ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹਸਤੀ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰਾ ਅਕਾਸ਼ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਘੇਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਖਮ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ—ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋਗੀ ਇਸਨੂੰ ਆਸਰਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਆਤਮ-ਅਭਿਆਸ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਆਸਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਸਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨਿਰੰਤਰ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਕੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਗਤ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ ਭਰਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਇੱਕੋ ਇਕ ਅਮਰਤ ਹੈ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜੋ ਤੱਤ ਅਨੁਭਵ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਇਸਨੂੰ ਹੀ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰੀ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ—ਇੱਕ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ। ਗਲਤ ਗਿਆਨ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ—ਇੱਕ ਨਾਰੀਅਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ। ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਚੰਦਨੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਚੰਦ ਹੋਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਤੱਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਜਾਣੋ, ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਖਣਾ ਭੁੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮਝ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹਰ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਡੋਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਡਿਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਭਵ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਟਕਾ ਟੁੱਟਣ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਡੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋਗੀ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਖਤਮ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ—ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਕਰਮੀਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਬੋਲੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਕਥ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋਗੀ ਜਦੋਂ ਇਹ ਰਸਤਾ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਕਲਪਨਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਅਚੂਤ ਦੇ ਘਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੌਤ ਆਵੇ, ਜੋਗੀ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ, ਅਜੰਮੇ, ਅਕਲਪਨੀਅ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਚਾਹੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਜੇ ਉਹ ਕੁਝ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਤਿਆਗੀ ਜਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਤੁਲਨਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਨਿਰਾਧਾਰ, ਨਿਰਦੇਹੀ, ਨਿਰਵਾਸਨਾ, ਦੁਅਤਾ ਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਟੱਲ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਸਦਾ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਵੇਦ ਹੈ, ਨਾ ਦੀਖਿਆ, ਨਾ ਮੂੰਡਣ ਦੀ ਰੀਤ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਨਾ ਚੇਲਾ, ਨਾ ਤੰਤ੍ਰ-ਮੰਤਰ, ਨਾ ਹੀ ਮুদ্রਾਵਾਂ ਆਦਿ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਦਮੀ ਸਦਾ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਉਥੇ ਸ਼ੈਵ, ਨਾ ਸ਼ਾਕਤ, ਨਾ ਮਾਨਵ ਰਸਤਾ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਰੂਪ, ਨਾ ਪਦਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਨਾ ਆਰੰਭ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਪਾਤ੍ਰ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾਂ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਉਪਜਦਾ, ਟਿਕਦਾ ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਫੇਨ ਤੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ, ਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਨਾ ਆਸਨ, ਨਾ ਗਿਆਨ, ਨਾ ਅਜਾਣਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਨਾਡੀਆਂ ਦੀ ਚਲਚਲ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਅਨੇਕਤਾ, ਨਾ ਏਕਤਾ, ਨਾ ਦੋਵੇਂ, ਨਾ ਹੋਰ, ਨਾ ਸੁਖਮਤਾ, ਨਾ ਲੰਬਾਈ, ਨਾ ਵੱਡਾਪਣ, ਨਾ ਖਾਲੀਪਨ, ਨਾ ਮਾਪ, ਨਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਨਾ ਸਮਤਾ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਸੁਚਾਰੂ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਸੁਚਾਰੂ, ਚਾਹੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਖੰਡਿਤ, ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਸਰੀਰ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਨਾ ਸੁਖਮ ਤੱਤ, ਨਾ ਪੰਜ ਭੂਤ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਕੁਦਰਤ—ਉਥੇ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋਗੀ ਦਾ ਮਨ ਵੰਡ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਤੇ ਲੱਛਣ—all ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਜਾਂ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਤੇ ਬੋਲੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਫਿਰ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਸੱਚਾਈ ਸਭ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਾ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਨਾ ਅਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਹੈ; ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਬਿਨਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ; ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਸਰਬ ਰੂਪ—ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਸਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਕੋਈ ਰੰਗ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਚਿੱਟਾ, ਨਾਂ ਹੋਰ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਨ ਤੇ ਕਾਰਜ ਵੀ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈ ਵੰਡ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ? ਨਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਨਾ ਬਿਨਾ ਮੂਲ ਦੇ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ; ਨਾ ਧੂੰਆਂ, ਨਾ ਧੂੰਏਪਨ; ਨਾ ਦੀਵਾ, ਨਾ ਦੀਵਾਪਨ; ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਇੱਥੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਇੱਛਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਅਲਿਪਤ ਲਗਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਨਿਰਸਾਰ ਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਸਭ ਦੀ ਅਦਵੈਤ ਰੂਪਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਸਭ ਦੀ ਦਵੈਤ ਰੂਪਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਸਭ ਦੀ ਨਿੱਤਤਾ ਤੇ ਅਨਿੱਤਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਨਾ ਸਥੂਲ ਹਾਂ, ਨਾ ਸੁਖਮ, ਨਾ ਆਉਂਦਾ, ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਆਰੰਭ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਨੀਵਾ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਮੈਂ ਅੰਤਿਮ ਤੱਤ ਆਖਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਚੇਤਨਾ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ; ਚੇਤਨਾ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ; ਚੇਤਨਾ ਇੱਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਨਾ ਮੁਕਤ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਸਾਨ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਨਾ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ, ਨਾ ਅਸਾਨ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਨਾ ਰੂਪ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਵਿੱਚ ਗਾੜਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਮ ਰਹਿਤਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਅ-ਦੁੱਖ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰਤਾ ਤੇ ਅਸਰੀਰਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਬੰਨ੍ਹਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਨਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ; ਨਾ ਜੋੜ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਜੋੜ ਵਿੱਚ; ਨਾ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਮਨ ਵਿੱਚ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਭਰਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਅਭਰਮ ਦੀ; ਨਾ ਦੁੱਖ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਨਾ ਅਦੁੱਖ ਦੀ; ਨਾ ਲੋਭ ਦੀ ਧਾਰਨਾ, ਨਾ ਅਲੋਭ ਦੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮਰਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇਕਸਾਰ ਸੁਆਦ ਵਾਲਾ।