అనాసక్తి, ద్వేషం నుండి విముక్తి పొందినవాడు, సమస్త భూతాలకు శ్రేయస్సుకు అంకితమైనవాడు, జ్ఞానంలో స్థిరమైనవాడు, ధైర్యంగా నిలిచినవాడు — అలాంటి యోగి పరమ స్థితిని పొందుతాడు. ఒక గడను పగిలిపోతే, అందులో ఉన్న ఆకాశం బయట ఆకాశంతో కలిసిపోతుంది; అలాగే, శరీరం నశించాక, యోగి తన నిజ స్వరూపమైన పరమాత్మతో ఏకమవుతాడు. ఈ ఉపదేశం కర్మలో నిమగ్నమైనవారికి చెప్పబడింది; వారి జ్ఞానం ముగిసినా, అదే వారి మార్గం. కాని యోగంలో స్థిరమైనవారికి ఇది చెప్పబడలేదు; వారి జ్ఞానం ముగిసినా, వారి మార్గమే అదే. కర్మ మార్గాన్ని మాటలు, ఇంద్రియాలు వివరిస్తాయి; యోగుల మార్గం ఎక్కడ ఉన్నా, అది వర్ణన చేయలేనిది, వారు స్వయంగా పొందినది. ఈ మార్గాన్ని యోగులు ఊహించకుండా తెలుసుకొని, అన్ని ఆలోచనలు వదిలిపెడతారు; అప్పుడు వారి అనుభూతి స్వయంగా ఉద్భవిస్తుంది. పవిత్ర స్థలంలో, దళితుడి ఇంట్లో, లేదా ఎక్కడైనా మరణించినా, యోగి మళ్లీ గర్భాన్ని చూడడు; పరమ బ్రహ్మతో ఏకమవుతాడు. తన సహజ, అజన్మ, ఊహకు అందని స్వరూపాన్ని గ్రహించినవాడు, ఇష్టానుసారం వ్యవహరిస్తాడు, అయినా దోషాలతో కలుషితుడు కాదు; ఏమీ చేయకపోయినా, అహంకార రాహిత్యంతో బంధనమూ లేదు, త్యాగమూ లేదు, వ్రతమూ లేదు. ఆయన వ్యాధి రహితుడు, సమానతరుడు, రూపరహితుడు, ఆధారరహితుడు, శరీరరహితుడు, కోరికలేని వాడు, ద్వంద్వం, మాయలకు అతీతుడు, నిరంతర శక్తితో — నిత్యమైన పరమాత్మను, స్వరూపాన్ని పొందుతాడు. ఇక్కడ వేదం లేదు, దీక్ష లేదు, తల మునగడం లేదు, గురువు లేదా శిష్యుడు లేదు, యోగ సాధనలు, ముద్రలు మొదలయినవి కూడా లేవు; ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. ఇక్కడ శైవ, శక్త, మానవ మార్గాలు లేవు; శరీరమూ లేదు, రూపమూ లేదు, పాదాలు వంటి దశలు లేవు, ప్రారంభం, ముగింపు, పాత్రలు లేవు; ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. ఆయన స్వభావం నుండి సమస్త చరాచర జగత్తు ఉద్భవిస్తుంది, నిలుస్తుంది, లయమవుతుంది; నీటిలో పునుగు, బుడుగు పుట్టినట్లుగా; ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. ఇక్కడ శ్వాస నియంత్రణ, దృష్టి, ఆసనాలు లేవు; జ్ఞానం, అజ్ఞానం, నాడుల కదలిక కూడా లేదు; ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. ఇక్కడ అనేకత్వం, ఏకత్వం, రెండూ, భిన్నత్వం, సూక్ష్మత, పొడవు, మహత్త్వం, ఖాళీ, పరిమాణం, వస్తువు, సమానత్వం లేవు; ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. శాస్త్రోక్తంగా ఉంటే లేదా ఉండకపోయినా, సమీకృతంగా ఉంటే లేదా ఉండకపోయినా, క్రియతో లేదా క్రియ రహితంగా ఉన్నా — ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. ఇక్కడ మనస్సు, బుద్ధి, శరీరం, ఇంద్రియాలు, సూక్ష్మ తత్త్వాలు, పంచభూతాలు, అహంకారం, ఆకాశ స్వభావం కూడా లేవు; ఇక్కడ నిత్య స్వరూపాన్ని, పరమాత్మను పొందుతాడు. సృష్టి, లయ సమయంలో యోగి పరమాత్మను చేరితే, అతని మనస్సు విభాగ రహితంగా ఉంటే, పవిత్రత, అపవిత్రత, లక్షణాలు prescribe చేయబడినా, prohibit చేయబడినా, అతను unaffected. ఇక్కడ మనస్సు, వాక్కు వివరించలేని స్థితి; గురువు ఉపదేశం ఎలా ఉండగలదు? అయినా, గురువు ఈ ఉపదేశాన్ని చెప్పినప్పుడు, దాని సత్యం సమానంగా ప్రకాశిస్తుంది. ఇంతతో రెండవ అధ్యాయం ముగుస్తుంది. ఇక్కడ గుణాలు, గుణ రాహిత్యం అనే విభాగం లేదు; ఏమి లేదు; ఆకర్షణ, ద్వేషం లేని, స్వచ్ఛమైన, వ్యాకరణ రహితమైన, గుణాలు, గుణ రాహిత్యం లేని, సమస్త విస్తారమైన, విశ్వ రూపమైన స్థితి — ఇక్కడ ఆకాశ స్వరూప శివుని ఎలా పూజించగలను? శ్వేతాది వర్ణాలు లేని, ఎప్పుడూ శివుడే; ఈ కార్య, కారణం కూడా పరమ శివుడే. విభిన్నతలు లేని నేను స్వచ్ఛమైన శివుడిని; సుమిత్రా, నా లోపల నా స్వరూపాన్ని ఎలా పూజించగలను? నేను మూలము లేకుండా, మూల రాహిత్యంతో, ఎప్పుడూ ఉనికిలో ఉన్నాను; పొగ లేకుండా, పొగ రాహిత్యంతో, ఎప్పుడూ ఉనికిలో ఉన్నాను; దీపం లేకుండా, దీపత్వం లేకుండా, ఎప్పుడూ ఉనికిలో ఉన్నాను; నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, సమాన రుచిని, ఆకాశంలా. ఇక్కడ కోరిక రాహిత్యమైన కోరికను ఎలా చెప్పగలను? అనాసక్తి ఉన్న ఆసక్తిని ఎలా చెప్పగలను? సార రాహిత్యమైన సారాన్ని ఎలా చెప్పగలను? నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, సమాన రుచిని, ఆకాశంలా. సర్వం యొక్క అద్వితీయ రూపాన్ని ఎలా చెప్పగలను? ద్వితీయ రూపాన్ని ఎలా చెప్పగలను? నిత్య, అనిత్య స్వభావాన్ని ఎలా చెప్పగలను? నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, సమాన రుచిని, ఆకాశంలా. నేను స్థూలము కాదు, సూక్ష్మము కాదు, రాక కాదు, పోవు కాదు, ప్రారంభం, ముగింపు, మధ్యం లేవు, పై, కింది లేవు. నిజంగా, నేను పరమ సత్యాన్ని చెప్పుతున్నాను: నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, సమాన రుచిని, ఆకాశంలా. చైతన్యం అన్ని ఇంద్రియాలు, ఆకాశంలా; చైతన్యం అన్ని వస్తువులు, ఆకాశంలా; చైతన్యం ఒకటి, స్వచ్ఛమైనది, బంధనమూ లేదు, విముక్తి లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, సమాన రుచిని, ఆకాశంలా. నాకు గ్రహించడానికి కష్టం లేదా సులభత లేదు, ప్రియమైనవా; నాకు చూసేందుకు కష్టం లేదా సులభత లేదు, ప్రియమైనవా; నాకు రూప సమీపత లేదు, ప్రియమైనవా. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, సమాన రుచిని, ఆకాశంలా. నేను క్రియ రాహిత్యాన్ని కాల్చే అగ్ని; నేను దుఃఖాన్ని, దుఃఖ రాహిత్యాన్ని కాల్చే అగ్ని; నేను శరీరత, శరీర రాహిత్యాన్ని కాల్చే అగ్ని. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నేను పాప రాహిత్యాన్ని, పాపాన్ని కాల్చే అగ్ని; నేను ధర్మ, అధర్మాన్ని కాల్చే అగ్ని; బంధన, విముక్తిని కాల్చే అగ్ని. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నాకు సత్త్వం లేదా అసత్త్వం లేదు, బాలా; నాకు ఏకత్వం లేదా అనేకత్వం లేదు, బాలా; నాకు మనస్సు లేదా మనస్సు రాహిత్యం లేదు, బాలా. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నాకు మాయ లేదా మాయ రాహిత్యం భావం లేదు; నాకు దుఃఖం లేదా దుఃఖ రాహిత్యం భావం లేదు; నాకు లోభం లేదా లోభ రాహిత్యం భావం లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నాకు ప్రపంచ జీవనపు సూత్రం లేదు; నాకు సంతోషం లేదా తృప్తి లేదు; నాకు అజ్ఞాన బంధనము లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నాకు ప్రపంచ ధూళి వల్ల మార్పు లేదు; నాకు దుఃఖపు చీకటి వల్ల మార్పు లేదు; నాకు స్వభావాన్ని సృష్టించే గుణం వల్ల మార్పు లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నాకు బాధను కలిగించే నియమం లేదు; నాకు బాధతో కలిసిన మనస్సు లేదు; నాకు ‘నేను’ అనే భావం లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నాకు చలనం లేదా అచలనం రాహిత్యం లేదు; ఊహించిన సృష్టి లేదు; కల లేదా జాగృతి ముగింపు లేదు; శుభ, అశుభ లేదు; సార, సార రాహిత్యం ముగింపు లేదు; చలనం, అచలనం లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. ఇది తెలిసినది కాదు, తెలిసినవాడు కాదు, కారణం ద్వారా గ్రహించదగినది కాదు; వాక్కు అందనిది, మనస్సు, బుద్ధి కాదు. నేను ఎలా సత్యాన్ని చెప్పగలను? నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. పరమ సత్యం విభాగం లేదా అవిభాగం కాదు; లోపల, బయట కాదు — ఎలా వర్ణించగలను? సృష్టికి ముందే ఉంది, అనాసక్తంగా ఉంది, నిజంగా ఏమి లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. నేనే పరమ సత్యం, రాగాది దోషాల నుండి విముక్తుడు; నేనే పరమ సత్యం, విధి వంటి దోషాల నుండి విముక్తుడు; నేనే పరమ సత్యం, ప్రపంచ దుఃఖం నుండి విముక్తుడు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. మూడు స్థితులు లేవంటే, నాలుగవది ఎలా ఉంటుంది? మూడు కాలాలు లేవంటే, దిశలు ఎలా ఉంటాయి? పరమ స్థితి, శాంతమైనది, పరమ సత్యమే. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. పొడవు, చిన్నత్వం — నాకు ఇక్కడ విభేదం లేదు; వెడల్పు, సంకుచితత — నాకు ఇక్కడ విభేదం లేదు; మూల, గుండ్రంగా — నాకు ఇక్కడ విభేదం లేదు. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా. తల్లి, తండ్రి మొదలైన వారు, పిల్లలు మొదలైన వారు — ఎప్పుడూ నా వారు కాదు; పుట్టిన, మరణించిన — మనస్సు లేదా ఏదైనా నా కాదు. ఈ పరమ సత్యం disturbance లేకుండా, స్థిరంగా ఉంటుంది. నేను జ్ఞాన అమృతాన్ని, ఏక రుచిని, విస్తారమైన ఆకాశంలా.