ఒకసారి పరమాత్మ తత్వాన్ని గురించి ఆవధూతుడు ఇలా వివరిస్తాడు. "విభేదమూ, అవిభేదమూ, జ్ఞాత, జ్ఞేయమూ అన్నీ లయమై, ఒక్కటే, నిరంతరంగా, పరమమంగా మంగళకరంగా ఉన్నప్పుడు, మూడో స్థితి, నాల్గవ స్థితి అనే భావనలకు స్థానం ఎక్కడుంది? మాట్లాడినదీ, మాట్లాడని దీ నిజం కాదు; తెలిసినదీ, తెలియని దీ నిజం కాదు. అన్నీ ఒక్కటే, నిరంతరంగా, పరమ మంగళంగా ఉన్నప్పుడు, వస్తువులు, ఇంద్రియాలు, బుద్ధి, మనస్సు ఎలా ఉంటాయి? ఆకాశమూ, గాలీ నిజమైనవికాదు; భూమి, అగ్నీ నిజమైనవికాదు. అన్నీ ఒక్కటే, పరమ మంగళంగా ఉన్నప్పుడు, మేఘం, నీరు అనే భావనలేంటీ? ఊహించిన జగత్తు లయమయితే, ఊహించిన దేవతలు లయమైతే, అన్నీ ఒక్కటే, పరమ మంగళంగా ఉన్నప్పుడు, మనస్సులో దోష-గుణ విచారణ ఎక్కడుంది? మరణమూ, జననమూ వాస్తవంగా లేవు; క్రియ, అక్రియ కూడా లేవు. ఒక్కటే, నిరంతరంగా, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, వచ్చిపోవడం అనే మాటలేంటీ? ప్రకృతి, పురుషులు వేరుగా లేరు; కారణ-కార్య భేదం లేదు. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, పురుషుడు, అపురుషుడు అనే భావనలేంటీ? మూడోది అని పీడించేదేదీ లేదు; రెండవది గుణాలవల్ల పుట్టదు. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, వృద్ధాప్యం, యవ్వనం, బాల్యం అనే భావనలు ఎలా వస్తాయి? ఇది ఆశ్రమ, కులాలకు అతీతం; కారణం, కర్తకూ అతీతం. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, నాశనం, అనాశనం అనే భావనలకు స్థానం ఎక్కడుంది? భోజకుడు, అభుక్తం అనే భావనలు అసత్యం; జన్మించినవాడు, అజన్ముడు అనే భావనలు అసత్యం. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, నశ్వరత, అనశ్వరత ఎలా ఉంటాయి? మానవుడు, అమానవుడు, స్త్రీ, అస్త్రీ అనే భేదాలు అసత్యం. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, ఆనందం, అనానందం ఎలా ఉంటాయి? మోహం, దుఃఖానికి అతీతమైతే, సందేహం, శోకానికి అతీతమైతే, ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, 'నేను', 'నాది' అనే భావనలు ఎలా వస్తాయి? ధర్మ, అధర్మ వినాశనమూ, బంధం, మోక్ష వినాశనమూ చెప్పబడతాయి. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, నొప్పి, అనొప్పి అనే భావనలు ఎలా వస్తాయి? యజమానుడు, యజ్ఞం, అగ్ని, హవనం అన్నీ వాస్తవంగా భేదం లేవు. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, క్రియ ఫలితాల గురించి ఎలా మాట్లాడతారు? ఇది దుఃఖం, అదుఃఖం లేనిది; గర్వం, అగర్వం లేనిది. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, ఆసక్తి, అనాసక్తి అనే భావనలు ఎలా వస్తాయి? మోహం, అమోహం, లోభం, అలోభం అనే మార్పులు వాస్తవంగా లేవు. ఒక్కటే, అంతటా వ్యాపించిన శివుడు ఉన్నప్పుడు, వివేచన, అవివేచన అనే భావనలు ఎక్కడ ఉంటాయి? నేను, నువ్వు — ఎవరూ హంతకులు కాదు; కుటుంబం, జన్మ అనే భావనలు అసత్యం. నేను శివుడినే, పరమార్థంగా ఉన్నప్పుడు, నమస్కారం అనే భావనకు స్థానం ఎక్కడుంది? గురువు-శిష్యుడు అనే భేదం లయమైంది; ఉపదేశ భావన కూడా లయమైంది. నేను శివుడినే, పరమార్థంగా ఉన్నప్పుడు, నమస్కారం అనే భావనకు స్థానం ఎక్కడుంది? శరీరాల ఊహిత విభాగం లేదు; లోకాల ఊహిత విభాగం లేదు. నేను శివుడినే, పరమార్థంగా ఉన్నప్పుడు, నమస్కారం అనే భావనకు స్థానం ఎక్కడుంది? రాగం, అరాగం అనే భావన ఎప్పుడూ లేదు; ఇది శుద్ధమైనది, నిశ్చలమైనది, మలినరహితం. నేను శివుడినే, పరమార్థంగా ఉన్నప్పుడు, నమస్కారం అనే భావనకు స్థానం ఎక్కడుంది? శరీర, అశరీర భేదం లేదు; ఆచరణ వాస్తవం కాదు. నేను శివుడినే, పరమార్థంగా ఉన్నప్పుడు, నమస్కారం అనే భావనకు స్థానం ఎక్కడుంది? అతడు పొందుతాడు, పొందుతాడు—కానీ అక్కడ చండాల గుర్తు లేదు. సమత్వంలో లీనై, ధ్యానశుద్ధుడై, పరమావధూతుడు సత్యాన్ని ప్రకటిస్తాడు. ఇక్కడ ఆరో అధ్యాయం ముగిసింది. వీధిలో దొరికిన చీర ముక్కలతో కప్పుకుని, పాపపుణ్యాలకు అతీతంగా, ఖాళీ గృహంలో నిర్వస్త్రుడై, నిర్మల, నిర్వికల్ప సమాధిలో లీనమై ఉంటాడు ఆవధూతుడు. అతడు లక్ష్యమూ, అలక్ష్యమూ లేని వాడు; నైపుణ్యం ఉన్నవాడు, కాని కర్మ, అకర్మలకు అతీతుడు; పరమసారంతో శుద్ధుడై, మలినరహితుడై ఉన్నాడు. వాదానికి అతడు అందుబాటులో ఉండడు. ఆశ, మమకార బంధాల నుండి విముక్తుడై, ఆచార, శౌచాలకూ అతీతంగా, శాంతుడై, అన్ని భేదాలనూ వదిలి, పరమశుద్ధ సారాన్ని పొందినవాడు. ఇక్కడ శరీర, అశరీర విచారణ ఎలా ఉంటుంది? ఇక్కడ ఆసక్తి, అనాసక్తి విచారణ ఎలా ఉంటుంది? పరమసారం స్వయంగా శుద్ధమైనది, నిశ్చలమైనది, ఆకాశస్వరూపమైనది, సహజంగా ప్రకాశిస్తుంది. రూపం, అరూపం రెండూ లేని చోట ఆ సారాన్ని ఎలా తెలుసుకుంటారు? పరమతత్త్వం ఆకాశస్వరూపంగా ఉన్నచోట, వస్తువులలో నిమగ్నత ఎలా ఉంటుంది? ఆ సారం నిరంతర హంస, ఆకాశస్వరూపమైనది, శుద్ధమైనది, మలినరహితమైనది; ఇక్కడ విభాగం, తేడా, వేరుదనం, మార్పు ఎలా ఉంటాయి? అన్నీ నిరంతర పరమసారమే; ఇక్కడ కలయిక, వియోగం అనే గర్వానికి స్థానం లేదు. అన్నీ పరమంగా నిరంతరంగా ఉన్నప్పుడు, సారం, అసారం అనే భావన ఎలా ఉంటుంది? అన్నీ పరమశుద్ధ, ఆకాశస్వరూప, నిరంతర సారమే; ఇక్కడ సంయోగం, వియోగం, సత్యం, అసత్యం ఎలా ఉంటాయి? యోగికి సంయోగ, వియోగ భావం లేదు; భోగికి అనుభవం, అననుభవం లేదు; అతడు మృదువుగా, సహజానందంలో లీనమై సంచరిస్తాడు. జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండింటిలోనూ ఎప్పుడూ ఏకత్వంగా ఉండి, ద్వైత, అద్వైత భావనలకు అతడు అతీతుడు; సహజ, విరక్త యోగి పరమశుద్ధ, మలినరహిత, నిర్వికల్ప భోగి. విచ్ఛిన్న, అవిచ్ఛిన్న భావనలకు అతడు అతీతుడు; ఆసక్తి, అనాసక్తి రెండింటికీ అతడు అతీతుడు; ఇక్కడ సారం, అసారం అనే భావన ఎలా ఉంటుంది? నిర్వికల్ప సారం ఆకాశస్వరూపంగా ఉంటుంది. ఎప్పుడూ అన్ని భేదాలకు అతీతంగా, సారమునుంచి విముక్తుడై, ఇక్కడ జీవితం, మరణం, ధ్యానం, అధ్యానం ద్వారా కర్మ ఎలా ఉంటాయి? ఇది అంతా మాయ, ఎడారిలో మరీచిక లాంటిది; విడిపోని, అరూపమైన శివుడే మిగిలాడు. ధర్మ ప్రారంభం నుండి మోక్షాంతం వరకు మనకు ఏ ఆశ లేదు; అప్పుడు జ్ఞానులు ఆసక్తి, అనాసక్తిని ఎలా ఊహిస్తారు? అతడు పొందుతాడు, పొందుతాడు — కాని అక్కడ కోరికల గుర్తు లేదు; నిర్వికల్ప సమాధిలో లీనై, ధ్యానశుద్ధుడై, పరమావధూతుడు పరమార్థాన్ని ప్రకటిస్తాడు. ఇక్కడ ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది. ప్రభూ! నీ వ్యాప్తిని కాలత్రయం నాశనం చేసింది; నీ మనస్సు అతీతత్వాన్ని ధ్యానం నాశనం చేసింది; నీ వాక్కు అతీతత్వాన్ని నా స్తోత్రం నాశనం చేసింది — ఈ త్రివిధ అపరాధాలను ఎప్పుడూ క్షమించు. ఆయన మనస్సు కోరికల వల్ల బాధపడదు, నియమితమైనది, మృదువైనది, శుద్ధమైనది, ఏదీ తనది అనుకునేవాడు కాదు; విరక్తుడు, మితాహారి, శాంతుడు, స్థిరుడు, నాకు శరణాగతుడైన మునీంద్రుడు.