Pāṇini ਈਸ਼੍ਵਰਾਨੁਗ੍ਰਹਾਦੇਵ ਪੁਂਸਾਮਦ੍ਵੈਤਵਾਸਨਾ। ਮਹਦ੍ਭਯਪਰਿਤ੍ਰਾਣਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮੁਪਜਾਯਤੇ
ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਵੈਤ ਦੀ ਲਗਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯੇਨੇਦਂ ਪੂਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨੈਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਨਿ। ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਕਥਂ ਵਨ੍ਦੇ ਹ੍ਯਭਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ਿਵਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅਟੱਲ, ਅਭਿੰਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ?
ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਮਰੀਚਿਜਲਸਨ੍ਨਿਭਮ੍। ਕਸ੍ਯਾਪ੍ਯਹੋ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਮਹਮੇਕੋ ਨਿਰਞ੍ਜਨਃ
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮਿਰਾਜ ਜਾਂ ਰੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਨਿਰੰਜਨ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ?
ਆਤ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭੇਦਾਭੇਦੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ। ਅਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਥਂ ਬ੍ਰੂਯਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮੇ
ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ। ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਅਚੰਭਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਵੇਦਾਨ੍ਤਸਾਰਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ। ਅਹਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਾਕਾਰਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪੀ ਸ੍ਵਭਾਵਤਃ
ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਸਾਰ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਆਪਣੀ ਸਵਭਾਵਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਵਿਆਪਕ।
ਯੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਦੇਵੋ ਨਿष੍ਕਲੋ ਗਗਨੋਪਮਃ। ਸ੍ਵਭਾਵਨਿਰ੍ਮਲਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ ਏਵਾਯਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਭਾਗ-ਰਹਿਤ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ, ਸਵਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ—ਉਹੀ ਇਹ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮੇਵਾਵ੍ਯਯੋऽਨਨ੍ਤਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਿਜ੍ਞਾਨਵਿਗ੍ਰਹਃ। ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਕਥਂ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਮੈਂ ਹੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅਨੰਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਲਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨ ਮਾਨਸਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਮੇ ਨ ਕਾਯਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਮੇ। ਨ ਵਾਚਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਮੇ ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋऽਹਮ੍
ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮਨ ਦੀ ਕਰਨੀ, ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ, ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਰਨੀ, ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ, ਨਹੀਂ; ਕੋਈ ਬੋਲ ਦੀ ਕਰਨੀ, ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ, ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ।
ਮਨੋ ਵੈ ਗਗਨਾਕਾਰਂ ਮਨੋ ਵੈ ਸਰ੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍। ਮਨੋऽਤੀਤਂ ਮਨਃ ਸਰ੍ਵਂ ਨ ਮਨਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਃ
ਮਨ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਮਨ ਪਰੇ ਹੈ, ਮਨ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਪਰ ਪਰਮ ਸੱਚ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਹਮੇਕਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮਾਤੀਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍। ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਥਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਵਾ ਤਿਰੋਹਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਲਗਾਤਾਰ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਸਿੱਧਾ ਜਾਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ?
ਤ੍ਵਮੇਵਮੇਕਂ ਹਿ ਕਥਂ ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਸਮਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਵਿਮृष੍ਟਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਸਦੋਦਿਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਮਖਣ੍ਡਿਤਃ ਪ੍ਰਭੋ ਦਿਵਾ ਚ ਨਕ੍ਤਂ ਚ ਕਥਂ ਹਿ ਮਨ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਹੀ ਇਹ ਇਕ ਹੈਂ—ਤੂੰ ਸਮਝਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਅਟੱਲ, ਅਭਿੰਨ ਸਭ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਗਟ, ਅਖੰਡ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਭੂ; ਤੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸਤਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਕਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍। ਅਹਂ ਧ੍ਯਾਤਾ ਪਰਂ ਧ੍ਯੇਯਮਖਣ੍ਡਂ ਖਣ੍ਡ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਥਾਂ, ਇਕ, ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਣ। ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਾਂ—ਅਖੰਡ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨ ਜਾਤੋ ਨ ਮृਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਤੇ ਦੇਹਃ ਕਦਾਚਨ। ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਬਹੁਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ
ਤੂੰ ਨਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਨਾ ਮਰਦਾ ਹੈਂ; ਤੇਰਾ ਕਦੇ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹੈ।
ਸ ਬਾਹ੍ਯਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਿਵਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ। ਇਤਸ੍ਤਤਃ ਕਥਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਧਾਵਸਿ ਪਿਸ਼ਾਚਵਤ੍
ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਤੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਹੈਂ, ਹਰ ਥਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਹੈਂ। ਫਿਰ, ਤੂੰ ਭਟਕ ਕੇ, ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?
ਸਂਯੋਗਸ਼੍ਚ ਵਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨ ਚ ਤੇ ਨ ਮੇ। ਨ ਤ੍ਵਂ ਨਾਹਂ ਜਗਨ੍ਨੇਦਂ ਸਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਜੁੜਨਾ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਨਾ ਤੇਰੇ, ਨਾ ਮੇਰੇ। ਨਾ ਤੂੰ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਇਹ ਜਗਤ—ਸਿਰਫ਼ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।
ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਪਞ੍ਚਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਨੈਵਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਤੇ ਪੁਨਃ। ਤ੍ਵਮੇਵ ਪਰਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਤਃ ਕਿਂ ਪਰਿਤਪ੍ਯਸੇ
ਤੂੰ ਸ਼ਬਦ ਆਦਿ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਹ ਤੇਰੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈਂ—ਫਿਰ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਹੋਂਦਾ ਹੈਂ?
ਜਨ੍ਮ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੌ। ਕਥਂ ਰੋਦਿषਿ ਰੇ ਵਤ੍ਸ ਨਾਮਰੂਪਂ ਨ ਤੇ ਨ ਮੇ
ਜਨਮ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਨਹੀਂ, ਮਨ; ਨਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ। ਤੂੰ ਰੋਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ? ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਨਾ ਤੇਰੇ, ਨਾ ਮੇਰੇ।
ਅਹੋ ਚਿਤ੍ਤ ਕਥਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰਧਾਵਸਿ ਪਿਸ਼ਾਚਵਤ੍। ਅਭਿਨ੍ਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਗਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਸੁਖੀ ਭਵ
ਮਨ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈਂ, ਭੂਤ ਵਾਂਗ ਦੌੜਦਾ ਹੈਂ! ਅਭਿੰਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ।
ਤ੍ਵਮੇਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵਿਕਾਰਵਰ੍ਜਿਤਂ ਨਿष੍ਕਮ੍ਪਮੇਕਂ ਹਿ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਵਿਗ੍ਰਹਮ੍। ਨ ਤੇ ਚ ਰਾਗੋ ਹ੍ਯਥਵਾ ਵਿਰਾਗਃ ਕਥਂ ਹਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਯਸਿ ਕਾਮਕਾਮਤਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਇਕ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਗਾਵ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਲਗਾਵ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਅਸ਼ਰੀਰਂ ਸਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਨ੍ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸਾਰੀਆਂ ਧਰਮ ਪੋਥੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅਟੱਲ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਤੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸਾਕਾਰਮਨृਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਿਰਾਕਾਰਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍। ਏਤਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਸਮ੍ਭਵਃ
ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠ ਹੈ; ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਸੱਚ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਏਕਮੇਵ ਸਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹਿ ਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤਃ। ਰਾਗਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਪੁਨਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮੇਕਾਨੇਕਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਸਿਆਣੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਕੋ ਸੱਚ ਸਦਾ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਮੁੜ ਇਕ ਜਾਂ ਅਨੇਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।
ਅਨਾਤ੍ਮਰੂਪਂ ਚ ਕਥਂ ਸਮਾਧਿ- ਰਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਕਥਂ ਸਮਾਧਿਃ। ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਨਾਸ੍ਤੀਤਿ ਕਥਂ ਸਮਾਧਿ- ਰ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਯਦਿ ਸਰ੍ਵਮੇਕਮ੍
ਜੋ ਆਤਮ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਜੋ ਆਤਮ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ? 'ਹੈ' ਜਾਂ 'ਨਹੀਂ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਸਮਾਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਦੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਹੈ?
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋऽਸਿ ਸਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦੇਹਸ੍ਤ੍ਵਮਜੋऽਵ੍ਯਯਃ। ਜਾਨਾਮੀਹ ਨ ਜਾਨਾਮੀਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਸੇ ਕਥਮ੍
ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਾਨ ਸੱਚ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ' ਜਾਂ 'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ' ਕਿਵੇਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈਂ?
ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਦਿਵਾਕ੍ਯੇਨ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਹਿ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਃ। ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ਬ੍ਰੂਯਾਦਨृਤਂ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਮ੍
'ਤੂੰ ਉਹ ਹੈਂ' ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਆਤਮ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਪੋਥੀ 'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਨਹੀਂ' ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਝੂਠ ਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ।
ਆਤ੍ਮਨ੍ਯੇਵਾਤ੍ਮਨਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍। ਧ੍ਯਾਤਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਨ ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰ੍ਲਜ੍ਜਂ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਨਾਲ, ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਰਾਹੀਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਧਿਆਨ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਮਨ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ਿਵਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਕਥਂ ਵਦਾਮਿ ਸ਼ਿਵਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਕਥਂ ਭਜਾਮਿ। ਅਹਂ ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਸ੍ਵਰੂਪਂ ਗਗਨੋਪਮਂ ਚ
ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਸੱਚ, ਸਮਾਨ ਰੂਪ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ—
ਨਾਹਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਲ੍ਪਨਾਹੇਤੁਵਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਗ੍ਰਾਹਕਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸਂਵੇਦ੍ਯਂ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਮੈਂ ਨਾ ਸੱਚ ਹਾਂ, ਨਾ ਸਮਾਨ ਸੱਚ, ਨਾ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਪਕੜਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਨਨ੍ਤਰੂਪਂ ਨ ਹਿ ਵਸ੍ਤੁ ਕਿਂਚਿ- ਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਂ ਨ ਹਿ ਵਸ੍ਤੁ ਕਿਂਚਿਤ੍। ਆਤ੍ਮੈਕਰੂਪਂ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਹਿਂਸਕੋ ਵਾਪਿ ਨ ਚਾਪ੍ਯਹਿਂਸਾ
ਕੋਈ ਅੰਤਹੀਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸੱਚ ਦਾ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਆਤਮ ਦਾ ਇਕੋ ਰੂਪ, ਪਰਮ ਸੱਚ, ਨਾ ਹਿੰਸਕ ਹੈ, ਨਾ ਅਹਿੰਸਕ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋऽਸਿ ਸਮਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਦੇਹਮਜਮਵ੍ਯਯਮ੍। ਵਿਭ੍ਰਮਂ ਕਥਮਾਤ੍ਮਾਰ੍ਥੇ ਵਿਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋऽਹਂ ਕਥਂ ਪੁਨਃ
ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਾਨ ਸੱਚ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈਂ। ਆਤਮ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਭਟਕ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?