ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਸੁਣੋ, ਮਨ ਦੇ ਅਤਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਪੂਰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਵਾਲਾ, ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਣਗਣਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਦਾਗ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਮੈਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਅਟੁੱਟ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ, ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ—ਇੱਕੋ ਹੀ ਸੁਆਦ, ਅਸਮਾਨ ਵਾਂਗ ਵਿਆਪਕ। ਜੇ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਇੱਕੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਇੱਥੇ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਅਸਥਾਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂ ਜੋ ਹਰ ਨਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਾਰੇ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਹਰ ਬਚਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ ਜੋ ਹਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਮ ਅਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਟੂਟ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ, ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਅਲਗਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਹੀ ਆਨੰਦਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਜੋ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਠੱਗੀ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੀ ਮੇਰੀ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਮੇਰੀ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਵਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਬੇਹਿਸ ਹਾਂ, ਨਾਂ ਗੂੰਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੇਕ ਵਿਚਾਰਕ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਮੇਰਾ ਨਾ ਕੋਈ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ। ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਮਨ ਜਾਂ ਮਨ-ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਹਾਂ। ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਿਚ ਵੀ ਵੰਡਾਂ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਂ ਅਡੋਲ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਰਗਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਪੂਰਨ ਉੱਤਰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਕਿਵੇਂ ਕਹਾਂ? ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ, ਅਡੋਲ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਜੀਵ ਜਾਂ ਅਜੀਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਬੀਜ ਜਾਂ ਅਬੀਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਬੰਨ੍ਹਣ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਉਤਪਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਸੰਸਾਰਿਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ; ਵਿਘਟਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਾਂ ਹੀ ਨਾਮ ਜਾਂ ਰੂਪ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਵੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਵੰਡ ਜਾਂ ਅਵੰਡ। ਹੇ ਨਿਰਲੇਜ ਮਨ, ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੂੰ ਰੋਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਬੁੱਢਾਪਾ, ਨਾ ਮੌਤ। ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਦੁੱਖ। ਨਾ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੂੰ ਰੋਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਅਸਲ ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਕੋਈ ਵਿਘਟਿਤ ਰੂਪ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਉਮਰਾਂ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੂੰ ਰੋਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਉਮਰ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮਨ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੂੰ ਰੋਦਾ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਮੋਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵਹੁਟੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਸਰਤਾਜੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜਦ 'ਮੈਰਾ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਤਾਕਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੇਰੇ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰਲੇਜ ਮਨ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੰਡ ਜਾਂ ਅਵੰਡ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਾਂ ਹੀ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਲੇਸ਼ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਰਾਗ ਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਇੱਛਾ ਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਮਾਧੀ; ਨਾ ਧਿਆਨ, ਨਾ ਬਾਹਰੀ ਅਸਥਾਨ; ਨਾ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਅਸਥਾਨ ਜਾਂ ਸਮਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਜੋ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖ ਦਿੱਤਾ। ਨਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਹਾਨਤਾ, ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਨਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ। ਪਰਮ ਤੱਤ ਸਵੈਭਾਵਿਕ, ਅਜਾਦੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਇੱਕੋ ਸੁਆਦ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਇੱਥੇ ਪਰਮ ਤੱਤ ਸੁਖ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਸੁਖ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਰਮ 'ਮੈਂ' ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣ; ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣ; ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣ; ਗਿਆਨ ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾ ਖਾਲੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਖਾਲੀ; ਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਅਪਵਿੱਤਰ; ਨਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਰੂਪ-ਰਹਿਤ। ਮੇਰਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਛੱਡ ਦੇ; ਤਿਆਗ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇ। ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਮਰ, ਸਵੈਭਾਵਿਕ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਮੰਤ੍ਰਣ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਦਾਈ। ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਧਿਆਨ, ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਬੰਨ੍ਹਣ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ, ਨਾ ਯੋਗ ਵਿਚ ਜੋੜ ਅਤੇ ਵਿਛੋੜ ਤੋਂ; ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਅਜਾਦ ਹਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਅਪਕ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਦੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਝੂਠਾ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਦਵੈਤ ਕਦੇ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਬਿਨਾ ਰੰਗ; ਨਾ ਅੰਦਰ, ਨਾ ਬਾਹਰ; ਕੋਈ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਨਾ ਗਿਆਨ। ਗਿਆਨ ਰੂਪਤਾ ਕਦੇ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਨਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ, ਨਾ ਪਾਪ ਨਾਲ; ਨਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ। ਜੋ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਉੱਚਾ, ਨਾ ਨੀਵਾ; ਨਾ ਕੋਈ ਮੱਧਭਾਵ, ਨਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਦੁਸ਼ਮਣ। ਲਾਭ ਜਾਂ ਹਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਨਾ ਪੂਜਕ ਹਾਂ, ਨਾ ਪੂਜਾ ਯੋਗ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਉਪਦੇਸ਼, ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਮ। ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਪਰਿਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਨਾ ਪਰਿਵਿਆਪਿਤ; ਨਾ ਆਸਥਾਨ, ਨਾ ਅਨਾਸਥਾਨ। ਖਾਲੀਪਨ ਜਾਂ ਅਖਾਲੀਪਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਦਰਸ਼ਕ ਹੈ, ਨਾ ਦਰਸ਼ਨਯ; ਨਾ ਕਾਰਨ, ਨਾ ਕਾਰਜ। ਸੋਚਣ ਯੋਗ ਜਾਂ ਅਸੋਚਣਯ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਨਾ ਵੰਡਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ; ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਹੋਇਆ। ਆਉਣ ਜਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਪਿਆਰੇ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਨਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਨਾ ਮੈਂ ਸਰੀਰ-ਰਹਿਤ; ਨਾ ਬੁੱਧੀ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ। ਰਾਗ ਜਾਂ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਨਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਹੈ, ਨਾ ਛੁਪਾਈ ਹੋਈ ਪ੍ਰਤੀਤੀ। ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਵੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਦੋਸਤ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਨਾ ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਨਾ-ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਦੇ ਸੰਯਮ ਜਾਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਦੋਸਤ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਰੂਪ-ਰਹਿਤ; ਨਾ ਆਰੰਭ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਮੱਧ। ਤਾਕਤ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ, ਦੋਸਤ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਾਂ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਅਸਲ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ—ਸਦਾ ਅਡੋਲ, ਪੂਰਨ, ਤੇ ਸਭ ਵੰਡਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ।