమంగా ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి శిష్యవిశిష్యస్వరూపైతి న చరాచరభేదవిచార ఇతి। ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శిష్యుడు లేదా గురువు అనే స్వరూపం లేదు. చరాచరాల మధ్య తేడా గురించి విచారణ లేదు. ఇక్కడ అన్ని చోట్ల విముక్తి నిరంతరం ఉంది. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
నను రూపవిరూపవిహీన ఇతి నను భిన్నవిభిన్నవిహీన ఇతి। నను సర్గవిసర్గవిహీన ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ రూపం లేదు, అరూపమూ లేదు. ఇక్కడ భేదం లేదు, అభేదమూ లేదు. ఇక్కడ సృష్టి లేదు, లయమూ లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న గుణాగుణపాశనిబన్ధ ఇతి మృతజీవనకర్మ కరోమి కథమ్। ఇతి శుద్ధనిరఞ్జనసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ గుణం లేదా దోషం వల్ల బంధనం లేదు. బ్రతికినవారి లేదా చనిపోయినవారి పనులు నేను ఎలా చేయగలను? ఇక్కడ శుద్ధమైనది, మచ్చలేనిది, అన్నీ సమంగా ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ భావవిభావవిహీన ఇతి ఇహ కామవికామవిహీన ఇతి। ఇహ బోధతమం ఖలు మోక్షసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ భావం లేదు, అభావమూ లేదు. ఇక్కడ కోరిక లేదు, కోరికలేమీ లేదు. ఇక్కడ జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ విముక్తితో సమానమే. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ తత్త్వనిరన్తరతత్త్వమితి న హి సన్ధివిసన్ధివిహీన ఇతి। యది సర్వవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ తత్వం ఎప్పుడూ తత్వంగానే ఉంటుంది. కలయిక లేదా విరామం అనే తేడా లేదు. అన్నీ వదిలిపెట్టిన సమానత్వం ఉన్నప్పుడు, మనసా, నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అనికేతకుటీ పరివారసమం ఇహసఙ్గవిసఙ్గవిహీనపరమ్। ఇహ బోధవిబోధవిహీనపరం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇల్లు లేకపోయినా, గుడిసె లో ఉన్నా, తోడుగా ఉన్నవారు అందరూ సమమే. ఇక్కడ అనురాగం, విరాగం రెండూ లేవు. ఇక్కడ జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ లేవు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అవికారవికారమసత్యమితి అవిలక్షవిలక్షమసత్యమితి। యది కేవలమాత్మని సత్యమితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మార్పు లేదు, మార్పులేమీ లేదు, ఇవన్నీ అసత్యమే. ఇక్కడ తేడా లేదు, తేడాలేమీ లేదు, ఇవన్నీ అసత్యమే. నిజం ఒక్క ఆత్మలో మాత్రమే ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
ఇహ సర్వసమం ఖలు జీవ ఇతి ఇహ సర్వనిరన్తరజీవ ఇతి। ఇహ కేవలనిశ్చలజీవ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ అన్ని జీవులు నిజంగా సమానమే. ఇక్కడ అన్ని జీవులు నిరంతరం కొనసాగుతుంటాయి. ఇక్కడ అన్ని జీవులు కదలకుండా ఉంటాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
అవివేకవివేకమబోధ ఇతి అవికల్పవికల్పమబోధ ఇతి। యది చైకనిరన్తరబోధ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ వివేకం లేదు, అవివేకమూ లేదు, ఇవన్నీ అజ్ఞానమే. ఇక్కడ ఊహ లేదు, ఊహలేమీ లేదు, ఇవన్నీ అజ్ఞానమే. ఒకటే నిరంతర జ్ఞానం ఉంటే, మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి మోక్షపదం న హి బన్ధపదం న హి పుణ్యపదం న హి పాపపదమ్। న హి పూర్ణపదం న హి రిక్తపదం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ విముక్తి స్థానం లేదు, బంధన స్థానం లేదు, పుణ్య స్థానం లేదు, పాప స్థానం లేదు. ఇక్కడ సంపూర్ణత లేదు, ఖాళీదనం లేదు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?