న ధర్మయుక్తో న చ పాపయుక్తో న బన్ధయుక్తో న చ మోక్షయుక్తః। యుక్తం త్వయుక్తం న చ మే విభాతి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను ధర్మంతో కూడినవాడిని కాదు, పాపంతో కూడినవాడిని కాదు. బంధంతో కూడినవాడిని కాదు, మోక్షంతో కూడినవాడిని కాదు. కలిసినదీ, కలగని దీ నాకు కనిపించవు. నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
పరాపరం వా న చ మే కదాచిత్ మధ్యస్థభావో హి న చారిమిత్రమ్। హితాహితం చాపి కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు ఎప్పుడూ ఉన్నతమైనదీ, తక్కువదీ లేదు. మధ్యస్థత కూడా లేదు. శత్రువు, మిత్రుడు లేరు. హితం, అహితం గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
నోపాసకో నైవముపాస్యరూపం న చోపదేశో న చ మే క్రియా చ। సంవిత్స్వరూపం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను ఉపాసకుడిని కాదు, ఉపాస్య స్వరూపుడిని కూడా కాదు. నాకు ఉపదేశమూ లేదు, కార్యమూ లేదు. చైతన్య స్వరూపం గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
నో వ్యాపకం వ్యాప్యమిహాస్తి కిఞ్చిత్ న చాలయం వాపి నిరాలయం వా। అశూన్యశూన్యం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
ఇక్కడ వ్యాపించేవాడు లేదా వ్యాపింపబడినదేదీ లేదు. నిలయం లేదా నిలయరాహిత్యం లేదు. శూన్యం, అశూన్యం గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
న గ్రాహకో గ్రాహ్యకమేవ కిఞ్చిత్ న కారణం వా మమ నైవ కార్యమ్। అచిన్త్యచిన్త్యం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు గ్రహించేవాడు, గ్రహించబడేదీ లేదు. కారణం లేదా ఫలం నాకు లేదు. ఆలోచించదగినది, ఆలోచించలేనిది గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
న భేదకం వాపి న చైవ భేద్యం న వేదకం వా మమ నైవ వేద్యమ్। గతాగతం తాత కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
విడదీయేవాడు లేదా విడదీయబడినదీ నాకు లేదు. తెలిసినవాడు, తెలియబడినదీ నాకు లేదు. రాకపోకలు గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను, ప్రియమైనవాడా? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
న చాస్తి దేహో న చ మే విదేహో బుద్దిర్మనో మే న హి చేన్ద్రియాణి। రాగో విరాగశ్చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు శరీరం లేదు, శరీరరాహిత్యమూ లేదు. బుద్ధి, మనస్సు, ఇంద్రియాలు నాకు లేవు. రాగం, విరాగం గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
ఉల్లేఖమాత్రం న హి భిన్నముచ్చై- రుల్లేఖమాత్రం న తిరోహితం వై। సమాసమం మిత్ర కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
ప్రత్యక్షంగా విడిపోయిన రూపం లేదు, మరుగునపడ్డ రూపం కూడా లేదు. ఏకం, భేదం గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను, మిత్రమా? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
జితేన్ద్రియోఽహం త్వజితేన్ద్రియో వా న సంయమో మే నియమో న జాతః। జయాజయౌ మిత్ర కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను ఇంద్రియాలను జయించినవాడిని కాదు, జయించని వాడిని కూడా కాదు. నాకు నియమం, నియమరాహిత్యం ఎప్పుడూ లేదు. విజయ పరాజయాల గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను, మిత్రమా? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
అమూర్తమూర్తిర్న చ మే కదాచి- దాద్యన్తమధ్యం న చ మే కదాచిత్। బలాబలం మిత్ర కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు రూపమూ లేదు, రూపరాహిత్యమూ లేదు. ఆది, అంత్యం, మధ్యం నాకు ఎప్పుడూ లేదు. బలహీనత, బలమూ గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను, మిత్రమా? నేను నా సహజ స్వరూపంలో లీనమై, బాధలేనివాడిని.
మృతామృతం వాపి విషావిషం చ సఞ్జాయతే తాత న మే కదాచిత్। అశుద్ధశుద్ధం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
ఏది మరణించేది, ఏది అమృతం, ఏది విషం, ఏది అమృతం అయినా, ఇవన్నీ నాకు ఎప్పుడూ లేవు, ప్రియమైనవాడా. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, పవిత్రమా అపవిత్రమా అని ఎలా చెప్పగలను?
స్వప్నః ప్రబోధో న చ యోగముద్రా నక్తం దివా వాపి న మే కదాచిత్। అతుర్యతుర్యం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు కల కూడా లేదు, మేల్కొనడం కూడా లేదు, యోగాసనమూ లేదు, రాత్రి కూడా లేదు, పగలు కూడా లేదు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, తురీయమా, తురీయేతరమా అని ఎలా చెప్పగలను?
సంవిద్ధి మాం సర్వవిసర్వముక్తం మాయా విమాయా న చ మే కదాచిత్। సన్ధ్యాదికం కర్మ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నన్ను నీవు చైతన్యంగా, అన్నిటినుండి విముక్తుడిగా తెలుసుకో. నాకు మాయా, మాయలేకపోవడం ఎప్పుడూ లేదు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, సంధ్యాదిక కర్మల గురించి ఎలా చెప్పగలను?
సంవిద్ధి మాం సర్వసమాధియుక్తం సంవిద్ధి మాం లక్ష్యవిలక్ష్యముక్తమ్। యోగం వియోగం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నన్ను నీవు అన్ని సమాధులతో ఏకమై ఉన్న చైతన్యంగా తెలుసుకో. నన్ను లక్ష్యాలన్నింటినుండి విముక్తుడిగా తెలుసుకో. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, యోగమా, వియోగమా అని ఎలా చెప్పగలను?
మూర్ఖోఽపి నాహం న చ పణ్డితోఽహం మౌనం విమౌనం న చ మే కదాచిత్। తర్కం వితర్కం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను మూర్ఖుడిని కాదు, పండితుడిని కూడా కాదు. నిశ్శబ్దమా, మాటలేమి కూడా నాకు లేవు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, తర్కమా, వాదమా అని ఎలా చెప్పగలను?
పితా చ మాతా చ కులం న జాతి- ర్జన్మాది మృత్యుర్న చ మే కదాచిత్। స్నేహం విమోహం చ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నాకు తండ్రి లేదు, తల్లి లేదు, కుటుంబం లేదు, జాతి లేదు, జన్మ లేదు, మరణం లేదు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, మమకారమా, మోహమా అని ఎలా చెప్పగలను?
అస్తం గతో నైవ సదోదితోఽహం తేజోవితేజో న చ మే కదాచిత్। సన్ధ్యాదికం కర్మ కథం వదామి స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నేను అస్తమించలేదు, ఎప్పుడూ ఉదయించలేదు. వెలుగు లేక వెలుగులేమి నాకు లేవు. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నప్పుడు, సంధ్యాదిక కర్మల గురించి ఎలా చెప్పగలను?
అసంశయం విద్ధి నిరాకులం మాం అసంశయం విద్ధి నిరన్తరం మామ్। అసంశయం విద్ధి నిరఞ్జనం మాం స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
నన్ను నీవు సందేహం లేకుండా, చంచలత లేకుండా తెలుసుకో. నన్ను నీవు నిరంతరంగా, కలుషతలేకుండా తెలుసుకో. నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నాను.
ధ్యానాని సర్వాణి పరిత్యజన్తి శుభాశుభం కర్మ పరిత్యజన్తి। త్యాగామృతం తాత పిబన్తి ధీరాః స్వరూపనిర్వాణమనామయోఽహమ్
ధీర్మంతులు అన్ని ధ్యానాలను వదిలిపెడతారు, శుభాశుభ కర్మలను కూడా వదిలిపెడతారు. వారు త్యాగామృతాన్ని ఆస్వాదిస్తారు, ప్రియమైనవాడా. ఎందుకంటే నేను స్వరూపానందమై, రోగరహితుడనై ఉన్నాను.
విన్దతి విన్దతి న హి న హి యత్ర ఛన్దోలక్షణం న హి న హి తత్ర। సమరసమగ్నో భావితపూతః ప్రలపతి తత్త్వం పరమవధూతః
అతడు పొందుతాడు, నిజంగా పొందుతాడు—అక్కడ కోరికల సంకేతం ఏదీ ఉండదు. సమత్వంలో లీనమై, ధ్యానంతో పవిత్రుడై, పరమావధూతుడు సత్యాన్ని పలుకుతాడు.
ఇతి చతుర్థోఽధ్యాయః
ఇలా నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
ఓం ఇతి గదితం గగనసమం తత్ న పరాపరసారవిచార ఇతి। అవిలాసవిలాసనిరాకరణం కథమక్షరబిన్దుసముచ్చరణమ్
ఓం. ఆకాశసమానమైనది చెప్పబడింది. అది పైకీ, కిందకీ విచారణ కాదు. అన్ని లీలలు, లీలలేమి తొలగిపోయినప్పుడు, అక్షరబిందువు ఉచ్చరణ ఎలా సాధ్యం?
ఇతి తత్త్వమసిప్రభృతిశ్రుతిభిః ప్రతిపాదితమాత్మని తత్త్వమసి। త్వముపాధివివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
‘అదే నీవు’ అనే ఉపనిషత్తుల బోధనల ద్వారా ఆత్మలో తత్వం స్థాపించబడింది. నీవు ఉపాధులేని, సమమైనవాడివి. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
అధఊర్ధ్వవివర్జితసర్వసమం బహిరన్తరవర్జితసర్వసమమ్। యది చైకవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
పైకీ, కిందకీ లేని, లోపలికి, బయటకి లేని, ఏకత్వం లేని సమమైనవాడివై ఉంటే, ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి కల్పితకల్పవిచార ఇతి న హి కారణకార్యవిచార ఇతి। పదసన్ధివివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
కల్పితమైన విషయాలపై విచారణ లేదు, కారణ-కార్యాలపై విచారణ లేదు. పదాల కలయిక లేకుండా సమమైనవాడివై ఉంటే, ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి బోధవిబోధసమాధిరితి న హి దేశవిదేశసమాధిరితి। న హి కాలవికాలసమాధిరితి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
బోధ, అబోధ అనే సమాధి లేదు, దేశం, విదేశం అనే సమాధి లేదు, కాలం, అకాలం అనే సమాధి లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
న హి కుమ్భనభో న హి కుమ్భ ఇతి న హి జీవవపుర్న హి జీవ ఇతి। న హి కారణకార్యవిభాగ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఒక గడపలోని ఆకాశమూ లేదు, గడప కూడా లేదు. జీవుడు కూడా లేదు, జీవం కూడా లేదు. కారణ-కార్యాల వేర్పాటు లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
ఇహ సర్వనిరన్తరమోక్షపదం లఘుదీర్ఘవిచారవిహీన ఇతి। న హి వర్తులకోణవిభాగ ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ మోక్షస్థితి ఎప్పుడూ ఉంది, చిన్నదీ పెద్దదీ అనే తేడా లేదు. వృత్తమూ, కోణమూ అనే వేర్పాటు లేదు. ఓ మనసా, నీవు సమమైనవాడివై ఉండగా ఎందుకు విచారిస్తున్నావు?
ఇహ శూన్యవిశూన్యవిహీన ఇతి ఇహ శుద్ధవిశుద్ధవిహీన ఇతి। ఇహ సర్వవిసర్వవిహీన ఇతి కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ శూన్యం లేదు, శూన్యముకూడా లేదు. ఇక్కడ పవిత్రత లేదు, అపవిత్రత కూడా లేదు. ఇక్కడ అన్నీ లేవు, లేనివి కూడా లేవు. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
న హి భిన్నవిభిన్నవిచార ఇతి బహిరన్తరసన్ధివిచార ఇతి। అరిమిత్రవివర్జితసర్వసమం కిము రోదిషి మానసి సర్వసమమ్
ఇక్కడ భేదం లేదా అభేదం అనే ఆలోచన లేదు. లోపల, బయట అనే విచారణ లేదు. శత్రువు, మిత్రుడు అనే తేడా లేకుండా అన్నీ సమంగా ఉన్నాయి. మనసా, అన్నీ సమంగా ఉన్నప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?