ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਨਨੁ ਰੂਪਵਿਰੂਪਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਨਨੁ ਭਿਨ੍ਨਵਿਭਿਨ੍ਨਵਿਹੀਨ ਇਤਿ। ਨਨੁ ਸਰ੍ਗਵਿਸਰ੍ਗਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਨਾ ਬੇਰੂਪ; ਨਾ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਵੱਖਰਾ; ਨਾ ਉਤਪੱਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਨਾਸ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਨ ਗੁਣਾਗੁਣਪਾਸ਼ਨਿਬਨ੍ਧ ਇਤਿ ਮृਤਜੀਵਨਕਰ੍ਮ ਕਰੋਮਿ ਕਥਮ੍। ਇਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਨਿਰਞ੍ਜਨਸਰ੍ਵਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੇ ਬੰਧਨ ਹਨ, ਨਾ ਜੀਉਣ ਜਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਕੰਮ। ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਭਾਵਵਿਭਾਵਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਇਹ ਕਾਮਵਿਕਾਮਵਿਹੀਨ ਇਤਿ। ਇਹ ਬੋਧਤਮਂ ਖਲੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਨਾ ਬੇਹਾਲਤ; ਨਾ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਨਾ ਇੱਛਾ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ। ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਨ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਤਤ੍ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਨ ਹਿ ਸਨ੍ਧਿਵਿਸਨ੍ਧਿਵਿਹੀਨ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਸੱਚਾਈ ਸਦਾ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਨਾ ਜੋੜ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਛੋੜ। ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਅਨਿਕੇਤਕੁਟੀ ਪਰਿਵਾਰਸਮਂ ਇਹਸਙ੍ਗਵਿਸਙ੍ਗਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਇਹ ਬੋਧਵਿਬੋਧਵਿਹੀਨਪਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਚਾਹੇ ਘਰ ਬਿਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਝੋਪੜੀ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਲਗਾਵ ਤੇ ਅਲੱਗਾਪਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਅਵਿਕਾਰਵਿਕਾਰਮਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਅਵਿਲਕ੍ਸ਼ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਮਸਤ੍ਯਮਿਤਿ। ਯਦਿ ਕੇਵਲਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਬਦਲਾਅ ਹੈ, ਨਾ ਅਟੱਲਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਝੂਠੇ ਹਨ; ਨਾ ਫਰਕ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਫਰਕ, ਦੋਵੇਂ ਝੂਠੇ ਹਨ। ਜੇ ਸੱਚ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਸਰ੍ਵਸਮਂ ਖਲੁ ਜੀਵ ਇਤਿ ਇਹ ਸਰ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਜੀਵ ਇਤਿ। ਇਹ ਕੇਵਲਨਿਸ਼੍ਚਲਜੀਵ ਇਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਲਗਾਤਾਰ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਅਡੋਲ ਹਨ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਅਵਿਵੇਕਵਿਵੇਕਮਬੋਧ ਇਤਿ ਅਵਿਕਲ੍ਪਵਿਕਲ੍ਪਮਬੋਧ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਬੋਧ ਇਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਵਿਵੇਕ ਹੈ, ਨਾ ਅਵਿਵੇਕ, ਦੋਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਹਨ; ਨਾ ਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਨਾ-ਕਲਪਨਾ, ਦੋਵੇਂ ਅਗਿਆਨ ਹਨ। ਜੇ ਸਿਰਫ ਲਗਾਤਾਰ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਨ ਹਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਪਦਂ ਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧਪਦਂ ਨ ਹਿ ਪੁਣ੍ਯਪਦਂ ਨ ਹਿ ਪਾਪਪਦਮ੍। ਨ ਹਿ ਪੂਰ੍ਣਪਦਂ ਨ ਹਿ ਰਿਕ੍ਤਪਦਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਧਨ ਦੀ; ਨਾ ਪੁੰਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਪ ਦੀ; ਨਾ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਖਾਲੀਪਣ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਯਦਿ ਵਰ੍ਣਵਿਵਰ੍ਣਵਿਹੀਨਸਮਂ ਯਦਿ ਕਾਰਣਕਾਰ੍ਯਵਿਹੀਨਸਮਮ੍। ਯਦਿਭੇਦਵਿਭੇਦਵਿਹੀਨਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਜੇ ਰੰਗ ਤੇ ਬੇਰੰਗ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਫਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਹੈ, ਜੇ ਫਰਕ ਤੇ ਨਾ-ਫਰਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸਮਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਸਰ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਚਿਤੇ ਇਹ ਕੇਵਲਨਿਸ਼੍ਚਲਸਰ੍ਵਚਿਤੇ। ਦ੍ਵਿਪਦਾਦਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਚਿਤੇ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਤਨਾ ਲਗਾਤਾਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਚੇਤਨਾ ਸਿਰਫ ਅਡੋਲ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਚੇਤਨਾ ਦੁਅਲਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਅਤਿਸਰ੍ਵਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਗਤਂ ਅਤਿਨਿਰ੍ਮਲਨਿਸ਼੍ਚਲਸਰ੍ਵਗਤਮ੍। ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਗਤਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਬਿਲਕੁਲ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਬਿਲਕੁਲ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧਵਿਬਨ੍ਧਸਮਾਗਮਨਂ ਨ ਹਿ ਯੋਗਵਿਯੋਗਸਮਾਗਮਨਮ੍। ਨ ਹਿ ਤਰ੍ਕਵਿਤਰ੍ਕਸਮਾਗਮਨਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਜੋੜ ਤੇ ਵਿਛੋੜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਤਰਕ ਤੇ ਅਤਰਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਕਾਲਵਿਕਾਲਨਿਰਾਕਰਣਂ ਅਣੁਮਾਤ੍ਰਕृਸ਼ਾਨੁਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਨ ਹਿ ਕੇਵਲਸਤ੍ਯਨਿਰਾਕਰਣਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਸਮਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਸਿਰਫ ਖਰਾ ਸੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਦੇਹਵਿਦੇਹਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਨਨੁ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁषੁਪ੍ਤਿਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਅਭਿਧਾਨਵਿਧਾਨਵਿਹੀਨਪਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਨਾ ਬੇਸਰੀਰ; ਨਾਹ ਸੁਪਨਾ, ਨਾਹ ਗੂੜ੍ਹ ਨੀਂਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਨਾ ਬੋਲਣ, ਨਾ ਚੁੱਪੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?

ਗਗਨੋਪਮਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਸ਼ਾਲਸਮਂ ਅਤਿਸਰ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਸਮਮ੍। ਗਤਸਾਰਵਿਸਾਰਵਿਕਾਰਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਸੁੱਚਾ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਵਧਣ-ਘਟਣ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ—ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਧਰ੍ਮਵਿਧਰ੍ਮਵਿਰਾਗਤਰ- ਮਿਹ ਵਸ੍ਤੁਵਿਵਸ੍ਤੁਵਿਰਾਗਤਰਮ੍। ਇਹ ਕਾਮਵਿਕਾਮਵਿਰਾਗਤਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨੇਕੀਆਂ ਤੇ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ ਅਸਲੀਅਤ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ ਚਾਹਤ ਤੇ ਅਚਾਹਤ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਸੁਖਦੁਃਖਵਿਵਰ੍ਜਿਤਸਰ੍ਵਸਮ- ਮਿਹ ਸ਼ੋਕਵਿਸ਼ੋਕਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਗੁਰੁਸ਼ਿष੍ਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਤਤ੍ਤ੍ਵਪਰਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੋਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਗ਼ਮ ਤੇ ਬੇਗ਼ਮੀ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ; ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਕ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਨ ਕਿਲਾਙ੍ਕੁਰਸਾਰਵਿਸਾਰ ਇਤਿ ਨ ਚਲਾਚਲਸਾਮ੍ਯਵਿਸਾਮ੍ਯਮਿਤਿ। ਅਵਿਚਾਰਵਿਚਾਰਵਿਹੀਨਮਿਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਕੁਰ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੂਲ, ਨਾ ਕੋਈ ਫੈਲਾਅ; ਨਾ ਚਲਣ, ਨਾ ਥਿਰਤਾ, ਨਾ ਸਮਾਨਤਾ, ਨਾ ਵੱਖਰਾ; ਨਾ ਸੋਚ, ਨਾ ਅਸੋਚ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਇਹ ਸਾਰਸਮੁਚ੍ਚਯਸਾਰਮਿਤਿ। ਕਥਿਤਂ ਨਿਜਭਾਵਵਿਭੇਦ ਇਤਿ। ਵਿषਯੇ ਕਰਣਤ੍ਵਮਸਤ੍ਯਮਿਤਿ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਇੱਥੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਸਾਰ ਹੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਹਾਲਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਲਗਨ ਝੂਠੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਨ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਯਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਵਿਯਦਾਦਿਰਿਦਂ ਮृਗਤੋਯਸਮਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸਮਂ ਕਿਮੁ ਰੋਦਿषਿ ਮਾਨਸਿ ਸਰ੍ਵਸਮਮ੍

ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਜਗਤ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ, ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਇਕਸਾਰ ਹੈ, ਤਾ ਫਿਰ ਹੇ ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?

ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਯਤ੍ਰ ਛਨ੍ਦੋਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਨ ਹਿ ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਰ। ਸਮਰਸਮਗ੍ਨੋ ਭਾਵਿਤਪੂਤਃ ਪ੍ਰਲਪਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਮਵਧੂਤਃ

ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ—ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੋਚ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦਾਸੀਨ ਹੈ।

ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਇਆ।

ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਯਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਵਯਂ ਵਿਯਦਾਦਿਰਿਦਂ ਮृਗਤੋਯਸਮਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵ- ਮੁਪਮੇਯਮਥੋਹ੍ਯੁਪਮਾ ਚ ਕਥਮ੍

ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੇ ਇਹ ਜਗਤ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ, ਮ੍ਰਿਗ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਲਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਅਵਿਭਕ੍ਤਿਵਿਭਕ੍ਤਿਵਿਹੀਨਪਰਂ ਨਨੁ ਕਾਰ੍ਯਵਿਕਾਰ੍ਯਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਯਜਨਂ ਚ ਕਥਂ ਤਪਨਂ ਚ ਕਥਮ੍

ਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਭੇਦ ਤੇ ਅਭੇਦ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਮਨ ਏਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਗਤਂ ਹ੍ਯਵਿਸ਼ਾਲਵਿਸ਼ਾਲਵਿਹੀਨਪਰਮ੍। ਮਨ ਏਵ ਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਮਨਸਾਪਿ ਕਥਂ ਵਚਸਾ ਚ ਕਥਮ੍

ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਨਾ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਵੱਡਾ; ਮਨ ਆਪ ਹੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਮਨ ਜਾਂ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਦਿਨਰਾਤ੍ਰਿਵਿਭੇਦਨਿਰਾਕਰਣ- ਮੁਦਿਤਾਨੁਦਿਤਸ੍ਯ ਨਿਰਾਕਰਣਮ੍। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਰਵਿਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੌ ਜ੍ਵਲਨਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍

ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਭੇਦ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ, ਉੱਗਣ ਤੇ ਨਾ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਣਾ—ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੂਰਜ, ਚੰਨ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?

ਗਤਕਾਮਵਿਕਾਮਵਿਭੇਦ ਇਤਿ ਗਤਚੇष੍ਟਵਿਚੇष੍ਟਵਿਭੇਦ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਬਹਿਰਨ੍ਤਰਭਿਨ੍ਨਮਤਿਸ਼੍ਚ ਕਥਮ੍

ਚਾਹਤ ਤੇ ਅਚਾਹਤ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟ ਗਿਆ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦਾ ਭੇਦ ਮਿਟ ਗਿਆ; ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਅੰਦਰ-ਬਾਹਰ ਦਾ ਭੇਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਯਦਿ ਸਾਰਵਿਸਾਰਵਿਹੀਨ ਇਤਿ ਯਦਿ ਸ਼ੂਨ੍ਯਵਿਸ਼ੂਨ੍ਯਵਿਹੀਨ ਇਤਿ। ਯਦਿ ਚੈਕਨਿਰਨ੍ਤਰਸਰ੍ਵਸ਼ਿਵਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਚ ਕਥਂ ਚਰਮਂ ਚ ਕਥਮ੍

ਜੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮੂਲ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੂਲ-ਰਹਿਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਲੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਲੀ-ਰਹਿਤ; ਤੇ ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੋ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾ ਜਾਂ ਆਖਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?