ఒకసారి, పరమాత్మ జ్ఞానంలో లీనమైన ఆవధూతుడు తన మనసుతో సంభాషిస్తూ ఇలా చెప్పాడు— "ఇక్కడ శిష్యుడు, గురువు అనే తేడా ఏదీ లేదు. చలనం, అచలనం మధ్య విచారణ కూడా లేదు. విముక్తి అన్నది ఎక్కడైనా నిరంతరంగా వ్యాపించి ఉంది. మనస్సా, అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు శోచిస్తున్నావు? ఇక్కడ రూపం లేదు, అరూపం లేదు; తేడా లేదు, తేడాలేనిదీ లేదు; సృష్టి లేదు, లయ కూడా లేదు. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు, మనస్సా? ఇక్కడ పుణ్యపాపాల బంధనమూ లేదు; జీవుడు, మృతుడు అనే చర్యలు చేయడమెలా? ఇక్కడ అన్నీ నిర్మలమైనవి, కలుషరహితమైనవి, సమమైనవి. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు శోచిస్తున్నావు? ఇక్కడ స్థితి లేదు, అస్థితి లేదు; అభిలాష లేదు, అభిలాషారాహిత్యమూ లేదు; జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ విముక్తితో సమానమే. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ సారము ఎప్పుడూ నిరంతరంగా ఉంది; అనుసంధానం, వియోగం అనే భావమే లేదు. అన్నీ అన్ని విషయాలనుండీ విముక్తం, సమమే అయితే, మనస్సా, నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ గృహస్థుడైనా, గుడిసెలో నివసించేవాడైనా, అందరూ సమమే. ఇక్కడ పరమార్థం అనుబంధం, అననుబంధం రెండింటినీ దాటి ఉంది; జ్ఞాన, అజ్ఞానం రెండింటినీ దాటి ఉంది. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు శోచిస్తున్నావు? ఇక్కడ మార్పు లేదు, అమార్పు (అనిత్యత) కూడా లేదు; తేడా లేదు, అతేడా కూడా లేదు. సత్యం స్వయంగా ఆత్మయందే ఉంటే, అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ అన్ని జీవులూ నిజంగా సమమే; అన్ని జీవులూ నిరంతరంగా ఉంటున్నాయి; అన్నీ అచలమే. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు శోచిస్తున్నావు? ఇక్కడ వివేకం, అవివేకం రెండూ అజ్ఞానం; కల్పన, అకల్పన రెండూ అజ్ఞానం. అన్ని సమపూర్ణమైన జ్ఞానమే ఉంటే, నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ విముక్తి స్థితి లేదు, బంధన స్థితి లేదు, పుణ్య స్థితి లేదు, పాప స్థితి లేదు; సంపూర్ణత లేదు, శూన్యత లేదు. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ రంగు, అరంగు, కారణం, ఫలితము, తేడా, అతేడా—ఇవన్నీ లేవు. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు శోచిస్తున్నావు? ఇక్కడ అన్ని చైతన్యమూ నిరంతరంగా వ్యాపించి ఉంది; అన్ని చైతన్యమూ అచలంగా ఉంది; ద్వంద్వం లేని చైతన్యమే. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ అన్నీ నిరంతరంగా వ్యాపించి ఉన్నాయి; అన్నీ నిర్మలంగా, అచలంగా, దినరాత్రులకతీతంగా పరిపూర్ణంగా ఉన్నాయి. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు శోచిస్తున్నావు? ఇక్కడ బంధన, విముక్తి కలయిక లేదు; ఏకత్వం, వియోగం కలయిక లేదు; తర్కం, అతర్కం కలయిక లేదు. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ కాలము, అకాలము లేదు; పరమాణువు, సూక్ష్మత కూడా లేదు; కేవలం శుద్ధ సత్యమే ఉంది. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ శరీరము, అశరీరము లేదు; పరమార్థం స్వప్న, సుషుప్తి రెండింటినీ దాటి ఉంది; వ్యక్తీకరణ, అవ్యక్తీకరణ రెండింటినీ దాటి ఉంది. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇది ఆకాశంలా నిర్మలమైనది, విస్తృతమైనది, అందరికీ సమమైనది; తేడా, విస్తరణ, మార్పులేమి లేవు. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు, ఓ మనస్సా? ఇక్కడ పుణ్యపాపాలు దాటి పోయినవి; ద్రవ్య, అద్రవ్యాలు దాటి పోయినవి; అభిలాష, అభిలాషారాహిత్యాలు దాటి పోయినవి. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ సుఖ, దుఃఖములే లేవు; శోకము, అశోకము దాటి పోయినవి; గురు, శిష్యుడు అనే తేడా దాటి పోయినది; పరమార్థమే మిగిలింది. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ మొక్క, సారం, విస్తరణ ఏదీ లేదు; చలనం, అచలనం, సమత్వం, తేడా కూడా లేదు; విచారణ, అవిచారణ లేదు. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? ఇక్కడ సారమనే అన్ని సారాల సమాహారం; ఇది స్వరూప విభేదంగా చెప్పబడుతుంది; ఇంద్రియాల కార్యాలు అప్రకృతమైనవి. అన్ని సమమేనప్పుడు నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? శాస్త్రాలు ఎన్నో విధాలుగా చెబుతాయి—ఈ జగత్తు, ఆకాశం మొదలుకొని, మరీచిక వంటి దిద్దుబాటు మాత్రమే అని; కానీ అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా సమంగా ఉంటే, నీవు ఎందుకు విచారిస్తున్నావు? అతడు పొందుతాడు, పొందడు; అక్కడ గుర్తింపు, గుర్తు ఏదీ లేదు; సమత్వ రుచిలో లీనమై, ధ్యానంతో పవిత్రుడై, ఆ పరమావధూతుడు సత్యాన్ని ప్రకటిస్తాడు. ఇంతటితో ఐదవ అధ్యాయం ముగిసింది. శాస్త్రాలు ఎన్నో విధాలుగా చెబుతాయి—మనమూ, ఈ జగత్తూ, ఆకాశం మొదలుకొని, మరీచికలాంటి వేరు వేరే అని; కానీ అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, అత్యంత మంగళకరంగా, సదృశ్యం లేనిది అయితే, పోలిక ఎలా ఉంటుంది? పరమార్థం తేడా, అతేడా, క్రియ, అక్రియ రెండింటినీ దాటి ఉంటే, అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, అర్చన, తపస్సు ఎలా ఉంటుంది? మనస్సే నిరంతరంగా వ్యాపించి, పరిమితి, అపరిమితి రెండింటినీ దాటి ఉంది; అది మంగళకరమైనదే. దానిని మనస్సు లేదా వాక్కుతో ఎలా గ్రహించగలం? దినరాత్రి భేదం లయమై, ఉద్భవించిందీ, ఉద్భవించనిదీ లయమైతే, అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని ఎలా ఉంటారు? అభిలాష, అభిలాషారాహిత్యాల లయ, క్రియ, అక్రియల లయ జరిగితే, అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, మనస్సులో అంతర, బాహ్య తేడా ఎలా ఉంటుంది? ఇక్కడ సారం, అసారం, శూన్యత, అశూన్యత ఏదీ లేదు; అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, మొదటి, చివరి అనే భావం ఎలా వస్తుంది? విభేద, అవిభేద లయ, జ్ఞాత, జ్ఞేయ లయ జరిగితే, అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, మూడవది, నాలుగవది ఎలా ఉంటుంది? వచించేది, అవచించేది నిజం కాదు; తెలిసింది, తెలియని నిజం కాదు; అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, విషయాలు, ఇంద్రియాలు, బుద్ధి, మనస్సు ఎలా ఉంటాయి? ఆకాశం, గాలి నిజం కాదు; భూమి, అగ్ని నిజం కాదు; అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, మేఘం, నీరు ఎలా ఉంటాయి? కల్పిత జగత్తు లయ, కల్పిత దేవతల లయ జరిగితే, అన్నీ ఒకటే, నిరంతరంగా, మంగళకరంగా ఉంటే, మనస్సులో గుణ, దోష నిర్ణయం ఎలా ఉంటుంది? మరణం, జననం నిజంగా లయమయ్యాయి; క్రియ, అక్రియ నిజంగా లయమయ్యాయి. ఒక్కటి, నిరంతరంగా, వ్యాపించి ఉన్న శివుడే ఉంటే, వచ్చే, పోయే అనే భావం ఎలా వస్తుంది? ప్రకృతి, పురుషులు వేరవు; కారణం, ఫలితంగా తేడా లేదు. ఒక్కటి, నిరంతరంగా, వ్యాపించి ఉన్న శివుడే ఉంటే, పురుషుడు, అపురుషుడు అనే భావం ఎలా వస్తుంది? మూడవది బాధను కలిగించదు; ద్వితీయమైనది గుణాలవల్ల ఉద్భవించదు. ఒక్కటి, నిరంతరంగా, వ్యాపించి ఉన్న శివుడే ఉంటే, వృద్ధాప్యం, యవ్వనం, బాల్యం ఎలా ఉంటాయి? ఇది ఆశ్రమ, వర్ణానికి అతీతమైనది; ఇది కారణం, కర్త కూడా కాదు. ఒక్కటి, నిరంతరంగా, వ్యాపించి ఉన్న శివుడే ఉంటే, నాశనం, అవినాశనం అనే ఆలోచన ఎలా వస్తుంది? భోజకుడు, అభుక్తమైనవాడు అనే భావాలు తప్పుడు; జననం, అజననం అనే భావాలు తప్పుడు. ఒక్కటి, నిరంతరంగా, వ్యాపించి ఉన్న శివుడే ఉంటే, నశ్వరత, అనశ్వరత ఎలా ఉంటాయి? పురుషుడు, అపురుషుడు, స్త్రీ, అస్త్రీ అనే నశ్వర భావన తప్పుడు. ఒక్కటి, నిరంతరంగా, వ్యాపించి ఉన్న శివుడే ఉంటే, సుఖం, అసుఖం ఎలా ఉంటాయి? ఇలా ఆవధూతుడు పరమార్థాన్ని వివరించి, అన్నీ సమమేనని, మనస్సు ఎందుకు విచారించాలో ప్రశ్నిస్తూ, పరమ సత్యాన్ని ప్రకటించాడు.