ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਘਟੇ ਭਿਨ੍ਨੇ ਘਟਾਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ੇ ਲੀਯਤੇ ਯਥਾ। ਦੇਹਾਭਾਵੇ ਤਥਾ ਯੋਗੀ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ

ਜਿਵੇਂ ਘੜਾ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਘੜੇ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਆਕਾਸ਼ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦੇਹ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਯੋਗੀ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਆਤਮਾ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਉਕ੍ਤੇਯਂ ਕਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਤਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤੇऽਪਿ ਸਾ ਗਤਿਃ। ਨ ਚੋਕ੍ਤਾ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਮਤਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤੇऽਪਿ ਸਾ ਗਤਿਃ

ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਜਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ। ਪਰ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਜਦੋਂ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ।

ਯਾ ਗਤਿਃ ਕਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸਾ ਚ ਵਾਗਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਦ੍ਵਦੇਤ੍। ਯੋਗਿਨਾਂ ਯਾ ਗਤਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਹ੍ਯਕਥ੍ਯਾ ਭਵਤੋਰ੍ਜਿਤਾ

ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਬੋਲੀ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਰਾਹ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਣਕਹੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਮੁਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਨੈਵ ਕਲ੍ਪਿਤਮ੍। ਵਿਕਲ੍ਪਵਰ੍ਜਨਂ ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਯਂ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ

ਇਹ ਰਾਹ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਵਖਰੇ-ਵਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤੀਰ੍ਥੇ ਵਾਨ੍ਤ੍ਯਜਗੇਹੇ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਮृਤੋऽਪਿ ਵਾ। ਨ ਯੋਗੀ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਗਰ੍ਭਂ ਪਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਲੀਯਤੇ

ਚਾਹੇ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਚਾਹੇ ਚੁੱਕਰੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਮਰ ਜਾਣ, ਯੋਗੀ ਮੁੜ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਹਜਮਜਮਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਯਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਘਟਤਿ ਯਦਿ ਯਥੇष੍ਟਂ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ਨੈਵ ਦੋषੈਃ। ਸਕृਦਪਿ ਤਦਭਾਵਾਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤਦਪਿ ਨ ਚ ਵਿਬਦ੍ਧਃ ਸਂਯਮੀ ਵਾ ਤਪਸ੍ਵੀ

ਜੋ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਿਆ, ਅਜਨਮਾ, ਤੇ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੁਭਾਵ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੁਝ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਰਕਤ, ਨਾ ਤਪਸਵੀ।

ਨਿਰਾਮਯਂ ਨਿष੍ਪ੍ਰਤਿਮਂ ਨਿਰਾਕृਤਿਂ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਂ ਨਿਰ੍ਵਪੁषਂ ਨਿਰਾਸ਼ਿषਮ੍। ਨਿਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਨਿਰ੍ਮੋਹਮਲੁਪ੍ਤਸ਼ਕ੍ਤਿਕਂ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਬੇਮਿਸਾਲ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ, ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਦੁੰਦ ਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵੇਦੋ ਨ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਨ ਚ ਮੁਣ੍ਡਨਕ੍ਰਿਯਾ ਗੁਰੁਰ੍ਨ ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਨ ਚ ਯਨ੍ਤ੍ਰਸਮ੍ਪਦਃ। ਮੁਦ੍ਰਾਦਿਕਂ ਚਾਪਿ ਨ ਯਤ੍ਰ ਭਾਸਤੇ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਵੇਦ ਹਨ, ਨਾ ਦীক্ষਾ, ਨਾ ਸਿਰ ਮੁੰਡਣ ਦੀ ਰੀਤ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਨਾ ਚੇਲਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਜੰਤਰ-ਮੰਤਰ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਨਾ ਮুদ্রਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਭਵਂ ਸ਼ਾਕ੍ਤਿਕਮਾਨਵਂ ਨ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਂ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਪਦਾਦਿਕਂ ਨ ਵਾ। ਆਰਮ੍ਭਨਿष੍ਪਤ੍ਤਿਘਟਾਦਿਕਂ ਚ ਨੋ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਉਥੇ ਨਾ ਸ਼ਿਵ-ਮਾਰਗ, ਨਾ ਸ਼ਕਤੀ-ਮਾਰਗ, ਨਾ ਮਨੁਸ਼-ਮਾਰਗ, ਨਾ ਪਿੰਡ, ਨਾ ਰੂਪ, ਨਾ ਪਦ ਆਦਿ ਕਦਮ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਘੜਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਵੀ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਾਤ੍ਸਚਰਾਚਰਂ ਜਗ- ਦੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਤਿष੍ਠਤਿ ਲੀਯਤੇऽਪਿ ਵਾ। ਪਯੋਵਿਕਾਰਾਦਿਵ ਫੇਨਬੁਦ੍ਬੁਦਾ- ਸ੍ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਦਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦਾ—ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ, ਟਿਕਦਾ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਫੇਨ ਤੇ ਬੁੱਬਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਸਾਨਿਰੋਧੋ ਨ ਚ ਦृष੍ਟਿਰਾਸਨਂ ਬੋਧੋऽਪ੍ਯਬੋਧੋऽਪਿ ਨ ਯਤ੍ਰ ਭਾਸਤੇ। ਨਾਡੀਪ੍ਰਚਾਰੋऽਪਿ ਨ ਯਤ੍ਰ ਕਿਞ੍ਚਿ- ਤ੍ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸਾਹ ਰੋਕਣ, ਨਾ ਨਜ਼ਰ, ਨਾ ਆਸਨ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ, ਨਾ ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਚਲਣ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਨਾਤ੍ਵਮੇਕਤ੍ਵਮੁਭਤ੍ਵਮਨ੍ਯਤਾ ਅਣੁਤ੍ਵਦੀਰ੍ਘਤ੍ਵਮਹਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੂਨ੍ਯਤਾ। ਮਾਨਤ੍ਵਮੇਯਤ੍ਵਸਮਤ੍ਵਵਰ੍ਜਿਤਂ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਇਕਤਾ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ, ਨਾ ਹੋਰ ਹੋਣਾ, ਨਾ ਛੋਟਾ, ਨਾ ਲੰਮਾ, ਨਾ ਵੱਡਾ, ਨਾ ਖਾਲੀ, ਨਾ ਮਾਪ, ਨਾ ਵਸਤੂ, ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੁਸਂਯਮੀ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਸਂਯਮੀ ਸੁਸਂਗ੍ਰਹੀ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਸਂਗ੍ਰਹੀ। ਨਿष੍ਕਰ੍ਮਕੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਸਕਰ੍ਮਕ- ਸ੍ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਪੂਰੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਰਮ ਵਾਲਾ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋ ਨ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨ ਸ਼ਰੀਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਭੂਤਾਨਿ ਨ ਭੂਤਪਞ੍ਚਕਮ੍। ਅਹਂਕृਤਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਵਿਯਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਕਂ ਤਮੀਸ਼ਮਾਤ੍ਮਾਨਮੁਪੈਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍

ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਇੰਦਰੇ, ਨਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ, ਨਾ ਪੰਜ ਭੂਤ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ—ਉਥੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਧੌ ਨਿਰੋਧੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਤਾਂ ਗਤੇ ਨ ਯੋਗਿਨਸ਼੍ਚੇਤਸਿ ਭੇਦਵਰ੍ਜਿਤੇ। ਸ਼ੌਚਂ ਨ ਵਾਸ਼ੌਚਮਲਿਙ੍ਗਭਾਵਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਧੇਯਂ ਯਦਿ ਵਾ ਨਿषਿਧ੍ਯਤੇ

ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਯੋਗੀ ਦਾ ਮਨ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਤੇ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ, ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਲਾਗੂ ਜਾਂ ਅਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋ ਵਚੋ ਯਤ੍ਰ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਮੀਰਿਤੁਂ ਨੂਨਂ ਕਥਂ ਤਤ੍ਰ ਗੁਰੂਪਦੇਸ਼ਤਾ। ਇਮਾਂ ਕਥਾਮੁਕ੍ਤਵਤੋ ਗੁਰੋਸ੍ਤ- ਦ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ

ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਪਰ ਜਦ ਗੁਰੂ ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਚਾਈ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋऽਧ੍ਯਾਯਃ

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

ਗੁਣਵਿਗੁਣਵਿਭਾਗੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨੈਵ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਰਤਿਵਿਰਤਿਵਿਹੀਨਂ ਨਿਰ੍ਮਲਂ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਮ੍। ਗੁਣਵਿਗੁਣਵਿਹੀਨਂ ਵ੍ਯਾਪਕਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਕਥਮਹਮਿਹ ਵਨ੍ਦੇ ਵ੍ਯੋਮਰੂਪਂ ਸ਼ਿਵਂ ਵੈ

ਇੱਥੇ ਗੁਣ ਤੇ ਅਗੁਣ ਦੀ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿਤ੍ਰ, ਵਿਅਪਕ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਗੁਣ ਤੇ ਅਗੁਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵਿਅਪਕ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ?

ਸ਼੍ਵੇਤਾਦਿਵਰ੍ਣਰਹਿਤੋ ਨਿਯਤਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਹਿ ਕਾਰਣਮਿਦਂ ਹਿ ਪਰਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ। ਏਵਂ ਵਿਕਲ੍ਪਰਹਿਤੋऽਹਮਲਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਕਥਂ ਨਮਾਮਿ

ਜੋ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਾਰਜ, ਇਹੀ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਹੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਕਿਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ?

ਨਿਰ੍ਮੂਲਮੂਲਰਹਿਤੋ ਹਿ ਸਦੋਦਿਤੋऽਹਂ ਨਿਰ੍ਧੂਮਧੂਮਰਹਿਤੋ ਹਿ ਸਦੋਦਿਤੋऽਹਮ੍। ਨਿਰ੍ਦੀਪਦੀਪਰਹਿਤੋ ਹਿ ਸਦੋਦਿਤੋऽਹਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਬਿਨਾ ਮੂਲ ਜਾਂ ਮੂਲ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਬਿਨਾ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਧੂੰਆਂ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਬਿਨਾ ਦੀਵਾ ਜਾਂ ਦੀਵਾ-ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਨਿष੍ਕਾਮਕਾਮਮਿਹ ਨਾਮ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਨਿਃਸਙ੍ਗਸਙ੍ਗਮਿਹ ਨਾਮ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ। ਨਿਃਸਾਰਸਾਰਰਹਿਤਂ ਚ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ-ਰਹਿਤ ਇੱਛਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਇੱਥੇ ਅਸੰਗ-ਸੰਗ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਇੱਥੇ ਸਰ-ਰਹਿਤ ਸਰ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਅਦ੍ਵੈਤਰੂਪਮਖਿਲਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਦ੍ਵੈਤਸ੍ਵਰੂਪਮਖਿਲਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ। ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਨਿਤ੍ਯਮਖਿਲਂ ਹਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਸਭ ਦਾ ਅਦਵੈਤ-ਰੂਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਸਭ ਦਾ ਦਵੈਤ-ਰੂਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਸਭ ਦਾ ਨਿਤ ਤੇ ਅਨਿਤ-ਰੂਪ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਸ੍ਥੂਲਂ ਹਿ ਨੋ ਨਹਿ ਕृਸ਼ਂ ਨ ਗਤਾਗਤਂ ਹਿ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤਮਧ੍ਯਰਹਿਤਂ ਨ ਪਰਾਪਰਂ ਹਿ। ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਾਮਿ ਖਲੁ ਵੈ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਨਾ ਮੋਟਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਪਤਲਾ, ਨਾ ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ, ਨਾ ਸ਼ੁਰੂ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ। ਸੱਚੀ ਗੱਲ, ਮੈਂ ਪਰਮ-ਸੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਕਰਣਾਨਿ ਨਭੋਨਿਭਾਨਿ ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਵਿषਯਾਂਸ਼੍ਚ ਨਭੋਨਿਭਾਂਸ਼੍ਚ। ਸਂਵਿਦ੍ਧਿ ਚੈਕਮਮਲਂ ਨ ਹਿ ਬਨ੍ਧਮੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਸਮਝ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ; ਸਮਝ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗੇ; ਸਮਝ ਇੱਕ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਧਨ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਦੁਰ੍ਬੋਧਬੋਧਗਹਨੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਤਾਤ ਦੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਯਗਹਨੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਤਾਤ। ਆਸਨ੍ਨਰੂਪਗਹਨੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਤਾਤ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਔਖੇ ਜਾਂ ਆਸਾਨ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਔਖੇ ਜਾਂ ਆਸਾਨ ਲਕੜੀ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਨੇੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ।

ਨਿष੍ਕਰ੍ਮਦਹਨੋ ਜ੍ਵਲਨੋ ਭਵਾਮਿ ਨਿਰ੍ਦੁਃਖਦੁਃਖਦਹਨੋ ਜ੍ਵਲਨੋ ਭਵਾਮਿ। ਨਿਰ੍ਦੇਹਦੇਹਦਹਨੋ ਜ੍ਵਲਨੋ ਭਵਾਮਿ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਮ ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿष੍ਪਾਪਪਾਪਦਹਨੋ ਹਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨੋऽਹਂ ਨਿਰ੍ਧਰ੍ਮਧਰ੍ਮਦਹਨੋ ਹਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨੋऽਹਮ੍। ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਬਨ੍ਧਦਹਨੋ ਹਿ ਹੁਤਾਸ਼ਨੋऽਹਂ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਰਹਿਤਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿਰ੍ਭਾਵਭਾਵਰਹਿਤੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਵਤ੍ਸ ਨਿਰ੍ਯੋਗਯੋਗਰਹਿਤੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਵਤ੍ਸ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਰਹਿਤੋ ਨ ਭਵਾਮਿ ਵਤ੍ਸ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੈਂ ਨਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਜੋੜ ਤੇ ਨਾਂ ਅਜੋੜ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਨਾਂ ਮਨ ਤੇ ਨਾਂ ਮਨ ਰਹਿਤਤਾ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।

ਨਿਰ੍ਮੋਹਮੋਹਪਦਵੀਤਿ ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਨਿਃਸ਼ੋਕਸ਼ੋਕਪਦਵੀਤਿ ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪਃ। ਨਿਰ੍ਲੋਭਲੋਭਪਦਵੀਤਿ ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸਮਰਸਂ ਗਗਨੋਪਮੋऽਹਮ੍

ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਮੋਹ ਤੇ ਨਾਂ ਮੋਹ ਰਹਿਤਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਨਾਂ ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਲੋਭ ਤੇ ਨਾਂ ਲੋਭ ਰਹਿਤਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਧਾਰਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਰਸ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ।