ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਵਧੂਤ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੋਗੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਸ ਅਤੇ ਬੇਰਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਨਰਮ-ਨਰਮ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਸੁਭਾਵਿਕ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਕਤਾ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦਵੈਤ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਉਹ ਜੋਗੀ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪੂਰਨ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਰਹਿਤ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾ-ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ; ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਨਾ-ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਇੱਥੇ, ਅਸਲ ਜਾਂ ਨਾ-ਅਸਲ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ; ਉਹ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਸਲ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਾਰੇ ਅਸਲ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮਾਇਆ ਦੀ ਜਾਦੂਈ ਛਲਾਵਾ ਹੈ, ਰੇਤ ਦੇ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਮਿਰਾਜ ਵਾਂਗ। ਅਖੰਡ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਸਦਾ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ, ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਫਿਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਅਲਗਾਵ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਲੱਭਦਾ ਹੈ—ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ—ਜਿੱਥੇ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਵਿਅਕਤਿਤਾ ਰਹਿਤ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉੱਚਤਮ ਅਵਧੂਤ ਸਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ: ਤੇਰੀ ਵਿਅਪਕਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤ੍ਰੈਤ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਤੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਫ ਕਰ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਣਚੁੱਕਿਆ, ਸੰਯਮਿਤ, ਨਰਮ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਨਿਰਲੇਪ, ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮਰਯਾਦਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਡੋਲ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ, ਦ੍ਰਿੜ, ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ; ਨਿਮਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਯੋਗਯ, ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਭਾਵ, ਦਯਾਲੂ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਉਹ ਦਯਾਲੂ, ਕਿਨ੍ਹੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਵਿਤਰਕ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਦੇ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ; ਸੱਚ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਨਿਰਪੱਖ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਅਵਧੂਤ ਦੇ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਸਭ ਤੋਂ ਧਨਵੰਤ, ਉਹ ਜੋ ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਵੈਦਾਂਤ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਛਾ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸ਼ੁਰੂ, ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ—ਇਹ 'ਅ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਜੋ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ, ਬਿਨਾ ਦੁੱਖ ਦੇ ਬੋਲਦਾ, ਜੋ ਹਾਜ਼ਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ—ਇਹ 'ਵ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪੇ, ਮਨ ਹਿਲ ਚੁੱਕਾ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ—ਇਹ 'ਧੂ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਜੋ ਸਚ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ, ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ—ਇਹ 'ਤਾ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਚਿਨ੍ਹ੍ਹ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ, ਅਵਧੂਤ, ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਕਦੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।