एवमत्र सर्वेषां साराणां संग्रहः परमं सारमित्युक्तम्। स्वस्य स्वभावस्य विवेकः इहोच्यते। इन्द्रियाणां विषयेषु प्रवृत्तिरप्यसत्यैव। हे मनः, सर्वत्र समत्वे सति किमर्थं शोकं करोति? शास्त्राणि बहुधा प्रतिपादयन्ति यत् अयं विश्वं, आकाशाद्यादारभ्य, मृगमरीचिकेव दृश्यते। यदि तु सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, समं चास्ति, तर्हि हे मनः, किमर्थं शोकं करोति? यः तत्र लभते, स एव लभते—न हि, न हि। यत्र चिह्नं किञ्चिदपि नास्ति—न हि, न हि। समत्वरसास्वादिनि, चिन्तया शुद्धे चित्ते, परमावधूतः सत्यमेव वदति। एवं पञ्चमोऽध्यायः समाप्तः। शास्त्राणि बहुधा प्रतिपादयन्ति यद् अहं चायं च विश्वं, आकाशाद्यादारभ्य, मृगमरीचिकेव। यदि तु सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, अनुपमं चास्ति, तर्हि कथं किञ्चिदुपमायाः सम्भवः? यदि परं तत्त्वं भेदाभेदातीतं, क्रियाक्रियातीतं च, सर्वं चैकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, तर्हि कुतः पूजनं वा तपः वा? मन एव अविच्छिन्नं, सर्वगतं, सीमातीतं, महत्त्वातीतं च। मन एव अविच्छिन्नं, परममङ्गलं च। तत्कथं मनसा वा वाचा वा गृह्येत? दिनरात्र्योः भेदस्य लयः, उत्पन्नानुत्पन्नस्य लयः—यदि सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, तर्हि कुतः सूर्यः, चन्द्रमाः, वह्निर्वा? कामाकामयोः भेदस्य लयः, क्रियाक्रिययोः लयः—यदि सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, तर्हि कुतः अन्तरबाह्यभेदः चित्ते? यदि नास्ति सारः वा असारः, शून्यं वा अशून्यं, सर्वं चैकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, तर्हि कुतः प्रथमः वा अन्त्यः? भेदाभेदयोः लयः, ज्ञातृज्ञेययोः लयः—यदि सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, तर्हि कुतः तुरीयः वा चतुर्थः? यदुक्तं वा अनुक्तं, सत्यम् न; यत् ज्ञातं वा अज्ञातं, सत्यम् न; सर्वमेकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं चेत्, तर्हि कुतः विषया, इन्द्रियाणि, बुद्धिः, मनश्च? आकाशवायू न सत्ये; पृथिव्यग्नी न सत्ये; सर्वमेकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं चेत्, तर्हि कुतः मेघः वा जलम्? कल्पितस्य जगतः लयः, कल्पितदेवतायाः लयः—यदि सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, परममङ्गलं, तर्हि कुतः गुणदोषविचारः चित्ते? मरणजन्ये नास्ति; क्रियाक्रिये अपि नास्ति। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि आगमनगमनयोः कः विचारः? प्रकृतिपुरुषौ न पृथगस्तः; कार्यकारणयोः भेदोऽपि नास्ति। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि पुरुषापुंस्त्वस्य कः विचारः? दुःखदः तृतीयः कश्चन नास्ति; द्वितीयः गुणजः अपि नोत्पद्यते। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि जरायौवनबाल्यस्य कः विचारः? आश्रमवर्णातीतं वस्तुतः; कारणकर्तृभ्यः अप्यतीतम्। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि विनाशाविनाशयोः कः चिन्तनम्? भोक्तृभोज्ययोः कल्पना असत्यैव; जाताजातयोः अपि असत्यैव। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि नश्वरस्य च नाश्वरस्य च कः विचारः? नराणां वा अनराणां, स्त्रीणां वा अनस्त्रीणां विनाशकल्पना असत्यैव। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि सुखदुःखयोः कः विचारः? मोहशोकयोः, संशयदुःखयोः चातीतम्; यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि पुनः अहं ममेत्याद्यवकल्पना कथं स्यात्? धर्माधर्मयोः लयः, बन्धमोक्षयोः चापि लयः—यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि दुःखानुदुःखयोः कः विचारः? यजमानयज्ञयोः भेदः नास्ति; वह्निहविष्योः अपि भेदो नास्ति। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि कर्मफलस्य कः प्रश्नः? शोकानशोकयोः, गर्वानगर्वयोः अपि विमुक्तम्। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि सङ्गविरक्तयोः कः विचारः? मोहामोहयोः, लोभालोभयोः च न विकारः। यदि केवलः एकः, अविच्छिन्नः, सर्वव्यापी शिवः अस्ति, तर्हि विवेकाविवेकयोः कः चिन्तनम्? त्वं चाहं च—कदापि न हन्ता; कुलजातिविचारः अपि असत्यैव। यदि अहमेव शिवः, परमं तत्त्वम्, तर्हि अत्र कुतः नमस्कारः? गुरुशिष्ययोः भेदः लीनः; उपदेशस्यापि लयः। यदि अहमेव शिवः, परमं तत्त्वम्, तर्हि अत्र कुतः नमस्कारः? कल्पितदेहभेदः नास्ति; कल्पितलोकभेदः अपि नास्ति। यदि अहमेव शिवः, परमं तत्त्वम्, तर्हि अत्र कुतः नमस्कारः? रागारागरूपस्य कश्चिदपि नास्ति; शुद्धम्, अचलम्, निर्मलं च। यदि अहमेव शिवः, परमं तत्त्वम्, तर्हि अत्र कुतः नमस्कारः? देहदेहित्वभेदः नास्ति; आचारः अप्यसत्य एव। यदि अहमेव शिवः, परमं तत्त्वम्, तर्हि अत्र कुतः नमस्कारः? सः प्राप्तवान्, प्राप्तवान्—परन्तु तत्र चाण्डालस्य चिह्नमपि नास्ति। समत्वरसास्वादिनि, चिन्तया शुद्धे चित्ते, परमावधूतः सत्यमेव वदति। एवं षष्ठोऽध्यायः समाप्तः। अवधूतः, पतितांशुकश्छन्नः, धर्माधर्मातीतमार्गे चरन्, नग्नः शून्यगृहे स्थित्वा, विशुद्धनिर्मलनिर्विकल्पसमाधौ लीनः अस्ति। सः अकामः, अकामकर्मातीतः, कुशलः, शुभाशुभातीतः, एकसारेण शुद्धः, निर्मलः, तर्कवितर्कयोः स्पर्शः तत्र कथं स्यात्? आशाबन्धसङ्गविमुक्तः, आचारशौचातीतः, शांतः, सर्वविभेदरहितः, शुद्धनिर्मलसारवान्। अत्र देहदेहित्वविचारः कुतः? सङ्गविरक्तिविचारः कुतः? सारमेव शुद्धम्, अचलम्, गगनसदृशम्, स्वाभाविकम् एव। यत्र रूपारूपयोः अभावः, तत्र सारस्य कथं प्राप्तिः? यत्र परमं गगनसदृशम्, तत्र वस्तुषु कथं प्रवृत्तिः? सारमेव अविच्छिन्नं हंसरूपं, गगनसदृशं, शुद्धं, निर्मलम्; तत्र विभागो वा भेदो वा, पृथक्करणं वा विकारो वा कथं स्यात्? सर्वमविच्छिन्नं एकमेव सारम्; तत्र सङ्गवियोगयोः गर्वः कथं? यदा सर्वमपरिच्छिन्नं परमं, तदा सारासारयोः अपि कः प्रश्नः? सर्वमेकमेव, निर्मलसारम्, गगनसदृशम्, अविच्छिन्नशुद्धम्; तत्र सङ्गविरक्त्योः, सत्यानृतयोः वा कः विचारः? एवं परमावधूतस्य तत्त्वदृष्टिः, सर्वं एकमेव, अविच्छिन्नं, निर्मलम्, परममङ्गलं च—न किञ्चिदत्र भेदस्य वा शोकस्य वा स्थानम्।