ଅଵଧୂତଗୀତା

ଅହମେଵ ପରଂ ଯସ୍ମାତ୍ସାରାତ୍ସାରତରଂ ଶିଵମ୍। ଗମାଗମଵିନିର୍ମୁକ୍ତଂ ନିର୍ଵିକଲ୍ପଂ ନିରାକୁଲମ୍

ମୁଁ ଏକାମ୍ବ, ସବୁ ତତ୍ତ୍ୱର ମଧ୍ୟରୁ ସାର, ସାରରୁ ମଧ୍ୟ ସାର, ଶିବ; ଆସିବା-ଯିବାରୁ ମୁକ୍ତ, ଭେଦ ନାହିଁ, ଅଚଳ।

ସର୍ଵାଵଯଵନିର୍ମୁକ୍ତଂ ତଥାହଂ ତ୍ରିଦଶାର୍ଚିତମ୍। ସଂପୂର୍ଣତ୍ଵାନ୍ନ ଗୃହ୍ଣାମି ଵିଭାଗଂ ତ୍ରିଦଶାଦିକମ୍

ମୁଁ ସବୁ ଅଂଶରୁ ମୁକ୍ତ, ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭେଦ ଗ୍ରହଣ କରେନି।

ପ୍ରମାଦେନ ନ ସନ୍ଦେହଃ କିଂ କରିଷ୍ଯାମି ଵୃତ୍ତିମାନ୍। ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଵିଲୀଯନ୍ତେ ବୁଦ୍ବୁଦାଶ୍ଚ ଯଥା ଜଲେ

ଅବଧାନ ନ ରଖିଲେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୁଁ କଣ କରିବି? କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେଲେ କଣ ହେବ? ପାଣିରେ ବୁଲି ବୁଲି ବୁଲବୁଲି ଉପଜେ ଓ ଲୟ ହୁଏ।

ମହଦାଦୀନି ଭୂତାନି ସମାପ୍ଯୈଵଂ ସଦୈଵ ହି। ମୃଦୁଦ୍ରଵ୍ଯେଷୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣେଷୁ ଗୁଡେଷୁ କଟୁକେଷୁ ଚ

ମହତ୍ତ୍ୱ ଆଦି ଭୂତମାନେ ସଦା ଏଭଳି ଏକତ୍ୱରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି; କମଳ, ଦ୍ରବ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ମିଠା ଓ ତିତ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟମାନେ ଭଳି।

କଟୁତ୍ଵଂ ଚୈଵ ଶୈତ୍ଯତ୍ଵଂ ମୃଦୁତ୍ଵଂ ଚ ଯଥା ଜଲେ। ପ୍ରକୃତିଃ ପୁରୁଷସ୍ତଦ୍ଵଦଭିନ୍ନଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ

ତିତ୍ତତା, ଶୀତଳତା, କମଳତା—ଏମିତି ପାଣିରେ ଯେପରି; ସେପରି ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ମୋତେ ଅଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।

ସର୍ଵାଖ୍ଯାରହିତଂ ଯଦ୍ଯତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମାତ୍ସୂକ୍ଷ୍ମତରଂ ପରମ୍। ମନୋବୁଦ୍ଧୀନ୍ଦ୍ରିଯାତୀତମକଲଙ୍କଂ ଜଗତ୍ପତିମ୍

ଯାହା ସବୁ ନାମରୁ ମୁକ୍ତ, ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ପାରେ, ନିର୍ମଳ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ।

ଈଦୃଶଂ ସହଜଂ ଯତ୍ର ଅହଂ ତତ୍ର କଥଂ ଭଵେତ୍। ତ୍ଵମେଵ ହି କଥଂ ତତ୍ର କଥଂ ତତ୍ର ଚରାଚରମ୍

ଏଭଳି ସ୍ୱାଭାବିକତା ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେଠି ମୁଁ କିପରି ରହିପାରିବି? ତୁମେ କିପରି ରହିପାରିବ? ଚଳାଅଚଳ କିପରି ରହିପାରିବ?

ଗଗନୋପମଂ ତୁ ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଦେଵ ଗଗନୋପମମ୍। ଚୈତନ୍ଯଂ ଦୋଷହୀନଂ ଚ ସର୍ଵଜ୍ଞଂ ପୂର୍ଣମେଵ ଚ

ଯାହାକୁ ଆକାଶ ସଦୃଶ କୁହାଯାଏ, ସେଠି ସେ ଆକାଶ ସଦୃଶ ଅଟୁଟ; ଏହା ଦୋଷ ରହିତ, ସବୁ ଜାଣିଥିବା, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତନା।

ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚରିତଂ ନୈଵ ମାରୁତେନ ଚ ଵାହିତମ୍। ଵରିଣା ପିହିତଂ ନୈଵ ତେଜୋମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ପୃଥିବୀରେ ଏହା ଚାଲେନାହିଁ, ବାତାସରେ ଉଡେନାହିଁ, ପାଣିରେ ଢାକାଯାଇନାହିଁ, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଅଛିନାହିଁ।

ଆକାଶଂ ତେନ ସଂଵ୍ଯାପ୍ତଂ ନ ତଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଚ କେନଚିତ୍। ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଂ ତିଷ୍ଠତ୍ଯଵଚ୍ଛିନ୍ନଂ ନିରନ୍ତରମ୍

ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ସମସ୍ତ ଆକାଶକୁ ଭରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ଜିନିଷ ଏହାକୁ ଭରିପାରେ ନାହିଁ। ଏହା ବାହାରେ ଓ ଭିତରେ ଉପସ୍ଥିତ, କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଅଛି।

ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାତ୍ତଦଦୃଶ୍ଯତ୍ଵାନ୍ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵାଚ୍ଚ ଯୋଗିଭିଃ। ଆଲମ୍ବନାଦି ଯତ୍ପ୍ରୋକ୍ତଂ କ୍ରମାଦାଲମ୍ବନଂ ଭଵେତ୍

ଏହା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ ଓ ଗୁଣହୀନ ଥିବାରୁ, ଯୋଗୀମାନେ ଏହାକୁ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏହି ଆଶ୍ରୟ ନିଜେ ଆଶ୍ରୟ ହୋଇଯାଏ।

ସତତାଽଭ୍ଯାସଯୁକ୍ତସ୍ତୁ ନିରାଲମ୍ବୋ ଯଦା ଭଵେତ୍। ତଲ୍ଲଯାଲ୍ଲୀଯତେ ନାନ୍ତର୍ଗୁଣଦୋଷଵିଵର୍ଜିତଃ

ଯେତେବେଳେ ନିରନ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ରହିନଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୀନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭିତର ଗୁଣ ଓ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

ଵିଷଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ମୋହମୂର୍ଚ୍ଛାପ୍ରଦସ୍ଯ ଚ। ଏକମେଵ ଵିନାଶାଯ ହ୍ଯମୋଘଂ ସହଜାମୃତମ୍

ଏହି ସଂସାରର ବିଷ, ଯାହା ଭୟଙ୍କର ଓ ମୋହର ଅଚେତନତା ଦେଇଥାଏ, ତାହା ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ନିଶ୍ଚିତ, ଜନ୍ମଜାତ ଅମୃତ ଅଛି, ଯାହା ଏହାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରେ।

ଭାଵଗମ୍ଯଂ ନିରାକାରଂ ସାକାରଂ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚରମ୍। ଭାଵାଭାଵଵିନିର୍ମୁକ୍ତମନ୍ତରାଲଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ

ଯାହା ଅନୁଭବ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଏ, ଆକୃତିହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାଏ, ଭାବ ଓ ଅଭାବ ଦୁହିଁରୁ ପାରେ—ସେଠିକୁ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅବସ୍ଥା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ବାହ୍ଯଭାଵଂ ଭଵେଦ୍ଵିଶ୍ଵମନ୍ତଃ ପ୍ରକୃତିରୁଚ୍ଯତେ। ଅନ୍ତରାଦନ୍ତରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ନାରିକେଲଫଲାମ୍ବୁଵତ୍

ବାହାର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସଂସାରକୁ ବାହ୍ୟ ଭାବ କୁହାଯାଏ, ଭିତରକୁ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ଭିତର ଓ ଅତିଭିତର ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଠିକୁ ନାଡ଼ିଆ ପଣସର ଜଳ ପରି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଭ୍ରାନ୍ତିଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଥିତଂ ବାହ୍ଯଂ ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ମଧ୍ଯଗମ୍। ମଧ୍ଯାନ୍ମଧ୍ଯତରଂ ଜ୍ଞେଯଂ ନାରିକେଲଫଲାମ୍ବୁଵତ୍

ଭ୍ରମର ଜ୍ଞାନ ବାହାରେ ରହିଥାଏ, ସଠିକ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯାହା, ସେଠିକୁ ନାଡ଼ିଆ ପଣସର ଜଳ ପରି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ଏଵାତିନିର୍ମଲଃ। ତେନ ତତ୍ସଦୃଶଂ ପଶ୍ଯେଦ୍ଦ୍ଵିଧାଦୃଷ୍ଟିର୍ଵିପର୍ଯଯଃ

ଯେପରି ଚାନ୍ଦ୍ରମା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଏକମାତ୍ର ନିର୍ମଳ ଅଛି, ସେପରି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଦୁଇ ଭାବେ ଦେଖିବା ଭ୍ରମ।

ଅନେନୈଵ ପ୍ରକାରେଣ ବୁଦ୍ଧିଭେଦୋ ନ ସର୍ଵଗଃ। ଦାତା ଚ ଧୀରତାମେତି ଗୀଯତେ ନାମକୋଟିଭିଃ

ଏହିପରି ଭାବେ, ବୁଝିବାର ଭିନ୍ନତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଲାଗୁ ହୁଏ ନାହିଁ। ଦାତା ଦୃଢ଼ ଧୈର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେପରି ଅନେକ ନାମରେ ଗୀତ ହୁଏ।

ଗୁରୁପ୍ରଜ୍ଞାପ୍ରସାଦେନ ମୂର୍ଖୋ ଵା ଯଦି ପଣ୍ଡିତଃ। ଯସ୍ତୁ ସଂବୁଧ୍ଯତେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିରକ୍ତୋ ଭଵସାଗରାତ୍

ଗୁରୁଙ୍କର ଜ୍ଞାନର କୃପାରେ, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ ଯିଏ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଯାଏ, ସେ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ବିରକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

ରାଗଦ୍ଵେଷଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ। ଦୃଢବୋଧଶ୍ଚ ଧୀରଶ୍ଚ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥାଏ, ଦୃଢ଼ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରଖେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଘଟେ ଭିନ୍ନେ ଘଟାକାଶ ଆକାଶେ ଲୀଯତେ ଯଥା। ଦେହାଭାଵେ ତଥା ଯୋଗୀ ସ୍ଵରୂପେ ପରମାତ୍ମନି

ଯେପରି ଘଡ଼ା ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଘଡ଼ା ଭିତରର ଆକାଶ ବଡ଼ ଆକାଶରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଦେହ ନାଷ୍ଟ ହେଲେ ଯୋଗୀ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ପରମାତ୍ମାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ।

ଉକ୍ତେଯଂ କର୍ମଯୁକ୍ତାନାଂ ମତିର୍ଯାନ୍ତେଽପି ସା ଗତିଃ। ନ ଚୋକ୍ତା ଯୋଗଯୁକ୍ତାନାଂ ମତିର୍ଯାନ୍ତେଽପି ସା ଗତିଃ

ଏହି ଉପଦେଶ କର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ; ସେମାନଙ୍କର ବୁଝିବା ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ତାଙ୍କର ପଥ। କିନ୍ତୁ ଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କଥା ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କର ବୁଝିବା ଶେଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ତାଙ୍କର ପଥ।

ଯା ଗତିଃ କର୍ମଯୁକ୍ତାନାଂ ସା ଚ ଵାଗିନ୍ଦ୍ରିଯାଦ୍ଵଦେତ୍। ଯୋଗିନାଂ ଯା ଗତିଃ କ୍ଵାପି ହ୍ଯକଥ୍ଯା ଭଵତୋର୍ଜିତା

କର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପଥକୁ ମୁଖ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ପଥ, ସେଠାରେ ଯେଉଁଠି ନାହିଁ, କେବେ ମଧ୍ୟ କହିହେବା ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵମୁଂ ମାର୍ଗଂ ଯୋଗିନାଂ ନୈଵ କଲ୍ପିତମ୍। ଵିକଲ୍ପଵର୍ଜନଂ ତେଷାଂ ସ୍ଵଯଂ ସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ଏହିପରି ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁ ପଥକୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନ ଭାବକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ନିଜେ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ତୀର୍ଥେ ଵାନ୍ତ୍ଯଜଗେହେ ଵା ଯତ୍ର କୁତ୍ର ମୃତୋଽପି ଵା। ନ ଯୋଗୀ ପଶ୍ଯତେ ଗର୍ଭଂ ପରେ ବ୍ରହ୍ମଣି ଲୀଯତେ

ତୀର୍ଥରେ, ଚଣ୍ଡାଳ ଘରେ କିମ୍ବା ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ହେଉ, ଯୋଗୀ ପୁଣି ଗର୍ଭ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି।

ସହଜମଜମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଯସ୍ତୁ ପଶ୍ଯେତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଘଟତି ଯଦି ଯଥେଷ୍ଟଂ ଲିପ୍ଯତେ ନୈଵ ଦୋଷୈଃ। ସକୃଦପି ତଦଭାଵାତ୍କର୍ମ କିଂଚିନ୍ନକୁର୍ଯାତ୍ ତଦପି ନ ଚ ଵିବଦ୍ଧଃ ସଂଯମୀ ଵା ତପସ୍ଵୀ

ଯିଏ ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ, ଅଜନ୍ମା, ଚିନ୍ତାତୀତ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିପାରେ, ସେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରେ କାମ କରେ, କିନ୍ତୁ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହି ଅଭିମାନ ନଥିବାରୁ, ସେ କିଛି କାମ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ, ସଂଯମୀ କିମ୍ବା ତପସ୍ବୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ନିରାମଯଂ ନିଷ୍ପ୍ରତିମଂ ନିରାକୃତିଂ ନିରାଶ୍ରଯଂ ନିର୍ଵପୁଷଂ ନିରାଶିଷମ୍। ନିର୍ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵନିର୍ମୋହମଲୁପ୍ତଶକ୍ତିକଂ ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍

ଯିଏ ରୋଗମୁକ୍ତ, ସମାନ ନାହିଁ, ଆକୃତି ନାହିଁ, ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଦେହ ନାହିଁ, ଆଶା ନାହିଁ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ମୋହ ରହିନାହିଁ, ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ହୁଏ ନାହିଁ—ସେ ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଈଶ୍ୱର, ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଵେଦୋ ନ ଦୀକ୍ଷା ନ ଚ ମୁଣ୍ଡନକ୍ରିଯା ଗୁରୁର୍ନ ଶିଷ୍ଯୋ ନ ଚ ଯନ୍ତ୍ରସମ୍ପଦଃ। ମୁଦ୍ରାଦିକଂ ଚାପି ନ ଯତ୍ର ଭାସତେ ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ନାହିଁ, ଦୀକ୍ଷା ନାହିଁ, ମୁଣ୍ଡନ କ୍ରିୟା ନାହିଁ, ଗୁରୁ ନାହିଁ, ଶିଷ୍ୟ ନାହିଁ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ମୁଦ୍ରା ଆଦି କିଛି ନାହିଁ—ସେଠି ମନୁଷ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ନ ଶାମ୍ଭଵଂ ଶାକ୍ତିକମାନଵଂ ନ ଵା ପିଣ୍ଡଂ ଚ ରୂପଂ ଚ ପଦାଦିକଂ ନ ଵା। ଆରମ୍ଭନିଷ୍ପତ୍ତିଘଟାଦିକଂ ଚ ନୋ ତମୀଶମାତ୍ମାନମୁପୈତି ଶାଶ୍ଵତମ୍

ଯେଉଁଠାରେ ଶିବପଥ, ଶକ୍ତିପଥ, ମାନବପଥ କିଛି ନାହିଁ, ଦେହ ନାହିଁ, ରୂପ ନାହିଁ, ପଦାଦି କ୍ରମ ନାହିଁ, ଆରମ୍ଭ, ଶେଷ କିମ୍ବା ପାତ୍ର ଆଦି କିଛି ନାହିଁ—ସେଠି ମନୁଷ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।