Pāṇini ईश्वरानुग्रहादेव पुंसामद्वैतवासना। महद्भयपरित्राणाद्विप्राणामुपजायते
ప్రభువు అనుగ్రహం వల్లే మనుషులకు అద్వైత భావన కలుగుతుంది. అది మహా భయాన్ని తొలగించి, జ్ఞానులకు విముక్తిని ఇస్తుంది.
येनेदं पूरितं सर्वमात्मनैवात्मनात्मनि। निराकारं कथं वन्दे ह्यभिन्नं शिवमव्ययम्
ఈ సర్వ జగత్తు ఆత్మతోనే నిండిపోయింది. ఆ నిరాకార, అభిన్న, మారని శివునిని నేను ఎలా పూజించగలను?
पञ्चभूतात्मकं विश्वं मरीचिजलसन्निभम्। कस्याप्यहो नमस्कुर्यामहमेको निरञ्जनः
ఈ విశ్వం ఐదు భూతాలతో కూడి, మరీచిక లేదా ఎండలో నీటి లాంటిది. నేను ఒక్కడే నిరంజనుడనై ఉన్నప్పుడు, ఎవరికి నమస్కరించాలి?
आत्मैव केवलं सर्वं भेदाभेदो न विद्यते। अस्ति नास्ति कथं ब्रूयां विस्मयः प्रतिभाति मे
ఈ సర్వం ఆత్మయే. భేదాభేదాలు లేవు. ఉండటం, ఉండకపోవడం గురించి నేను ఎలా చెప్పగలను? నాకు ఆశ్చర్యమే కనిపిస్తుంది.
वेदान्तसारसर्वस्वं ज्ञानं विज्ञानमेव च। अहमात्मा निराकारः सर्वव्यापी स्वभावतः
వేదాంత సారమంతా జ్ఞానం, అనుభూతి. నేను నిరాకారమైన, సహజంగా అన్ని చోట్ల వ్యాపించిన ఆత్మనే.
यो वै सर्वात्मको देवो निष्कलो गगनोपमः। स्वभावनिर्मलः शुद्धः स एवायं न संशयः
అన్ని ప్రాణులలో ఉన్న, భాగాలేని, ఆకాశం లాంటి, సహజంగా నిర్మలమైన, శుద్ధమైన ఆ దేవుడు ఇదే, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
अहमेवाव्ययोऽनन्तः शुद्धविज्ञानविग्रहः। सुखं दुःखं न जानामि कथं कस्यापि वर्तते
నేనే శాశ్వతుడిని, అనంతుడిని, శుద్ధ జ్ఞాన స్వరూపుడిని. నాకు సుఖం, దుఃఖం తెలియవు. అవి ఎవరికైనా ఎలా ఉంటాయి?
न मानसं कर्म शुभाशुभं मे न कायिकं कर्म शुभाशुभं मे। न वाचिकं कर्म शुभाशुभं मे ज्ञानामृतं शुद्धमतीन्द्रियोऽहम्
నా మనస్సులో శుభాశుభమైన పనులు లేవు. నా శరీరంతో శుభాశుభమైన పనులు లేవు. నా మాటలతో శుభాశుభమైన పనులు లేవు. నేను జ్ఞానామృతం, శుద్ధమైన, ఇంద్రియాలకు అతీతుడిని.
मनो वै गगनाकारं मनो वै सर्वतोमुखम्। मनोऽतीतं मनः सर्वं न मनः परमार्थतः
మనస్సు ఆకాశ స్వరూపం, అన్ని దిక్కులకూ వ్యాపించింది. మనస్సు దాటి ఉంది, మనస్సే సర్వం. కానీ పరమార్థంలో మనస్సే లేదు.
अहमेकमिदं सर्वं व्योमातीतं निरन्तरम्। पश्यामि कथमात्मानं प्रत्यक्षं वा तिरोहितम्
ఈ సర్వం నేనే, ఆకాశాన్ని దాటి, ఎక్కడా అంతరాయం లేకుండా ఉన్నాను. నేను నా ఆత్మను ప్రత్యక్షంగా లేదా మరుగునా ఎలా చూడగలను?
त्वमेवमेकं हि कथं न बुध्यसे समं हि सर्वेषु विमृष्टमव्ययम्। सदोदितोऽसि त्वमखण्डितः प्रभो दिवा च नक्तं च कथं हि मन्यसे
నువ్వే ఈ ఒక్కటివి, నీవు ఎందుకు గ్రహించలేవు? అవిభాజ్యమైన, శాశ్వతమైనది అందరిలో సమంగా ఉంది. నువ్వు ఎప్పుడూ వెలుగుగా ఉన్నావు, విభిన్నత లేకుండా ఉన్నావు ప్రభూ, పగలు, రాత్రి ఎలా ఊహించగలవు?
आत्मानं सततं विद्धि सर्वत्रैकं निरन्तरम्। अहं ध्याता परं ध्येयमखण्डं खण्ड्यते कथम्
ఆత్మను ఎప్పుడూ, ఎక్కడైనా, ఒకటిగా, అంతరాయంలేకుండా తెలుసుకో. నేను ధ్యానం చేసే వాడిని, పరమ ధ్యేయాన్ని. అఖండమైనది ఎలా విభజించబడుతుంది?
न जातो न मृतोऽसि त्वं न ते देहः कदाचन। सर्वं ब्रह्मेति विख्यातं ब्रवीति बहुधा श्रुतिः
నువ్వు పుట్టలేదు, చావలేదు, నీకు ఎప్పుడూ శరీరం లేదు. ఈ సర్వం బ్రహ్మమే అని శాస్త్రాలు అనేక విధాలుగా చెబుతున్నాయి.
स बाह्याभ्यन्तरोऽसि त्वं शिवः सर्वत्र सर्वदा। इतस्ततः कथं भ्रान्तः प्रधावसि पिशाचवत्
నువ్వు లోపల, బయట ఉన్నావు, శివుడవు, ఎక్కడైనా, ఎప్పుడూ ఉన్నావు. అయినా ఎందుకు భ్రమలో పడి, పిశాచంలా తిరుగుతున్నావు?
संयोगश्च वियोगश्च वर्तते न च ते न मे। न त्वं नाहं जगन्नेदं सर्वमात्मैव केवलम्
కలయిక, విడిపోవడం జరుగుతుంటాయి, కానీ అవి నీవి కావు, నావి కావు. నువ్వు కాదు, నేనూ కాదు, ఈ జగత్తూ కాదు—సర్వం ఆత్మయే.
शब्दादिपञ्चकस्यास्य नैवासि त्वं न ते पुनः। त्वमेव परमं तत्त्वमतः किं परितप्यसे
శబ్దాది ఐదు విషయాలకు నువ్వు సంబంధించినవాడు కాదు, అవి నీవి కావు. నువ్వే పరమ సత్యం. మరి ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?
जन्म मृत्युर्न ते चित्तं बन्धमोक्षौ शुभाशुभौ। कथं रोदिषि रे वत्स नामरूपं न ते न मे
పుట్టడం, చావడం నీకూ లేదురా మనస్సా, బంధం, విముక్తి, శుభాశుభాలు కూడా లేవు. మరి ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు బిడ్డా? నామరూపాలు నీవి కావు, నావి కావు.
अहो चित्त कथं भ्रान्तः प्रधावसि पिशाचवत्। अभिन्नं पश्य चात्मानं रागत्यागात्सुखी भव
ఓ మనస్సా, నువ్వు ఎందుకు భ్రమలో పడి, పిశాచంలా తిరుగుతున్నావు? అభిన్నమైన ఆత్మను చూడు. రాగద్వేషాలను వదిలి సంతోషంగా ఉండు.
त्वमेव तत्त्वं हि विकारवर्जितं निष्कम्पमेकं हि विमोक्षविग्रहम्। न ते च रागो ह्यथवा विरागः कथं हि सन्तप्यसि कामकामतः
నీవే నిజమైన సత్యం, మార్పులు లేని, కదలని, ఏకైకుడు, విముక్తి స్వరూపుడవు. నీకు ఆశక్తి లేదు, విరక్తి లేదు. మరి కోరికల వల్ల నీవు ఎలా బాధపడతావు?
वदन्ति श्रुतयः सर्वाः निर्गुणं शुद्धमव्ययम्। अशरीरं समं तत्त्वं तन्मां विद्धि न संशयः
అన్ని శాస్త్రాలు సత్యాన్ని గుణరహితమైనది, నిర్మలమైనది, నశించని, శరీరములేని, సమమైనదిగా చెబుతున్నాయి. ఆ సత్యమే నేనని నిస్సందేహంగా తెలుసుకో.
साकारमनृतं विद्धि निराकारं निरन्तरम्। एतत्तत्त्वोपदेशेन न पुनर्भवसम्भवः
రూపమున్నది అసత్యమే అని, రూపరహితమైనది అనంతమైనదని తెలుసుకో. ఈ సత్య బోధ వలన మళ్లీ జన్మలు రావు.
एकमेव समं तत्त्वं वदन्ति हि विपश्चितः। रागत्यागात्पुनश्चित्तमेकानेकं न विद्यते
పండితులు ఒకటే సత్యం ఎప్పుడూ సమంగా ఉందని చెబుతారు. ఆశక్తిని వదిలేసినప్పుడు మనస్సు మళ్లీ ఒక్కటి గానీ, అనేకం గానీ అవదు.
अनात्मरूपं च कथं समाधि- रात्मस्वरूपं च कथं समाधिः। अस्तीति नास्तीति कथं समाधि- र्मोक्षस्वरूपं यदि सर्वमेकम्
ఆత్మ కానిది లోనికి లీనమవడం ఎలా? నిజమైన ఆత్మలో లీనమవడం ఎలా? 'ఉంది', 'లేదు' అనే భావాల్లో లీనమవడం ఎలా? ఎందుకంటే ముక్తి స్వరూపం అన్నీ ఒక్కటే.
विशुद्धोऽसि समं तत्त्वं विदेहस्त्वमजोऽव्ययः। जानामीह न जानामीत्यात्मानं मन्यसे कथम्
నీవు నిర్మలుడవు, సమమైన సత్యవు, శరీరరహితుడు, జన్మించనివాడు, నశించని వాడు. అలాంటప్పుడు 'నేను తెలుసుకున్నాను', 'తెలియలేదు' అని నీవు ఎలా అనుకుంటావు?
तत्त्वमस्यादिवाक्येन स्वात्मा हि प्रतिपादितः। नेति नेति श्रुतिर्ब्रूयादनृतं पाञ्चभौतिकम्
'నువ్వే అది' అనే వాక్యంతో నీ స్వయమైన ఆత్మను చూపించారు. 'ఇది కాదు, అది కాదు' అని వేదం అసత్యమైన, ఐదు భూతాల వల్ల ఏర్పడినదాన్ని నిరాకరిస్తుంది.
आत्मन्येवात्मना सर्वं त्वया पूर्णं निरन्तरम्। ध्याता ध्यानं न ते चित्तं निर्लज्जं ध्यायते कथम्
ఈ లోకమంతా నీతోనే, ఆత్మలో ఆత్మతో నిండిపోయి ఉంది. నీకు ధ్యానం చేసే వాడు, ధ్యానం అనే భావమే లేదు. అలాంటప్పుడు నీ మనస్సు ఎలా ధ్యానం చేస్తుంది?
शिवं न जानामि कथं वदामि शिवं न जानामि कथं भजामि। अहं शिवश्चेत्परमार्थतत्त्वं समस्वरूपं गगनोपमं च
శివుడిని నేను తెలియను. తెలియనప్పుడు ఎలా చెప్పగలను? తెలియనప్పుడు ఎలా పూజించగలను? నిజంగా నేను శివుడే, సమమైన స్వరూపం, ఆకాశం లాంటి పరమార్థం అయితే?
नाहं तत्त्वं समं तत्त्वं कल्पनाहेतुवर्जितम्। ग्राह्यग्राहकनिर्मुक्तं स्वसंवेद्यं कथं भवेत्
నేను సత్యం కాదు, సమమైన సత్యం కాదు, ఊహ వల్ల కలిగింది కాదు. గ్రహించేవాడు, గ్రహించబడేది లేని స్థితిలో అది ఎలా స్వయంగా అనుభూతి అవుతుంది?
अनन्तरूपं न हि वस्तु किंचि- त्तत्त्वस्वरूपं न हि वस्तु किंचित्। आत्मैकरूपं परमार्थतत्त्वं न हिंसको वापि न चाप्यहिंसा
అనంతమైన రూపాలు ఏవి లేవు, సత్య స్వరూపమైనది ఏదీ లేదు. ఆత్మ ఒక్కటే పరమార్థ సత్యం. అది హింసగాడు కాదు, అహింసగాడు కూడా కాదు.
विशुद्धोऽसि समं तत्त्वं विदेहमजमव्ययम्। विभ्रमं कथमात्मार्थे विभ्रान्तोऽहं कथं पुनः
నీవు నిర్మలుడవు, సమమైన సత్యవు, శరీరరహితుడు, జన్మించని వాడు, నశించని వాడు. అలాంటప్పుడు ఆత్మ విషయమై ఎలా అయోమయం కలుగుతుంది? నేను మళ్లీ ఎలా మాయలో పడతాను?