ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਨਾਸਾਨਿਰੋਧੋ ਨ ਚ ਦृष੍ਟਿਰਾਸਨਂ ਬੋਧੋऽਪ੍ਯਬੋਧੋऽਪਿ ਨ ਯਤ੍ਰ ਭਾਸਤੇ। ਨਾਡੀਪ੍ਰਚਾਰੋऽਪਿ ਨ ਯਤ੍ਰ ਕਿਞ੍ਚਿ- ਤ੍ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸਾਹ ਰੋਕਣ, ਨਾ ਨਜ਼ਰ, ਨਾ ਆਸਨ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ, ਨਾ ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਚਲਣ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਤ੍ਵਮੇਕਤ੍ਵਮੁਭਤ੍ਵਮਨ੍ਯਤਾ ਅਣੁਤ੍ਵਦੀਰ੍ਘਤ੍ਵਮਹਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ। ਮਾਨਤ੍ਵਮੇਯਤ੍ਵਸਮਤ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਂ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਇਕਤਾ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਲੰਮਾ, ਨਾ ਵੱਡਾ, ਨਾ ਖਾਲੀ, ਨਾ ਮਾਪ, ਨਾ ਵਸਤੂ, ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਸਂਯਮੀ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਸਂਯਮੀ ਸੁਸਂਗ੍ਰਹੀ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਸਂਗ੍ਰਹੀ। ਨਿष੍ਕਰ੍ਮਕੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਸਕਰ੍ਮਕ- ਸ੍ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਰਮ ਵਾਲਾ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋ ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਸ਼ਰੀਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਭੂਤਾਨਿ ਨ ਭੂਤਪਞ੍ਚਕਮ੍। ਅਹਂਕृਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਯਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਕਂ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਇੰਦਰੇ, ਨਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ, ਨਾ ਪੰਜ ਭੂਤ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਧੌ ਨਿਰੋਧੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਾਂ ਗਤੇ ਨ ਯੋਗਿਨਸ਼੍ਚੇਤਸਿ ਭੇਦਵਰ੍ਜਿਤੇ। ਸ਼ੌਚਂ ਨ ਵਾਸ਼ੌਚਮਲਿਙ੍ਗਭਾਵਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਧੇਯਂ ਯਦਿ ਵਾ ਨਿषਿਧ੍ਯਤੇ

ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੋਗੀ ਦਾ ਮਨ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਲਾਗੂ ਜਾਂ ਅਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋ ਵਚੋ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਮੀਰਿਤੁਂ ਨੂਨਂ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰ ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਤਾ। ਇਮਾਂ ਕਥਾਮੁਕ੍ਤਵਤੋ ਗੁਰੋਸ੍ਤ- ਦ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ

ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਪਰ ਜਦ ਗੁਰੂ ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਚਾਈ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਗੁਣਵਿਗੁਣਵਿਭਾਗੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਰਤਿਵਿਰਤਿਵਿਹੀਨਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਮ੍। ਗੁਣਵਿਗੁਣਵਿਹੀਨਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਕਥਮਹਮਿਹ ਵਨ੍ਦੇ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਂ ਸ਼ਿਵਂ ਵੈ

ਇੱਥੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਗੁਣ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿਤ੍ਰ, ਵਿਅਪਕ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਗੁਣ ਤੇ ਅਗੁਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਿਅਪਕ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ?

ਸ਼੍ਵੇਤਾਦਿਵਰ੍ਣਰਹਿਤੋ ਨਿਯਤਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਹਿ ਕਾਰਣਮਿਦਂ ਹਿ ਪਰਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ। ਏਵਂ ਵਿਕਲ੍ਪਰਹਿਤੋऽਹਮਲਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਕਥਂ ਨਮਾਮਿ

ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਾਰਜ, ਇਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਹੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਕਿਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ?

ਨਿਰ੍ਮੂਲਮੂਲਰਹਿਤੋ ਹਿ ਸਦੋਦਿਤੋऽਹਂ ਨਿਰ੍ਧੂਮਧੂਮਰਹਿਤੋ ਹਿ ਸਦੋਦਿਤੋऽਹਮ੍। ਨਿਰ੍ਦੀਪਦੀਪਰਹਿਤੋ ਹਿ ਸਦੋਦਿਤੋऽਹਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਬਿਨਾ ਮੂਲ ਜਾਂ ਮੂਲ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਬਿਨਾ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਧੂੰਆਂ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਬਿਨਾ ਦੀਵਾ ਜਾਂ ਦੀਵਾ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਨਿष੍ਕਾਮਕਾਮਮਿਹ ਨਾਮ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਨਿਃਸਙ੍ਗਸਙ੍ਗਮਿਹ ਨਾਮ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ। ਨਿਃਸਾਰਸਾਰਰਹਿਤਂ ਚ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਇੱਛਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਇੱਥੇ ਅਸੰਗ-ਸੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਇੱਥੇ ਸਰ-ਰਹਿਤ ਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਅਦ੍ਵੈਤਰੂਪਮਖਿਲਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਦ੍ਵੈਤਸ੍ਵਰੂਪਮਖਿਲਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ। ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਨਿਤ੍ਯਮਖਿਲਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਸਭ ਦਾ ਅਦਵੈਤ-ਰੂਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਸਭ ਦਾ ਦਵੈਤ-ਰੂਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਸਭ ਦਾ ਨਿਤ ਤੇ ਅਨਿਤ-ਰੂਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਸ੍ਥੂਲਂ ਹਿ ਨੋ ਨਹਿ ਕृਸ਼ਂ ਨ ਗਤਾਗਤਂ ਹਿ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਮਧ੍ਯਰਹਿਤਂ ਨ ਪਰਾਪਰਂ ਹਿ। ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮਿ ਖਲੁ ਵੈ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਨਾ ਮੋਟਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਪਤਲਾ, ਨਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ। ਸੱਚੀ ਗੱਲ, ਮੈਂ ਪਰਮ-ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਕਰਣਾਨਿ ਨਭੋਨਿਭਾਨਿ ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਵਿषਯਾਂਸ਼੍ਚ ਨਭੋਨਿਭਾਂਸ਼੍ਚ। ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਚੈਕਮਮਲਂ ਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਸਮਝ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ; ਸਮਝ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ; ਸਮਝ ਇੱਕ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਧਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਦੁਰ੍ਬੋਧਬੋਧਗਹਨੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਤਾਤ ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਯਗਹਨੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਤਾਤ। ਆਸਨ੍ਨਰੂਪਗਹਨੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਤਾਤ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਔਖੇ ਜਾਂ ਆਸਾਨ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਔਖੇ ਜਾਂ ਆਸਾਨ ਲਕੜੀ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਨੇੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਨਿष੍ਕਰ੍ਮਦਹਨੋ ਜ੍ਵਲਨੋ ਭਵਾਮਿ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਦੁਃਖਦਹਨੋ ਜ੍ਵਲਨੋ ਭਵਾਮਿ। ਨਿਰ੍ਦੇਹਦੇਹਦਹਨੋ ਜ੍ਵਲਨੋ ਭਵਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਮ ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿष੍ਪਾਪਪਾਪਦਹਨੋ ਹਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨੋऽਹਂ ਨਿਰ੍ਧਰ੍ਮਧਰ੍ਮਦਹਨੋ ਹਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨੋऽਹਮ੍। ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਬਨ੍ਧਦਹਨੋ ਹਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨੋऽਹਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿਰ੍ਭਾਵਭਾਵਰਹਿਤੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਵਤ੍ਸ ਨਿਰ੍ਯੋਗਯੋਗਰਹਿਤੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਵਤ੍ਸ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਰਹਿਤੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਵਤ੍ਸ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਨਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਜੋੜ ਤੇ ਨਾਂ ਅਜੋੜ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਮਨ ਤੇ ਨਾਂ ਮਨ ਰਹਿਤਤਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿਰ੍ਮੋਹਮੋਹਪਦਵੀਤਿ ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਨਿਃਸ਼ੋਕਸ਼ੋਕਪਦਵੀਤਿ ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪਃ। ਨਿਰ੍ਲੋਭਲੋਭਪਦਵੀਤਿ ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਮੋਹ ਤੇ ਨਾਂ ਮੋਹ ਰਹਿਤਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਨਾਂ ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਲੋਭ ਤੇ ਨਾਂ ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਸਂਸਾਰਸਨ੍ਤਤਿਲਤਾ ਨ ਚ ਮੇ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਨ੍ਤੋषਸਨ੍ਤਤਿਸੁਖੋ ਨ ਚ ਮੇ ਕਦਾਚਿਤ੍। ਅਜ੍ਞਾਨਬਨ੍ਧਨਮਿਦਂ ਨ ਚ ਮੇ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੜੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਬੰਧਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਸਂਸਾਰਸਨ੍ਤਤਿਰਜੋ ਨ ਚ ਮੇ ਵਿਕਾਰਃ ਸਨ੍ਤਾਪਸਨ੍ਤਤਿਤਮੋ ਨ ਚ ਮੇ ਵਿਕਾਰਃ। ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਜਨਕਂ ਨ ਚ ਮੇ ਵਿਕਾਰੋ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਦੁੱਖ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਆਪਣਾ ਸੁਭਾਉ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੁਣਤਾ ਨਾਲ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਸਨ੍ਤਾਪਦੁਃਖਜਨਕੋ ਨ ਵਿਧਿਃ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਨ੍ਤਾਪਯੋਗਜਨਿਤਂ ਨ ਮਨਃ ਕਦਾਚਿਤ੍। ਯਸ੍ਮਾਦਹਙ੍ਕृਤਿਰਿਯਂ ਨ ਚ ਮੇ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰੇ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਹੋਈ ਮਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਮੇਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿष੍ਕਮ੍ਪਕਮ੍ਪਨਿਧਨਂ ਨ ਵਿਕਲ੍ਪਕਲ੍ਪਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਪ੍ਰਬੋਧਨਿਧਨਂ ਨ ਹਿਤਾਹਿਤਂ ਹਿ। ਨਿਃਸਾਰਸਾਰਨਿਧਨਂ ਨ ਚਰਾਚਰਂ ਹਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਂ ਹਿਲਣ ਜਾਂ ਨਾਂ ਅਡੋਲ ਹੋਣ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਦੀ ਰਚਨਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਂ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਂ ਮੂਲ ਜਾਂ ਨਾਂ ਅਮੂਲ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਨਾਂ ਚਲਣ ਜਾਂ ਅਚਲਣ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨੋ ਵੇਦ੍ਯਵੇਦਕਮਿਦਂ ਨ ਚ ਹੇਤੁਤਰ੍ਕ੍ਯਂ ਵਾਚਾਮਗੋਚਰਮਿਦਂ ਨ ਮਨੋ ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਃ। ਏਵਂ ਕਥਂ ਹਿ ਭਵਤਃ ਕਥਯਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਇਹ ਨਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਬੋਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਨਾਂ ਮਨ ਹੈ ਨਾਂ ਬੁੱਧੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਰਹਿਤਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵ- ਮਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਰ੍ਨ ਹਿ ਕਥਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍। ਪ੍ਰਾਕ੍ਸਮ੍ਭਵਂ ਨ ਚ ਰਤਂ ਨਹਿ ਵਸ੍ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨਾਂ ਵੰਡ ਵਾਲੀ ਹੈ ਨਾਂ ਬਿਨਾ ਵੰਡ ਵਾਲੀ। ਨਾਂ ਅੰਦਰ ਹੈ ਨਾਂ ਬਾਹਰ—ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕਰੀਏ? ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ, ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਰਾਗਾਦਿਦੋषਰਹਿਤਂ ਤ੍ਵਹਮੇਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦੈਵਾਦਿਦੋषਰਹਿਤਂ ਤ੍ਵਹਮੇਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍। ਸਂਸਾਰਸ਼ੋਕਰਹਿਤਂ ਤ੍ਵਹਮੇਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਹਾਂ ਜੋ ਰਾਗ ਆਦਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਹਾਂ ਜੋ ਭਾਗ ਆਦਿਕ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਕੀਕਤ ਹਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਸ੍ਥਾਨਤ੍ਰਯਂ ਯਦਿ ਚ ਨੇਤਿ ਕਥਂ ਤੁਰੀਯਂ ਕਾਲਤ੍ਰਯਂ ਯਦਿ ਚ ਨੇਤਿ ਕਥਂ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ। ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਦਂ ਹਿ ਪਰਮਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਜੇ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਚੌਥੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੇ ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਦੀਰ੍ਘੋ ਲਘੁਃ ਪੁਨਰਿਤੀਹ ਨਮੇ ਵਿਭਾਗੋ ਵਿਸ੍ਤਾਰਸਂਕਟਮਿਤੀਹ ਨ ਮੇ ਵਿਭਾਗਃ। ਕੋਣਂ ਹਿ ਵਰ੍ਤੁਲਮਿਤੀਹ ਨ ਮੇ ਵਿਭਾਗੋ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਲੰਮਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਚੌੜਾ ਜਾਂ ਤੰਗ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਕੋਨਾ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਗੋਲ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਮਾਤਾਪਿਤਾਦਿ ਤਨਯਾਦਿ ਨ ਮੇ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਜਾਤਂ ਮृਤਂ ਨ ਚ ਮਨੋ ਨ ਚ ਮੇ ਕਦਾਚਿਤ੍। ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਕੁਲਂ ਸ੍ਥਿਰਮਿਦਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮਾਂ, ਪਿਓ ਆਦਿਕ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ—ਕਦੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ। ਜੰਮੇ ਜਾਂ ਮਰੇ ਹੋਏ—ਮਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਕਦੇ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।