सर्वत्र समता एव व्याप्यते, मुक्तिः अविच्छिन्ना सर्वत्र अस्ति। न शिष्यस्य न गुरोः सारः विद्यते, न चल-अचलभेदस्य विचारः। हे मनः, सर्वं समं सति, त्वं किमर्थं शोकं करोति? न रूपं न अरूपं; न भेदः न अभेदः; न सृष्टिः न लयः। सर्वं समं सति, हे मनः, किमर्थं शोकं करोति? न पुण्यपापयोः बन्धः; जीवन्मृतयोः कर्म किम् कर्तुं शक्यं? सर्वं शुद्धं निर्मलं समं च। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? न अवस्थाः न अनवस्थाः; न इच्छा न अनिच्छा; चेतना च तमः च मोक्षे समं। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? एत्र सारः अविच्छिन्नः एव; न संयोगः न वियोगः। सर्वं मुक्तं समं च। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? गृहहीनः वा कुटीरस्थः वा, सर्वे मित्राणि समानि; अत्र परमं सङ्ग-असङ्गात् मुक्तम्; ज्ञान-अज्ञानात् मुक्तम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? न परिवर्तनं न अपरिवर्तनं, यत् असत्यम्; न भेदः न अभेदः, यत् असत्यम्। सत्यं केवलं आत्मनि। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र सर्वे प्राणीः समा एव; सर्वे प्राणीः अविच्छिन्नाः; सर्वे प्राणीः स्थिरा एव। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? न विवेकः न अविवेकः, यः अज्ञानम्; न कल्पना न अकल्पना, यः अज्ञानम्। केवलं अविच्छिन्नं ज्ञानम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? न मोक्षस्य अवस्था, न बन्धस्य अवस्था, न पुण्यस्य अवस्था, न पापस्य अवस्था; न पूर्णता, न शून्यता। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? यदि वर्ण-अवर्णात् मुक्तं समं, कारण-अकारणात् मुक्तं समं, भेद-अभेदात् मुक्तं समं, हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र सर्वा चेतना अविच्छिन्ना; अत्र सर्वा चेतना स्थिरा एव; द्वैतादि मुक्तम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? सर्वत्र अविच्छिन्नं व्याप्यं; सर्वत्र शुद्धं स्थिरं व्याप्यं; दिन-रात्रेः मुक्तं व्याप्यं। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? न बन्ध-मोक्षयोः संयोगः; न योग-वियोगयोः संयोगः; न तर्क-अतर्कयोः संयोगः। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र काल-अकालः न अस्ति; अणुः अणुत्तमः न अस्ति; शुद्धसत्यस्य न निषेधः। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र न शरीरं न अशरीरता; परमं स्वप्न-सुषुप्त्योः मुक्तम्; परमं वाच्य-अवाच्ययोः मुक्तम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? आकाशवत् शुद्धं विशालं सर्वेभ्यः समं, सर्वविभेदात् मुक्तं, सर्वत्र समं; सार-विस्तार-परिवर्तनरहितम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र पुण्यपापयोः अतिक्रमः; अत्र वस्तु-अवस्तुयोः अतिक्रमः; अत्र इच्छा-अनिच्छयोः अतिक्रमः। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र सुख-दुःखयोः अभावः, सर्वं समं; अत्र शोक-अशोकयोः अतिक्रमः; अत्र गुरु-शिष्ययोः अतिक्रमः, सत्यं परमम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? न अंकुरः, न सारः, न विस्तारः; न गमनं न स्थिरता, न समता न भिन्नता; न विचारः न अविचारः। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? अत्र सारः सर्वसार-संग्रहः; स्वभाव-विभेदः इति कथ्यते; इन्द्रियाणां विषयेषु कार्यं असत्यम्। हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? शास्त्राणि बहुधा वदन्ति यत् इदं जगत् आकाशादि मृगमरीचिका-सदृशम्; यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं समं च, हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति? सः लभते, सः लभते—न हि, न हि—यत्र न लिङ्गं न चिह्नं, न हि, न हि; समरस-रस-निष्ठः, ध्यानेन शुद्धः, परमावधूतः सत्यम् वदति। एवं पञ्चमः अध्यायः समाप्तः। शास्त्राणि बहुधा वदन्ति यत् वयं च इदं जगत् आकाशादि मृगमरीचिका-सदृशम्; यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, अतुल्यम्, तर्हि तुलना कुतः? यदि परमं भेद-अभेदात् परं, कर्म-अकर्मात् परं, सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि पूजा वा तपः कुतः? मनः अविच्छिन्नं व्याप्यं, सीमातीतं विशालं; मनः अविच्छिन्नं परममङ्गलम्। मनसा वा वाचा वा गृहीतुम् कथं शक्यं? दिन-रात्रेः भेद-लयः, उत्पन्न-अनुत्पन्नस्य लयः—यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि सूर्यः, चन्द्रः, अग्निः कुतः? इच्छा-अनिच्छा-भेदस्य लयः, कर्म-अकर्म-भेदस्य लयः—यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि अन्तः-बहिः-भेदः मनसि कुतः? न सारः न असारः, न शून्यता न अशून्यता—यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि आदिः वा अन्तः कुतः? भेद-अभेदयोः लयः, ज्ञाता-ज्ञेययोः लयः—यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि तृतीयः वा चतुर्थः अवस्था कुतः? उक्तम् वा अनुक्तम् न सत्यम्; ज्ञातम् वा अज्ञातम् न सत्यम्; यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि विषयः, इन्द्रियः, बुद्धिः, मनः कुतः? आकाशः च वायुः न सत्यम्; पृथिवी च अग्निः न सत्यम्; यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि मेघः वा जलम् कुतः? कल्पितजगत्-लयः, कल्पितदेव-लयः—यदि सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, तर्हि गुणदोष-विचारः मनसि कुतः? मृत्युः जन्म च निहितौ; कर्म-अकर्म च निहितौ। यदि केवलं एकं, अविच्छिन्नं, व्याप्यं शिवः, तर्हि आगमन-गमनम् कथं? प्रकृतिः पुरुषः न पृथक्; कारण-कार्ययोः न भेदः। यदि केवलं एकं, अविच्छिन्नं, व्याप्यं शिवः, तर्हि पुरुषः वा अपुरुषः कथं? न तृतीयं दुःखदायकम्; न द्वितीयं गुणोत्पन्नम्। यदि केवलं एकं, अविच्छिन्नं, व्याप्यं शिवः, तर्हि वृद्धः, यौवनः, बाल्यः कथं? आश्रमः वर्णः चातीतम्; कारणम् कर्ता चातीतम्। यदि केवलं एकं, अविच्छिन्नं, व्याप्यं शिवः, तर्हि नाश-अनाश-चिन्ता कथं? भोक्ता-अभोक्तृ-भावः असत्यः; जात-अजात-भावः असत्यः। यदि केवलं एकं, अविच्छिन्नं, व्याप्यं शिवः, तर्हि विनाशी-अविनाशी कथं? नर-ननर-स्त्री-नस्त्री-विनाश-भावः असत्यः। यदि केवलं एकं, अविच्छिन्नं, व्याप्यं शिवः, तर्हि सुख-असुखम् कथं? एवं परमावधूतः समता-रस-निष्ठः, ध्यान-शुद्धः, सत्यं वदति—सर्वं एकं, अविच्छिन्नं, परममङ्गलम्, व्याप्यं च, हे मनः, सर्वं समं सति, किमर्थं शोकं करोति?