ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਬੋਧਵਿਬੋਧੈਃ ਸਤਤਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤੈਃ ਕਥਮਿਹ ਮੁਕ੍ਤਃ। ਸਹਜੋ ਵਿਰਜਃ ਕਥਮਿਹ ਯੋਗੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਸਮਰਸਭੋਗੀ

ਜੋ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੈਤ ਤੇ ਅਦਵੈਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੁਦਰਤੀ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਯੋਗੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕ-ਰਸ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਗ੍ਨਾਭਗ੍ਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਭਗ੍ਨੋ ਲਗ੍ਨਾਲਗ੍ਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਲਗ੍ਨਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਾਰਵਿਸਾਰਃ ਸਮਰਸਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗਗਨਾਕਾਰਃ

ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੱਗਣ ਤੇ ਨਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਰ ਜਾਂ ਅਸਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਇਕ-ਰਸ ਹਸਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ।

ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮੁਕ੍ਤਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਜੀਵਿਤਮਰਣਂ ਧ੍ਯਾਨਾਧ੍ਯਾਨੈਃ ਕਥਮਿਹ ਕਰਣਮ੍

ਜੋ ਸਦਾ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ, ਸਭ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਅਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਮਰੁਮਰੀਚਿਕਾ। ਅਖਣ੍ਡਿਤਮਨਾਕਾਰੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕੇਵਲਃ ਸ਼ਿਵਃ

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਦੂ ਵਰਗਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਮਰੂਥਲ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ; ਅਟੁੱਟ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸਿਰਫ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਾਦੌ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਰੀਹਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵਯਮ੍। ਕਥਂ ਰਾਗਵਿਰਾਗੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ

ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦੋਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਰ। ਸਮਰਸਮਗ੍ਨੋ ਭਾਵਿਤਪੂਤਃ ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਵਧੂਤਃ

ਉਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਲੱਭਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ—ਜਿੱਥੇ ਚਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ; ਇਕ-ਰਸ ਲੀਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਵਧੂਤ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਤ੍ਵਦ੍ਯਾਤ੍ਰਯਾ ਵ੍ਯਾਪਕਤਾ ਹਤਾ ਤੇ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਚੇਤਃਪਰਤਾ ਹਤਾ ਤੇ। ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਮਯਾ ਵਾਕ੍ਪਰਤਾ ਹਤਾ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਪਰਾਧਾਨ੍

ਤੇਰੀ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਉੱਚਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘਟ ਗਈ, ਤੇਰੀ ਵਾਣੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਫ ਕਰ।

ਕਾਮੈਰਹਤਧੀਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਮृਦੁਃ ਸ਼ੁਚਿਰਕਿਞ੍ਚਨਃ। ਅਨੀਹੋ ਮਿਤਭੁਕ੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਮਚ੍ਛਰਣੋ ਮੁਨਿਃ

ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਯਮੀ, ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਨਿਰਲੇਪ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਹੈ।

ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਗਭੀਰਾਤ੍ਮਾ ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਜਿਤषਡ੍ਗੁਣਃ। ਅਮਾਨੀ ਮਾਨਦਃ ਕਲ੍ਪੋ ਮੈਤ੍ਰਃ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਕਵਿਃ

ਜੋ ਮਨੋਂ ਅਡੋਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਗਹਿਰਾ, ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ; ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਿਮਾਣਾ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਮਰੱਥ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ।

ਕृਪਾਲੁਰਕृਤਦ੍ਰੋਹਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਸਤ੍ਯਸਾਰੋऽਨਵਦ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਮਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਾਰਕਃ

ਜੋ ਦਇਆਵਾਨ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਧੀਰਜ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

ਅਵਧੂਤਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਭਗਵਤ੍ਤਮੈਃ। ਵੇਦਵਰ੍ਣਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰ੍ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਵਾਦਿਭਿਃ

ਅਵਧੂਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਉਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।

ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤ ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਃ। ਆਨਨ੍ਦੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਵਾਸਨਾ ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਯੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਨਿਰਾਮਯਮ੍। ਵਰ੍ਤਮਾਨੇषੁ ਵਰ੍ਤੇਤ ਵਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਾ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਿਰੋਗਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ 'ਵ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਧੂਲਿਧੂਸਰਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਧੂਤਚਿਤ੍ਤੋ ਨਿਰਾਮਯਃ। ਧਾਰਣਾਧ੍ਯਾਨਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਧੂਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੱਥੜੇ ਹੋਣ, ਮਨ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਧਿਆਨ-ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਇਹ 'ਧੂ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਾ ਧृਤਾ ਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਾਚੇष੍ਟਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ। ਤਮੋऽਹਂਕਾਰਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਕਰਤੂਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ—ਇਹ 'ਤ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਾਵਧੂਤੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣਾ। ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ ਚ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਨੈਵ ਪੁਨਰ੍ਭਵਃ

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਅਵਧੂਤ ਨੇ ਜੋ ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਣਾਏ, ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਇਤਿ ਅष੍ਟਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।