ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਇਤਿ षष੍ਠਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਦਾ ਹੈ।

ਰਥ੍ਯਾਕਰ੍ਪਟਵਿਰਚਿਤਕਨ੍ਥਃ ਪੁਣ੍ਯਾਪੁਣ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਪਨ੍ਥਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਗਾਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਗ੍ਨੋ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਸਮਰਸਮਗ੍ਨਃ

ਜੋ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਚੁੱਕੇ ਚਿੱਥੜਿਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਮੰਦਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕ-ਰਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤਦਕ੍ਸ਼ਃ। ਕੇਵਲਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਞ੍ਜਨਪੂਤੋ ਵਾਦਵਿਵਾਦਃ ਕਥਮਵਧੂਤਃ

ਉਹ ਕੋਈ ਲਕੜੀ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਲਕੜੀ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਸ ਅਵਧੂਤ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਵਿਬਨ੍ਧਨਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਯੁਕ੍ਤਾਃ। ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸ਼ਾਨ੍ਤ- ਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਵਨ੍ਤਃ

ਜੋ ਆਸ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਚੰਗੇ ਆਚਾਰ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਹਸਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਥਮਿਹ ਦੇਹਵਿਦੇਹਵਿਚਾਰਃ ਕਥਮਿਹ ਰਾਗਵਿਰਾਗਵਿਚਾਰਃ। ਨਿਰ੍ਮਲਨਿਸ਼੍ਚਲਗਗਨਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਯਮਿਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਹਜਾਕਾਰਮ੍

ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਰਾਗ ਜਾਂ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਵਿਚਾਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਹਸਤੀ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।

ਕਥਮਿਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਯਤ੍ਰ ਰੂਪਮਰੂਪਂ ਕਥਮਿਹ ਤਤ੍ਰ। ਗਗਨਾਕਾਰਃ ਪਰਮੋ ਯਤ੍ਰ ਵਿषਯੀਕਰਣਂ ਕਥਮਿਹ ਤਤ੍ਰ

ਜਿੱਥੇ ਰੂਪ ਤੇ ਅਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਹਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਗਗਨਾਕਾਰਨਿਰਨ੍ਤਰਹਂਸ- ਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਹਂਸਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਭਿਨ੍ਨਵਿਭਿਨ੍ਨਂ ਬਨ੍ਧਵਿਬਨ੍ਧਵਿਕਾਰਵਿਭਿਨ੍ਨਮ੍

ਹਸਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ, ਲਗਾਤਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਵੰਡ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਜੁੜਾਈ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਕੇਵਲਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਂ ਯੋਗਵਿਯੋਗੌ ਕਥਮਿਹ ਗਰ੍ਵਮ੍। ਏਵਂ ਪਰਮਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵ- ਮੇਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਾਰਵਿਸਾਰਮ੍

ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਨਿਰਲੇਪ ਹਸਤੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜੋੜ ਜਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਰਬੋਤਮ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਾਰ ਜਾਂ ਅਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਕੇਵਲਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਞ੍ਜਨਸਰ੍ਵਂ ਗਗਨਾਕਾਰਨਿਰਨ੍ਤਰਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਙ੍ਗਵਿਸਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਮਿਹ ਰਙ੍ਗਵਿਰਙ੍ਗਮ੍

ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਨਿਰਲੇਪ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ; ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਤਾ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਯੋਗਵਿਯੋਗੈ ਰਹਿਤੋ ਯੋਗੀ ਭੋਗਵਿਭੋਗੈ ਰਹਿਤੋ ਭੋਗੀ। ਏਵਂ ਚਰਤਿ ਹਿ ਮਨ੍ਦਂ ਮਨ੍ਦਂ ਮਨਸਾ ਕਲ੍ਪਿਤਸਹਜਾਨਨ੍ਦਮ੍

ਯੋਗੀ ਜੋੜ ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਭੋਗੀ ਭੋਗ ਤੇ ਅਭੋਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਉਹ ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਕੁਦਰਤੀ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਬੋਧਵਿਬੋਧੈਃ ਸਤਤਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤੈਃ ਕਥਮਿਹ ਮੁਕ੍ਤਃ। ਸਹਜੋ ਵਿਰਜਃ ਕਥਮਿਹ ਯੋਗੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਸਮਰਸਭੋਗੀ

ਜੋ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੈਤ ਤੇ ਅਦਵੈਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੁਦਰਤੀ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਯੋਗੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕ-ਰਸ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਭਗ੍ਨਾਭਗ੍ਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਭਗ੍ਨੋ ਲਗ੍ਨਾਲਗ੍ਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਲਗ੍ਨਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਾਰਵਿਸਾਰਃ ਸਮਰਸਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗਗਨਾਕਾਰਃ

ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੱਗਣ ਤੇ ਨਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਰ ਜਾਂ ਅਸਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਇਕ-ਰਸ ਹਸਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ।

ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮੁਕ੍ਤਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਜੀਵਿਤਮਰਣਂ ਧ੍ਯਾਨਾਧ੍ਯਾਨੈਃ ਕਥਮਿਹ ਕਰਣਮ੍

ਜੋ ਸਦਾ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ, ਸਭ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਅਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਮਰੁਮਰੀਚਿਕਾ। ਅਖਣ੍ਡਿਤਮਨਾਕਾਰੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕੇਵਲਃ ਸ਼ਿਵਃ

ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਦੂ ਵਰਗਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਮਰੂਥਲ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ; ਅਟੁੱਟ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸਿਰਫ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਾਦੌ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਰੀਹਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵਯਮ੍। ਕਥਂ ਰਾਗਵਿਰਾਗੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ

ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦੋਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਰ। ਸਮਰਸਮਗ੍ਨੋ ਭਾਵਿਤਪੂਤਃ ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਵਧੂਤਃ

ਉਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਲੱਭਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ—ਜਿੱਥੇ ਚਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ; ਇਕ-ਰਸ ਲੀਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਵਧੂਤ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਤ੍ਵਦ੍ਯਾਤ੍ਰਯਾ ਵ੍ਯਾਪਕਤਾ ਹਤਾ ਤੇ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਚੇਤਃਪਰਤਾ ਹਤਾ ਤੇ। ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਮਯਾ ਵਾਕ੍ਪਰਤਾ ਹਤਾ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਪਰਾਧਾਨ੍

ਤੇਰੀ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਉੱਚਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘਟ ਗਈ, ਤੇਰੀ ਵਾਣੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਫ ਕਰ।

ਕਾਮੈਰਹਤਧੀਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਮृਦੁਃ ਸ਼ੁਚਿਰਕਿਞ੍ਚਨਃ। ਅਨੀਹੋ ਮਿਤਭੁਕ੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਮਚ੍ਛਰਣੋ ਮੁਨਿਃ

ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਯਮੀ, ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਨਿਰਲੇਪ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਹੈ।

ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਗਭੀਰਾਤ੍ਮਾ ਧृਤਿਮਾਨ੍ ਜਿਤषਡ੍ਗੁਣਃ। ਅਮਾਨੀ ਮਾਨਦਃ ਕਲ੍ਪੋ ਮੈਤ੍ਰਃ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਕਵਿਃ

ਜੋ ਮਨੋਂ ਅਡੋਲ, ਅੰਦਰੋਂ ਗਹਿਰਾ, ਦਿਲੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ; ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਿਮਾਣਾ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਮਰੱਥ, ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ।

ਕृਪਾਲੁਰਕृਤਦ੍ਰੋਹਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਸਤ੍ਯਸਾਰੋऽਨਵਦ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਸਮਃ ਸਰ੍ਵੋਪਕਾਰਕਃ

ਜੋ ਦਇਆਵਾਨ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਧੀਰਜ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

ਅਵਧੂਤਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਰ੍ਣੈਰ੍ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਭਗਵਤ੍ਤਮੈਃ। ਵੇਦਵਰ੍ਣਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੈਰ੍ਵੇਦਵੇਦਾਨ੍ਤਵਾਦਿਭਿਃ

ਅਵਧੂਤ ਦੇ ਲੱਛਣ ਉਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।

ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤ ਆਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਲਃ। ਆਨਨ੍ਦੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਵਾਸਨਾ ਵਰ੍ਜਿਤਾ ਯੇਨ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚ ਨਿਰਾਮਯਮ੍। ਵਰ੍ਤਮਾਨੇषੁ ਵਰ੍ਤੇਤ ਵਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਾ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਿਰੋਗਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ 'ਵ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਧੂਲਿਧੂਸਰਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਧੂਤਚਿਤ੍ਤੋ ਨਿਰਾਮਯਃ। ਧਾਰਣਾਧ੍ਯਾਨਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਧੂਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲੱਥੜੇ ਹੋਣ, ਮਨ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਖੁਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਰੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਧਿਆਨ-ਸਮਾਧੀ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਇਹ 'ਧੂ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਾ ਧृਤਾ ਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਾਚੇष੍ਟਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ। ਤਮੋऽਹਂਕਾਰਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਕਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍

ਜੋ ਸੱਚ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਕਰਤੂਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ—ਇਹ 'ਤ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ।

ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਾਵਧੂਤੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣਾ। ਯੇ ਪਠਨ੍ਤਿ ਚ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਂ ਨੈਵ ਪੁਨਰ੍ਭਵਃ

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਅਵਧੂਤ ਨੇ ਜੋ ਆਨੰਦ-ਸਰੂਪ ਉਪਦੇਸ਼ ਬਣਾਏ, ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਇਤਿ ਅष੍ਟਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।