ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦ ਅਵਧੂਤ ਨੇ ਸੱਚੀ ਅਦਵੈਤ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਦੋਂ ਭੇਦ ਤੇ ਅਭੇਦ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ, ਨਿਰੰਤਰ ਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੀਜੀ ਜਾਂ ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੋ ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣਿਆ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠੇ ਹਨ; ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ, ਨਿਰੰਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਮਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਹਵਾ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਅੱਗ, ਇਹ ਵੀ ਸੱਚੇ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ, ਨਿਰੰਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਦਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਕਲਪਿਤ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਕਲਪਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ, ਨਿਰੰਤਰ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਗੁਣ-ਅਵਗੁਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ, ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ, ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼, ਕਾਰਣ ਤੇ ਫਲ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਜਾਂ ਅਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਤੱਤ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਦੂਜਾ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੁਢ਼ਾਪਾ, ਜਵਾਨੀ ਜਾਂ ਬਚਪਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੇ ਜਾਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਕਾਰਣ ਤੇ ਕਰਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਸ ਜਾਂ ਅਨਾਸ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਖਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਮ ਤੇ ਅਜਨਮ, ਇਹ ਸਭ ਝੂਠੇ ਹਨ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਨਾਸਵੰਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮਨੁੱਖ, ਨਨ-ਮਨੁੱਖ, ਔਰਤ, ਨਨ-ਔਰਤ — ਨਾਸਵੰਤ ਹੋਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਝੂਠੀ ਹੈ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਖ ਜਾਂ ਸੁਖ-ਅਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੋਹ, ਦੁੱਖ, ਸੰਦੇਹ, ਵਿਯੋਗ — ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ — ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ-ਅਭਾਵ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਯਜਕ ਤੇ ਯਜਨਾ, ਅੱਗ ਤੇ ਆਹੁਤੀ, ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਅਭਾਵ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ-ਅਭਾਵ, ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲਗਾਵਟ ਜਾਂ ਵਿਯੋਗ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੋਹ ਤੇ ਮੋਹ-ਅਭਾਵ, ਲੋਭ ਤੇ ਲੋਭ-ਅਭਾਵ, ਕੋਈ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਭੇਕ ਜਾਂ ਅਵਿਵੇਕ ਦੀ ਸੋਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ — ਕਦੇ ਕੋਈ ਘਾਤਕ ਨਹੀਂ; ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੈ; ਜਦ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਗੁਰੂ-ਸ਼ਿਸ਼, ਉਪਦੇਸ਼, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਭੇਦ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਜਦ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੇਹਾਂ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਵੰਡ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਲਪਿਤ ਵੰਡ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਾਮਵਾਸਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਡੋਲ, ਨਿਰਮਲ ਹੈ; ਜਦ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦੇਹ ਤੇ ਅਦੇਹ, ਆਚਰਨ, ਇਹ ਸੱਚੇ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ਿਵ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ — ਪਰ ਉੱਥੇ ਚੂਤ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ; ਸਮਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਚਿੰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਲ, ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਧੂਤ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਛੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਵਧੂਤ, ਗਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀਆਂ ਚਿੱਥੜੀਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਪਹਿਨ, ਨੇਕੀ ਤੇ ਬੁਰਾਈ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦਾ, ਨੰਗਾ, ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿਚ ਵਸਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਅਭੇਦ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਰਲਕ, ਲਕ ਤੇ ਅਲਕ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਨਿਪੁੰਨ, ਪਰ ਸੱਚੇ-ਝੂਠੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇਕ ਤੱਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਲ, ਨਿਰਮਲ — debate ਜਾਂ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਉਹ ਆਸ ਤੇ ਲਗਾਵਟ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਨਿਯਮਿਤ ਆਚਰਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਤੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਹ ਜਾਂ ਅਦੇਹ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਲਗਾਵਟ ਜਾਂ ਵਿਯੋਗ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਤੱਤ ਆਪ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਡੋਲ, ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ, ਸਵਭਾਵਿਕ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਰੂਪ ਤੇ ਅਰੂਪ ਦੋਹਾਂ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਤੱਤ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ? ਜਿਥੇ ਸਰਵੋਤਮ ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ੇ-ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਤੱਤ ਨਿਰੰਤਰ ਹੰਸ, ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵੰਡ ਜਾਂ ਭਿੰਨਤਾ, ਵਿਯੋਗ ਜਾਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਸਭ ਕੁਝ ਨਿਰੰਤਰ, ਇਕ ਤੱਤ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਮਿਲਾਪ ਜਾਂ ਵਿਯੋਗ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਸਭ ਕੁਝ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਤੱਤ ਜਾਂ ਤੱਤ-ਅਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ, ਨਿਰਮਲ ਤੱਤ, ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ, ਨਿਰੰਤਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜੋੜ ਜਾਂ ਵਿਯੋਗ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਯੋਗੀ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਯੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਭੋਗੀ ਭੋਗ ਤੇ ਅਭੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ; ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ, ਮਨ-ਕਲਪਿਤ ਅਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਵੈਤ ਤੇ ਅਦਵੈਤ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਵਭਾਵਿਕ, ਨਿਰਕਾਮ ਯੋਗੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਅਭੇਦ ਭੋਗੀ ਹੈ। ਟੁੱਟਿਆ ਤੇ ਅਟੁੱਟਿਆ, ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਵਿਯੋਗ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ; ਇੱਥੇ ਤੱਤ ਜਾਂ ਤੱਤ-ਅਭਾਵ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਅਭੇਦ ਤੱਤ ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ ਹੈ। ਸਦਾ ਸਭ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ; ਇੱਥੇ ਜੀਵਨ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਅਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ, ਮਿਰਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਅਭਿੰਨ, ਅਰੂਪ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਵਿਯੋਗ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਪਰ ਉੱਥੇ ਵਾਸਨਾ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ; ਅਭੇਦ ਲੀਨਤਾ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਚਿੰਤਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਲ, ਸਰਵੋਤਮ ਅਵਧੂਤ ਸੱਚਾ ਤੱਤ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੱਤਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਾਡੀ ਸਰਵਵਿਆਪਤਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਤ੍ਰੈਤ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਮਨ ਦੀ ਉਤਕਰਸ਼ਤਾ ਧਿਆਨ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਬੋਲੀ ਦੀ ਉਤਕਰਸ਼ਤਾ ਮੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ — ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਾਪ ਮਾਫ ਕਰਦੇ ਰਹੋ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸਪ੍ਰਸ਼ਟ, ਸੰਯਮਿਤ, ਹੌਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਨਿਰਲੇਪ, ਭੋਜਨ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਅਡੋਲ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਸਚਾ ਜਨ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵਧੂਤ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭੇਦ ਸ਼ਿਵ-ਤੱਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭੇਦ, ਵਿਭੇਕ, ਆਵ-ਜਾਵ, ਕਰਮ, ਦੁੱਖ-ਸੁਖ, ਆਚਰਨ ਜਾਂ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਨਿਰੰਤਰ, ਨਿਰਮਲ, ਆਕਾਸ਼-ਸਮਾਨ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਸ਼ਿਵ ਹੈ।