ਯਦਿ ਮੋਹਵਿषਾਦਵਿਹੀਨਪਰੋ ਯਦਿ ਸਂਸ਼ਯਸ਼ੋਕਵਿਹੀਨਪਰਃ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵ- ਮਹਮੇਤਿ ਮਮੇਤਿ ਕਥਂ ਚ ਪੁਨਃ
ਜੇ ਇਹ ਮੋਹ ਤੇ ਵਿਸਾਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੇ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨਨੁ ਧਰ੍ਮਵਿਧਰ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ ਇਤਿ ਨਨੁ ਬਨ੍ਧਵਿਬਨ੍ਧਵਿਨਾਸ਼ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ- ਮਿਹਦੁਃਖਵਿਦੁਃਖਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੀ ਕਮੀ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨ ਹਿ ਯਾਜ੍ਞਿਕਯਜ੍ਞਵਿਭਾਗ ਇਤਿ ਨ ਹੁਤਾਸ਼ਨਵਸ੍ਤੁਵਿਭਾਗ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਵਦ ਕਰ੍ਮਫਲਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਥਮ੍
ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਅੱਗ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨਨੁ ਸ਼ੋਕਵਿਸ਼ੋਕਵਿਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ ਨਨੁ ਦਰ੍ਪਵਿਦਰ੍ਪਵਿਮੁਕ੍ਤ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਨਨੁ ਰਾਗਵਿਰਾਗਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਵਿਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਵਿਆਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਗ ਜਾਂ ਵਿਰਾਗ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨ ਹਿ ਮੋਹਵਿਮੋਹਵਿਕਾਰ ਇਤਿ ਨ ਹਿ ਲੋਭਵਿਲੋਭਵਿਕਾਰ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਹ੍ਯਵਿਵੇਕਵਿਵੇਕਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਮੋਹ ਜਾਂ ਵਿਮੋਹ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ; ਲੋਭ ਜਾਂ ਵਿਲੋਭ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਬਦਲਾਵ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਵੇਕ ਜਾਂ ਅਵਿਵੇਕ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤ੍ਵਮਹਂ ਨ ਹਿ ਹਨ੍ਤ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਕੁਲਜਾਤਿਵਿਚਾਰਮਸਤ੍ਯਮਿਤਿ। ਅਹਮੇਵ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਮਤ੍ਰ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍
ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ—ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ; ਕੁਲ ਜਾਂ ਜਾਤ ਦੀ ਸੋਚ ਝੂਠੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਚ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਗੁਰੁਸ਼ਿष੍ਯਵਿਚਾਰਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣ ਇਤਿ ਉਪਦੇਸ਼ਵਿਚਾਰਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣ ਇਤਿ। ਅਹਮੇਵ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਮਤ੍ਰ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍
ਗੁਰੂ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਸੋਚ ਮੁੱਕ ਗਈ; ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਚ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਈ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਚ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨ ਹਿ ਕਲ੍ਪਿਤਦੇਹਵਿਭਾਗ ਇਤਿ ਨ ਹਿ ਕਲ੍ਪਿਤਲੋਕਵਿਭਾਗ ਇਤਿ। ਅਹਮੇਵ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਮਤ੍ਰ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍
ਦੇਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ; ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਚ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਸਰਜੋ ਵਿਰਜੋ ਨ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਨਨੁ ਨਿਰ੍ਮਲਨਿਸ਼੍ਚਲਸ਼ੁਦ੍ਧ ਇਤਿ। ਅਹਮੇਵ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਮਤ੍ਰ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍
ਕਦੇ ਵੀ ਰਜਸ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਰਜਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਨਿਰਮਲ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਚ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਨ ਹਿ ਦੇਹਵਿਦੇਹਵਿਕਲ੍ਪ ਇਤਿ ਅਨृਤਂ ਚਰਿਤਂ ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ। ਅਹਮੇਵ ਸ਼ਿਵਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥ ਇਤਿ ਅਭਿਵਾਦਨਮਤ੍ਰ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍
ਦੇਹ ਤੇ ਅਦੇਹ ਦੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵੱਖਰੇਪਣ ਨਹੀਂ; ਚਲਣ-ਚਲਣ ਝੂਠ ਹੈ, ਸਚ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਚ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਮਸਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦੋਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਰ। ਸਮਰਸਮਗ੍ਨੋ ਭਾਵਿਤਪੂਤਃ ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਵਧੂਤਃ
ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਉੱਥੇ ਚੰਡਾਲ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਸਮਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਸਰਵੋਚ ਅਵਧੂਤ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ षष੍ਠਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਦਾ ਹੈ।
ਰਥ੍ਯਾਕਰ੍ਪਟਵਿਰਚਿਤਕਨ੍ਥਃ ਪੁਣ੍ਯਾਪੁਣ੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਪਨ੍ਥਃ। ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਗਾਰੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਗ੍ਨੋ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਸਮਰਸਮਗ੍ਨਃ
ਜੋ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਚੁੱਕੇ ਚਿੱਥੜਿਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਮੰਦਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨੰਗਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕ-ਰਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਲਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਯੁਕ੍ਤਾਯੁਕ੍ਤਵਿਵਰ੍ਜਿਤਦਕ੍ਸ਼ਃ। ਕੇਵਲਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਞ੍ਜਨਪੂਤੋ ਵਾਦਵਿਵਾਦਃ ਕਥਮਵਧੂਤਃ
ਉਹ ਕੋਈ ਲਕੜੀ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਨਾਹ ਹੀ ਲਕੜੀ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਸ ਅਵਧੂਤ ਨਾਲ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਆਸ਼ਾਪਾਸ਼ਵਿਬਨ੍ਧਨਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸ਼ੌਚਾਚਾਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਯੁਕ੍ਤਾਃ। ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸ਼ਾਨ੍ਤ- ਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਵਨ੍ਤਃ
ਜੋ ਆਸ ਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਚੰਗੇ ਆਚਾਰ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਹਸਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਥਮਿਹ ਦੇਹਵਿਦੇਹਵਿਚਾਰਃ ਕਥਮਿਹ ਰਾਗਵਿਰਾਗਵਿਚਾਰਃ। ਨਿਰ੍ਮਲਨਿਸ਼੍ਚਲਗਗਨਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਯਮਿਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਹਜਾਕਾਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਰਾਗ ਜਾਂ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਵਿਚਾਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਹਸਤੀ ਆਪ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹੋਵੇ।
ਕਥਮਿਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਯਤ੍ਰ ਰੂਪਮਰੂਪਂ ਕਥਮਿਹ ਤਤ੍ਰ। ਗਗਨਾਕਾਰਃ ਪਰਮੋ ਯਤ੍ਰ ਵਿषਯੀਕਰਣਂ ਕਥਮਿਹ ਤਤ੍ਰ
ਜਿੱਥੇ ਰੂਪ ਤੇ ਅਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਹਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਾਅ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਗਗਨਾਕਾਰਨਿਰਨ੍ਤਰਹਂਸ- ਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਹਂਸਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਭਿਨ੍ਨਵਿਭਿਨ੍ਨਂ ਬਨ੍ਧਵਿਬਨ੍ਧਵਿਕਾਰਵਿਭਿਨ੍ਨਮ੍
ਹਸਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ, ਲਗਾਤਾਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੈ; ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਵੰਡ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ, ਜੁੜਾਈ ਜਾਂ ਬਦਲਾਅ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕੇਵਲਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਂ ਯੋਗਵਿਯੋਗੌ ਕਥਮਿਹ ਗਰ੍ਵਮ੍। ਏਵਂ ਪਰਮਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵ- ਮੇਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਾਰਵਿਸਾਰਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਨਿਰਲੇਪ ਹਸਤੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜੋੜ ਜਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਰਬੋਤਮ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਾਰ ਜਾਂ ਅਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਕੇਵਲਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਞ੍ਜਨਸਰ੍ਵਂ ਗਗਨਾਕਾਰਨਿਰਨ੍ਤਰਸ਼ੁਦ੍ਧਮ੍। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਙ੍ਗਵਿਸਙ੍ਗਂ ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਮਿਹ ਰਙ੍ਗਵਿਰਙ੍ਗਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਨਿਰਲੇਪ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ; ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਤਾ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯੋਗਵਿਯੋਗੈ ਰਹਿਤੋ ਯੋਗੀ ਭੋਗਵਿਭੋਗੈ ਰਹਿਤੋ ਭੋਗੀ। ਏਵਂ ਚਰਤਿ ਹਿ ਮਨ੍ਦਂ ਮਨ੍ਦਂ ਮਨਸਾ ਕਲ੍ਪਿਤਸਹਜਾਨਨ੍ਦਮ੍
ਯੋਗੀ ਜੋੜ ਤੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਭੋਗੀ ਭੋਗ ਤੇ ਅਭੋਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਉਹ ਐਵੇਂ ਹੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਪਜੀ ਕੁਦਰਤੀ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਬੋਧਵਿਬੋਧੈਃ ਸਤਤਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵੈਤਾਦ੍ਵੈਤੈਃ ਕਥਮਿਹ ਮੁਕ੍ਤਃ। ਸਹਜੋ ਵਿਰਜਃ ਕਥਮਿਹ ਯੋਗੀ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਸਮਰਸਭੋਗੀ
ਜੋ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੈਤ ਤੇ ਅਦਵੈਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕੁਦਰਤੀ, ਰਾਗ-ਰਹਿਤ ਯੋਗੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕ-ਰਸ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਗ੍ਨਾਭਗ੍ਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਭਗ੍ਨੋ ਲਗ੍ਨਾਲਗ੍ਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਲਗ੍ਨਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਸਾਰਵਿਸਾਰਃ ਸਮਰਸਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਗਗਨਾਕਾਰਃ
ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਨਾ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲੱਗਣ ਤੇ ਨਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਉਹ ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਰ ਜਾਂ ਅਸਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਇਕ-ਰਸ ਹਸਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਹੈ।
ਸਤਤਂ ਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਯੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮੁਕ੍ਤਃ। ਏਵਂ ਕਥਮਿਹ ਜੀਵਿਤਮਰਣਂ ਧ੍ਯਾਨਾਧ੍ਯਾਨੈਃ ਕਥਮਿਹ ਕਰਣਮ੍
ਜੋ ਸਦਾ ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਟਿਕਿਆ, ਸਭ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਅਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਥਾ ਮਰੁਮਰੀਚਿਕਾ। ਅਖਣ੍ਡਿਤਮਨਾਕਾਰੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕੇਵਲਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਦੂ ਵਰਗਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਮਰੂਥਲ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ; ਅਟੁੱਟ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸਿਰਫ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਦੌ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਿਰੀਹਾਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵਯਮ੍। ਕਥਂ ਰਾਗਵਿਰਾਗੈਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ
ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦੋਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਰ। ਸਮਰਸਮਗ੍ਨੋ ਭਾਵਿਤਪੂਤਃ ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਵਧੂਤਃ
ਉਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਲੱਭਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ—ਜਿੱਥੇ ਚਾਹ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ; ਇਕ-ਰਸ ਲੀਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਰਬੋਤਮ ਅਵਧੂਤ ਸੱਚੀ ਹਸਤੀ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਪ੍ਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਤ੍ਵਦ੍ਯਾਤ੍ਰਯਾ ਵ੍ਯਾਪਕਤਾ ਹਤਾ ਤੇ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਚੇਤਃਪਰਤਾ ਹਤਾ ਤੇ। ਸ੍ਤੁਤ੍ਯਾ ਮਯਾ ਵਾਕ੍ਪਰਤਾ ਹਤਾ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਪਰਾਧਾਨ੍
ਤੇਰੀ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਉੱਚਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘਟ ਗਈ, ਤੇਰੀ ਵਾਣੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮਿਟ ਗਈ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਫ ਕਰ।
ਕਾਮੈਰਹਤਧੀਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਮृਦੁਃ ਸ਼ੁਚਿਰਕਿਞ੍ਚਨਃ। ਅਨੀਹੋ ਮਿਤਭੁਕ੍ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਰੋ ਮਚ੍ਛਰਣੋ ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਯਮੀ, ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਨਿਰਲੇਪ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮੁਨੀ ਹੈ।