ਯਦਿ ਵਰ੍ਣਵਿਵਰ੍ਣਵਿਹੀਨਸਮਂ ਯਦਿ ਕਾਰਣਕਾਰ੍ਯਵਿਹੀਨਸਮਮ੍। ਯਦਿਭੇਦਵਿਭੇਦਵਿਹੀਨਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਜੇ ਰੰਗ ਤੇ ਬੇਰੰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਫਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਫਰਕ ਤੇ ਨਾ-ਫਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਇਹ ਸਰ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਚਿਤੇ ਇਹ ਕੇਵਲਨਿਸ਼੍ਚਲਸਰ੍ਵਚਿਤੇ। ਦ੍ਵਿਪਦਾਦਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਚਿਤੇ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਤਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਤਨਾ ਸਿਰਫ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਦੁਅਲਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਅਤਿਸਰ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਗਤਂ ਅਤਿਨਿਰ੍ਮਲਨਿਸ਼੍ਚਲਸਰ੍ਵਗਤਮ੍। ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਗਤਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਬਿਲਕੁਲ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧਵਿਬਨ੍ਧਸਮਾਗਮਨਂ ਨ ਹਿ ਯੋਗਵਿਯੋਗਸਮਾਗਮਨਮ੍। ਨ ਹਿ ਤਰ੍ਕਵਿਤਰ੍ਕਸਮਾਗਮਨਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਜੋੜ ਤੇ ਵਿਛੋੜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਤਰਕ ਤੇ ਅਤਰਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਇਹ ਕਾਲਵਿਕਾਲਨਿਰਾਕਰਣਂ ਅਣੁਮਾਤ੍ਰਕृਸ਼ਾਨੁਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਸਤ੍ਯਨਿਰਾਕਰਣਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਖਰਾ ਸੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਇਹ ਦੇਹਵਿਦੇਹਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਨਨੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁषੁਪ੍ਤਿਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਅਭਿਧਾਨਵਿਧਾਨਵਿਹੀਨਪਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਨਾ ਬੇਸਰੀਰ; ਨਾਹ ਸੁਪਨਾ, ਨਾਹ ਗੂੜ੍ਹ ਨੀਂਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਨਾ ਬੋਲਣ, ਨਾ ਚੁੱਪੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਗਗਨੋਪਮਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਲਸਮਂ ਅਤਿਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਸਮਮ੍। ਗਤਸਾਰਵਿਸਾਰਵਿਕਾਰਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ—ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਇਹ ਧਰ੍ਮਵਿਧਰ੍ਮਵਿਰਾਗਤਰ- ਮਿਹ ਵਸ੍ਤੁਵਿਵਸ੍ਤੁਵਿਰਾਗਤਰਮ੍। ਇਹ ਕਾਮਵਿਕਾਮਵਿਰਾਗਤਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ ਅਸਲੀਅਤ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ ਚਾਹਤ ਤੇ ਅਚਾਹਤ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਸੁਖਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਸਮ- ਮਿਹ ਸ਼ੋਕਵਿਸ਼ੋਕਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਗੁਰੁਸ਼ਿष੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਤਤ੍ਤ੍ਵਪਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਗ਼ਮ ਤੇ ਬੇਗ਼ਮੀ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ; ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਨ ਕਿਲਾਙ੍ਕੁਰਸਾਰਵਿਸਾਰ ਇਤਿ ਨ ਚਲਾਚਲਸਾਮ੍ਯਵਿਸਾਮ੍ਯਮਿਤਿ। ਅਵਿਚਾਰਵਿਚਾਰਵਿਹੀਨਮਿਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਕੁਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੂਲ, ਨਾ ਕੋਈ ਫੈਲਾਅ; ਨਾ ਚਲਣ, ਨਾ ਥਿਰਤਾ, ਨਾ ਸਮਾਨਤਾ, ਨਾ ਵੱਖਰਾ; ਨਾ ਸੋਚ, ਨਾ ਅਸੋਚ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਇਹ ਸਾਰਸਮੁਚ੍ਚਯਸਾਰਮਿਤਿ। ਕਥਿਤਂ ਨਿਜਭਾਵਵਿਭੇਦ ਇਤਿ। ਵਿषਯੇ ਕਰਣਤ੍ਵਮਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਇੱਥੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ਹੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਝੂਠੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਯਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਵਿਯਦਾਦਿਰਿਦਂ ਮृਗਤੋਯਸਮਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍
ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜਗਤ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ, ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੈ, ਤਾ ਫਿਰ ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦੋਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਰ। ਸਮਰਸਮਗ੍ਨੋ ਭਾਵਿਤਪੂਤਃ ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਵਧੂਤਃ
ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ—ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੋਚ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਾਸੀਨ ਹੈ।
ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।
ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਯਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਵਯਂ ਵਿਯਦਾਦਿਰਿਦਂ ਮृਗਤੋਯਸਮਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵ- ਮੁਪਮੇਯਮਥੋਹ੍ਯੁਪਮਾ ਚ ਕਥਮ੍
ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇ ਇਹ ਜਗਤ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ, ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਲਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਵਿਭਕ੍ਤਿਵਿਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਪਰਂ ਨਨੁ ਕਾਰ੍ਯਵਿਕਾਰ੍ਯਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਯਜਨਂ ਚ ਕਥਂ ਤਪਨਂ ਚ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਭੇਦ ਤੇ ਅਭੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮਨ ਏਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਗਤਂ ਹ੍ਯਵਿਸ਼ਾਲਵਿਸ਼ਾਲਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਮਨ ਏਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਮਨਸਾਪਿ ਕਥਂ ਵਚਸਾ ਚ ਕਥਮ੍
ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਨਾ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਵੱਡਾ; ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਵਿਭੇਦਨਿਰਾਕਰਣ- ਮੁਦਿਤਾਨੁਦਿਤਸ੍ਯ ਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਰਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੌ ਜ੍ਵਲਨਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਭੇਦ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ, ਉੱਗਣ ਤੇ ਨਾ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ—ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੂਰਜ, ਚੰਨ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਗਤਕਾਮਵਿਕਾਮਵਿਭੇਦ ਇਤਿ ਗਤਚੇष੍ਟਵਿਚੇष੍ਟਵਿਭੇਦ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰਭਿਨ੍ਨਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਚਾਹਤ ਤੇ ਅਚਾਹਤ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟ ਗਿਆ; ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਦਾ ਭੇਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਦਿ ਸਾਰਵਿਸਾਰਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਯਦਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਿਸ਼ੂਨ੍ਯਵਿਹੀਨ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਚ ਕਥਂ ਚਰਮਂ ਚ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮੂਲ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੂਲ-ਰਹਿਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਲੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਲੀ-ਰਹਿਤ; ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਦਿਭੇਦਵਿਭੇਦਨਿਰਾਕਰਣਂ ਯਦਿ ਵੇਦਕਵੇਦ੍ਯਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਤृਤੀਯਂ ਚ ਕਥਂ ਤੁਰੀਯਂ ਚ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਭੇਦ ਤੇ ਅਭੇਦ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ, ਜੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ; ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੀਜਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਅਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਗਦਿਤਾਵਿਦਿਤਂ ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਵਿਦਿਤਾਵਿਦਿਤਂ ਨਹਿ ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਵਿषਯੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬੁਦ੍ਧਿਮਨਾਂਸਿ ਕਥਮ੍
ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇ, ਇੰਦ੍ਰੇ, ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਗਗਨਂ ਪਵਨੋ ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਧਰਣੀ ਦਹਨੋ ਨ ਹਿ ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਜਲਦਸ਼੍ਚ ਕਥਂ ਸਲਿਲਂ ਚ ਕਥਮ੍
ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ ਸੱਚ ਨਹੀਂ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਅੱਗ ਵੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯਦਿ ਕਲ੍ਪਿਤਲੋਕਨਿਰਾਕਰਣਂ ਯਦਿ ਕਲ੍ਪਿਤਦੇਵਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਗੁਣਦੋषਵਿਚਾਰਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਕਲਪਿਤ ਜਗਤ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ, ਜੇ ਕਲਪਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ; ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਪਰਖ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਮਰਣਾਮਰਣਂ ਹਿ ਨਿਰਾਕਰਣਂ ਕਰਣਾਕਰਣਂ ਹਿ ਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਗਮਨਾਗਮਨਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਤਿ
ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਨਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਵੀ ਨਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੁਰੁषੋ ਨ ਹਿ ਭੇਦ ਇਤਿ ਨ ਹਿ ਕਾਰਣਕਾਰ੍ਯਵਿਭੇਦ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਪੁਰੁषਾਪੁਰੁषਂ ਚ ਕਥਂ ਵਦਤਿ
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ; ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਸਲ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੇ ਅਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਤृਤੀਯਂ ਨ ਹਿ ਦੁਃਖਸਮਾਗਮਨਂ ਨ ਗੁਣਾਦ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਸਮਾਗਮਨਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਸ੍ਥਵਿਰਸ਼੍ਚ ਯੁਵਾ ਚ ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਕੋਈ ਤੀਜੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੋਵੇ; ਦੂਜਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੁਢਾਪਾ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨਨੁ ਆਸ਼੍ਰਮਵਰ੍ਣਵਿਹੀਨਪਰਂ ਨਨੁ ਕਾਰਣਕਰ੍ਤृਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵ- ਮਵਿਨष੍ਟਵਿਨष੍ਟਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਇਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੇ ਜਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਰਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਸ ਜਾਂ ਅਨਾਸ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਗ੍ਰਸਿਤਾਗ੍ਰਸਿਤਂ ਚ ਵਿਤਥ੍ਯਮਿਤਿ ਜਨਿਤਾਜਨਿਤਂ ਚ ਵਿਤਥ੍ਯਮਿਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵ- ਮਵਿਨਾਸ਼ਿ ਵਿਨਾਸ਼ਿ ਕਥਂ ਹਿ ਭਵੇਤ੍
ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਨਾ ਝੂਠ ਹਨ; ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਨਾ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਧਾਰਨਾ ਝੂਠ ਹਨ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਸਵਾਨ ਤੇ ਅਨਾਸਵਾਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਪੁਰੁषਾਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਵਿਨष੍ਟਮਿਤਿ ਵਨਿਤਾਵਨਿਤਸ੍ਯ ਵਿਨष੍ਟਮਿਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵ- ਮਵਿਨੋਦਵਿਨੋਦਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍
ਪੁਰੁਸ਼ ਜਾਂ ਅਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਝੂਠ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤ ਜਾਂ ਅਔਰਤ ਦੇ ਨਾਸ ਹੋਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਵੀ ਝੂਠ ਹੈ। ਜੇ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਖ ਜਾਂ ਸੁਖ ਦੀ ਕਮੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?