ਅਵਧੂਤਗੀਤਾ

ਸੁਣੋ, ਪਿਆਰੇ! ਮੈਂ ਉਹ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹਾਂ ਜੋ ਨਾ ਕਿਸੇ ਜੜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੀ ਅਜੜਤਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਧੂੰਏ ਜਾਂ ਧੂੰਏਪਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਹੈ। ਨਾ ਮੈਂ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗੂੰ ਹਾਂ, ਨਾ ਦੀਵੇਪਣ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ—ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸੁਆਦ, ਵਿਅਪਕ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇੱਛਾਵਿਹੀਣ ਇੱਛਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਕਿਵੇਂ ਅਲਿਪਤ ਲਗਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂ? ਜਾਂ ਨਿਰਸਾਰ ਸਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਸਭ ਲਈ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਤਾਂ ਅਤੇ ਅਦਵੈਤ ਸਰੂਪ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਾਂ? ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਾਰੇ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾ ਮੋਟਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਸੁਕਮ, ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਨਾ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ। ਨਾ ਮੈਂ ਉੱਚਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਨੀਵਾਂ। ਇਹੀ ਸੱਚ ਹੈ—ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਵਿਅਕਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਨਾ ਮੁਕਤ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਨਾ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਸਾਨ; ਨਾ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਸਾਨ; ਨਾ ਰੂਪ ਦੀ ਨੇੜਤਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਅਕਰਮਤਾ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਅਦੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਦੇਹੀ ਅਤੇ ਅਦੇਹੀ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਉਹ ਅੱਗ ਹਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਅਤੇ ਪਾਪਰਹਿਤਤਾ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ, ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਨਾ ਅਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ ਹਾਂ, ਨਾ ਅਨਸਤਿਤਵ ਵਿੱਚ; ਨਾ ਮੇਲ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ; ਨਾ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਮਨ ਵਿੱਚ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮੋਹ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ, ਨਾ ਮੋਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ; ਨਾ ਦੁੱਖ ਦਾ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਦਾ; ਨਾ ਲਾਲਚ ਦਾ, ਨਾ ਲਾਲਚ ਮੁਕਤੀ ਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਧਾਗਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ; ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਬੰਧਨ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧੂੜ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਹਨੇਰਾ, ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੁਣਤਾ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਐਸਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਕਰੇ; ਨਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਨ। ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਚਲਣ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਨਾ ਅਚਲਤਾ ਦਾ; ਨਾ ਕੋਈ ਕਲਪਿਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਨਾ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਜਾਗਣ ਦਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਨਾ ਮਾੜਾ, ਨਾ ਸਰ ਦਾ ਅੰਤ, ਨਾ ਅਸਰ ਦਾ, ਨਾ ਚਲਣ ਦਾ, ਨਾ ਅਚਲਤਾ ਦਾ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਇਹ ਨਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਾਰਣ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬੋਲ ਤੋਂ ਪਰਲੇ, ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਬੁੱਧੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਪਰਮ ਤੱਤ ਨਾ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੈ, ਨਾ ਅਵਿਭਾਜਿਤ; ਨਾ ਅੰਦਰ ਹੈ, ਨਾ ਬਾਹਰ। ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ, ਅਲਿਪਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਰਾਗ, ਨਾ ਭਾਗ, ਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦੁੱਖ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਜੇ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਚੌਥੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜੇ ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਣ? ਪਰਮ ਸ਼ਾਂਤਿ ਹੀ ਅਸਲ ਤੱਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਲੰਮਾ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਚੌੜਾ ਜਾਂ ਸੰਗੜਾ, ਤਿਕੋਣਾ ਜਾਂ ਗੋਲ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿਕ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ; ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ—ਨਾ ਮਨ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਮੇਰਾ। ਇਹ ਪਰਮ ਤੱਤ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਚਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ; ਬਿਨਾ ਦਾਗ ਦੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਮਲ, ਅਨਭਾਗੀ, ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲਾ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸਵਰਗ ਆਦਿਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਤੱਤ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਦੂਜੇ ਦੇ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ ਜੋ ਨਿਰਨੇਤ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਬਚਤ ਦੇ, ਬਿਨਾ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਸਰਵੋੱਚ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਕਰਮ ਤੇ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ; ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਸਕਤ ਹੋ ਕੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਬਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵਿਕਾਰ ਜਾਂ ਪਾਖੰਡ, ਸੱਚ ਜਾਂ ਝੂਠ ਦੀ ਵੰਡ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਅਪਕ। ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ, ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਮੈਂ ਬੋਲਾ, ਨਾ ਗੂੰਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਨਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਾ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਾਲ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਨਾ ਮਾਸਟਰ ਹਾਂ, ਨਾ ਚੇਲਾ; ਨਾ ਮਨ ਹੈ, ਨਾ ਅਮਨ; ਚੇਤਨਾ, ਸਾਰੇ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਦਾ ਅਡੋਲ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਰਗੀ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੰਦੇਹ ਕਿਵੇਂ ਦੱਸਾਂ? ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਸਾਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਜੀਵਾਂ ਨਾਲ; ਨਾ ਬੀਜ ਨਾਲ, ਨਾ ਬੀਜ ਰਹਿਤ; ਨਾ ਬੰਧਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਚਮਕਦਾ ਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ; ਬਿਨਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ; ਬਿਨਾ ਲਯ ਦੇ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਤੇਰੇ ਲਈ, ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਵੰਡ, ਨਾ ਅਵੰਡ। ਐ ਨਿਰਲੱਜ ਮਨ, ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਹੈ, ਨਾ ਮੌਤ; ਨਾ ਜਨਮ ਦਾ ਦੁੱਖ; ਨਾ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਿਵਰਤਨ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਨਾ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਰੂਪਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਵਿਅੰਗਤਾ; ਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਮਰਾਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਮਰਾਂ ਹਨ; ਨਾ ਮਨ ਹਨ; ਨਾ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੇਰੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਤੂੰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਦੋਸਤ? ਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਛਾ ਹੈ; ਨਾ ਲਾਲਚ; ਨਾ ਮੋਹ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜਦ ਤੇਰੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਜਦ ‘ਮੇਰਾ’ ਦਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲੇ ਜਗਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਰਲੱਜ ਮਨ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੰਡ ਹੈ, ਨਾ ਅਵੰਡ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਨਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਥੋੜੀ ਭੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਨਾ ਰਾਗ ਦੀ, ਨਾ ਇੱਛਾ ਦੀ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨਾ ਸਮਾਧੀ; ਨਾ ਧਿਆਨ, ਨਾ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ; ਨਾ ਧਿਆਨਯੋਗ ਪਦਾਰਥ, ਨਾ ਸਮਾਂ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ। ਜੋ ਕੁਝ ਜਰੂਰੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਾ ਤੂੰ ਹੈਂ, ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਮਹਾਨ, ਨਾ ਗੁਰੂ, ਨਾ ਚੇਲਾ। ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੀ ਸੁਭਾਵਕ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਰੂਪ ਅਮ੍ਰਿਤ ਹਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ।