ଅଵଧୂତଗୀତା

ତତ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ନ ହି ସନ୍ଦେହଃ କିଂ ଜାନାମ୍ଯଥଵା ପୁନଃ। ଅସଂଵେଦ୍ଯଂ ସ୍ଵସଂଵେଦ୍ଯମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍

ତୁମେ ସତ୍ୟ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ଆଉ କଣ ଜାଣିପାରିବି? ଯେଉଁ ଆତ୍ମାକୁ ଜଣାଯିବା ଯାଉନାହିଁ, ସେହି ଆତ୍ମାକୁ ନିଜେ ଜଣାଯିବା ବସ୍ତୁ ବୋଲି କିପରି ଭାବିପାରିବ?

ମାଯାଽମାଯା କଥଂ ତାତ ଛାଯାଽଛାଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ତତ୍ତ୍ଵମେକମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯୋମାକାରଂ ନିରଞ୍ଜନମ୍

ପ୍ରିୟ, ମାୟା କିମ୍ବା ଅମାୟା କିପରି ହେବ? ଛାୟା କିମ୍ବା ଅଛାୟା ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଏକ ତଥ୍ୟ, ଆକାଶ ପରି ଅରୂପ ଓ ନିର୍ମଳ।

ଆଦିମଧ୍ଯାନ୍ତମୁକ୍ତୋଽହଂ ନ ବଦ୍ଧୋଽହଂ କଦାଚନ। ସ୍ଵଭାଵନିର୍ମଲଃ ଶୁଦ୍ଧ ଇତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ

ମୁଁ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରୁ ମୁକ୍ତ; କେବେ ବନ୍ଧା ହେଉନାହିଁ। ମୋର ସ୍ୱଭାବ ନିର୍ମଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ—ଏହି ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।

ମହଦାଦି ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ନ କିଂଚିତ୍ପ୍ରତିଭାତି ମେ। ବ୍ରହ୍ମୈଵ କେଵଲଂ ସର୍ଵଂ କଥଂ ଵର୍ଣାଶ୍ରମସ୍ଥିତିଃ

ମହତ୍ତ୍ୱ ଆଦିଠାରୁ ସମସ୍ତ ସଂସାର ମୋତେ କିଛି ଲାଗେ ନାହିଁ; ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ—ତେବେ ବର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଆଶ୍ରମ ରହିପାରିବ କିପରି?

ଜାନାମି ସର୍ଵଥା ସର୍ଵମହମେକୋ ନିରନ୍ତରମ୍। ନିରାଲମ୍ବମଶୂନ୍ଯଂ ଚ ଶୂନ୍ଯଂ ଵ୍ଯୋମାଦିପଞ୍ଚକମ୍

ମୁଁ ସବୁଦିନ, ସବୁପରିସ୍ଥିତିରେ ଜାଣେଁ ଯେ, ମୁଁ ଏକାଟିଏ ସମସ୍ତ, ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ; ମୋ ପାଖରେ କୌଣସି ଆଧାର ନାହିଁ, ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଞ୍ଚ ଶୂନ୍ୟ ପରି।

ନ ଷଣ୍ଢୋ ନ ପୁମାନ୍ନ ସ୍ତ୍ରୀ ନ ବୋଧୋ ନୈଵ କଲ୍ପନା। ସାନନ୍ଦୋ ଵା ନିରାନନ୍ଦମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍

ମୁଁ ନ ପୁମ୍ସ, ନ ପୁରୁଷ, ନ ନାରୀ; ନ ଜ୍ଞାନ, ନ କଳ୍ପନା। ଆତ୍ମାକୁ ସୁଖମୟ କିମ୍ବା ସୁଖହୀନ ବୋଲି କିପରି ଭାବିପାରିବ?

ଷଡଙ୍ଗଯୋଗାନ୍ନ ତୁ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧଂ ମନୋଵିନାଶାନ୍ନ ତୁ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧମ୍। ଗୁରୂପଦେଶାନ୍ନ ତୁ ନୈଵ ଶୁଦ୍ଧଂ ସ୍ଵଯଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ଵଯମେଵ ବୁଦ୍ଧମ୍

ଛଅ ଅଙ୍ଗର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ମନ ନଶ୍ୱରତା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ନିଜେ ନିଜେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିପାରିବା।

ନ ହି ପଞ୍ଚାତ୍ମକୋ ଦେହୋ ଵିଦେହୋ ଵର୍ତତେ ନ ହି। ଆତ୍ମୈଵ କେଵଲଂ ସର୍ଵଂ ତୁରୀଯଂ ଚ ତ୍ରଯଂ କଥମ୍

ଦେହ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏହା ଛାଡ଼ି ମଧ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ; ଆତ୍ମା ହିଁ ସମସ୍ତ—ତେବେ ଚତୁର୍ଥ ଅବସ୍ଥା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ତିନିଟି କିପରି ହେବ?

ନ ବଦ୍ଧୋ ନୈଵ ମୁକ୍ତୋଽହଂ ନ ଚାହଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୃଥକ୍। ନ କର୍ତା ନ ଚ ଭୋକ୍ତାହଂ ଵ୍ଯାପ୍ଯଵ୍ଯାପକଵର୍ଜିତଃ

ମୁଁ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ମୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମରୁ ଅଲଗା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, ଭୋକ୍ତା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ବ୍ୟାପିବା କିମ୍ବା ବ୍ୟାପିତ ହେବା ଠାରୁ ମୁଁ ମୁକ୍ତ।

ଯଥା ଜଲଂ ଜଲେ ନ୍ଯସ୍ତଂ ସଲିଲଂ ଭେଦଵର୍ଜିତମ୍। ପ୍ରକୃତିଂ ପୁରୁଷଂ ତଦ୍ଵଦଭିନ୍ନଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ

ଯେପରି ପାଣିରେ ପାଣି ମିଶିଗଲେ ତାହାର କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ରହେ ନାହିଁ, ସେପରି ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ମୋତେ ଏକାଟିଏ ଲାଗେ।

ଯଦି ନାମ ନ ମୁକ୍ତୋଽସି ନ ବଦ୍ଧୋଽସି କଦାଚନ। ସାକାରଂ ଚ ନିରାକାରମାତ୍ମାନଂ ମନ୍ଯସେ କଥମ୍

ଧର, ତୁମେ ମୁକ୍ତ ନୁହଁ, କିନ୍ତୁ କେବେ ବନ୍ଧା ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ତେବେ ଆତ୍ମାକୁ ଆକାର ଅଛି କିମ୍ବା ନାହିଁ ବୋଲି କିପରି ଭାବିପାରିବ?

ଜାନାମି ତେ ପରଂ ରୂପଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଗଗନୋପମମ୍। ଯଥା ପରଂ ହି ରୂପଂ ଯନ୍ମରୀଚିଜଲସନ୍ନିଭମ୍

ମୁଁ ତୁମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଜାଣେଁ, ଯେପରି ଆକାଶ; ଯେପରି ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ ଜଳରେ ମରୀଚିକା ପରି।

ନ ଗୁରୁର୍ନୋପଦେଶଶ୍ଚ ନ ଚୋପାଧିର୍ନ ମେ କ୍ରିଯା। ଵିଦେହଂ ଗଗନଂ ଵିଦ୍ଧି ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽହଂ ସ୍ଵଭାଵତଃ

ମୋ ପାଇଁ କେହି ଗୁରୁ ନାହିଁ, କୌଣସି ଉପଦେଶ ନାହିଁ, କୌଣସି ଅପବାଦ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରୁ ନିର୍ମଳ, ଦେହହୀନ, ଆକାଶ ପରି—ଏହି କଥା ଜାଣ।

ଵିଶୁଦ୍ଧୋଽସ୍ଯ ଶରୀରୋଽସି ନ ତେ ଚିତ୍ତଂ ପରାତ୍ପରମ୍। ଅହଂ ଚାତ୍ମା ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵମିତି ଵକ୍ତୁଂ ନ ଲଜ୍ଜସେ

ତୁମେ କହୁଛ, ତୁମର ଶରୀର ପବିତ୍ର, ତୁମର ମନ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ, ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ପରମ ଆତ୍ମା। ଏଭଳି କଥା କହିବାକୁ ତୁମେ କିଛି ଲଜ୍ଜା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବୁନାହା।

କଥଂ ରୋଦିଷି ରେ ଚିତ୍ତ ହ୍ଯାତ୍ମୈଵାତ୍ମାତ୍ମନା ଭଵ। ପିବ ଵତ୍ସ କଲାତୀତମଦ୍ଵୈତଂ ପରମାମୃତମ୍

ହେ ମନ, କାହିଁକି କନ୍ଦୁଛ? ନିଜ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଆତ୍ମାରେ ପରିଣତ କର। ହେ ପୁଅ, ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅମୃତର ସ୍ୱାଦ ନିଅ।

ନୈଵ ବୋଧୋ ନ ଚାବୋଧୋ ନ ବୋଧାବୋଧ ଏଵ ଚ। ଯସ୍ଯେଦୃଶଃ ସଦା ବୋଧଃ ସ ବୋଧୋ ନାନ୍ଯଥା ଭଵେତ୍

ଏଠାରେ ନା ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ନା ଅଜ୍ଞାନ ଅଛି, ନା ଏହି ଦୁଇଟି ଏକାସାଥିରେ ଅଛି। ଯାହାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଏପରି, ସେହି ଜ୍ଞାନ କେବେ ଅନ୍ୟ ହୁଏନି।

ଜ୍ଞାନଂ ନ ତର୍କୋ ନ ସମାଧିଯୋଗୋ ନ ଦେଶକାଲୌ ନ ଗୁରୂପଦେଶଃ। ସ୍ଵଭାଵସଂଵିତ୍ତରହଂ ଚ ତତ୍ତ୍ଵ- ମାକାଶକଲ୍ପଂ ସହଜଂ ଧ୍ରୁଵଂ ଚ

ଜ୍ଞାନ କୌଣସି ତର୍କ ନୁହେଁ, ନା କୌଣସି ଧ୍ୟାନ ଅବସ୍ଥା। ଏହା କୌଣସି ସ୍ଥାନ ବା ସମୟ ନୁହେଁ, ନା ଗୁରୁଙ୍କର ଶିଖ୍ୟା। ମୁଁ ସେହି ସ୍ୱଭାବଜ୍ଞାନ, ଆକାଶ ସଦୃଶ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ ଅଚଳ ତତ୍ତ୍ୱ।

ନ ଜାତୋଽହଂ ମୃତୋ ଵାପି ନ ମେ କର୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍। ଵିଶୁଦ୍ଧଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ବ୍ରହ୍ମ ବନ୍ଧୋ ମୁକ୍ତିଃ କଥଂ ମମ

ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇନି, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହୁଏନି; ମୋର କୌଣସି ଶୁଭ ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ ନାହିଁ। ମୁଁ ପବିତ୍ର, ଗୁଣହୀନ ବ୍ରହ୍ମ; ମୋ ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ବା ମୁକ୍ତି କିପରି?

ଯଦି ସର୍ଵଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଥିରଃ ପୂର୍ଣୋ ନିରନ୍ତରଃ। ଅନ୍ତରଂ ହି ନ ପଶ୍ଯାମି ସ ବାହ୍ଯାଭ୍ଯନ୍ତରଃ କଥମ୍

ଯଦି ଦେବତା ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି, ଅଚଳ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅବିରତ, ତେବେ ମୁଁ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ଦେଖୁନି—ତେବେ ଭିତର ବା ବାହାର କିପରି ହେବ?

ସ୍ଫୁରତ୍ଯେଵ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନମଖଣ୍ଡିତନିରନ୍ତରମ୍। ଅହୋ ମାଯାମହାମୋହୋ ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତଵିକଲ୍ପନା

ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଅବିରତ ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ। ହାଁ, ଏହି ମାୟାର ବଡ଼ ଭ୍ରମ—ଦ୍ୱିତୀୟତା ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟତା ଭିତରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ।

ସାକାରଂ ଚ ନିରାକାରଂ ନେତି ନେତୀତି ସର୍ଵଦା। ଭେଦାଭେଦଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଵର୍ତତେ କେଵଲଃ ଶିଵଃ

ସାକାର ଓ ନିରାକାର, ସବୁବେଳେ 'ଏହା ନୁହେଁ, ଏହା ନୁହେଁ'—ଭିନ୍ନତା ଓ ଅଭିନ୍ନତାରୁ ମୁକ୍ତ, ଏକମାତ୍ର ଶିବ ଅବିକଳ ରହିଛନ୍ତି।

ନ ତେ ଚ ମାତା ଚ ପିତା ଚ ବନ୍ଧୁଃ ନ ତେ ଚ ପତ୍ନୀ ନ ସୁତଶ୍ଚ ମିତ୍ରମ୍। ନ ପକ୍ଷପାତୀ ନ ଵିପକ୍ଷପାତଃ କଥଂ ହି ସଂତପ୍ତିରିଯଂ ହି ଚିତ୍ତେ

ତୁମର କୌଣସି ମା, ବାପା, ବାନ୍ଧବ ନାହିଁ; ତୁମର କୌଣସି ଜୀବନ ସଂଗିନୀ, ପୁଅ ବା ମିତ୍ର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତୁମେ କାହା ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ବା ବିରୋଧୀ ନୁହଁ—ତେବେ ଏହି ଚିନ୍ତା ମନରେ କିପରି ଆସୁଛି?

ଦିଵା ନକ୍ତଂ ନ ତେ ଚିତ୍ତଂ ଉଦଯାସ୍ତମଯୌ ନ ହି। ଵିଦେହସ୍ଯ ଶରୀରତ୍ଵଂ କଲ୍ପଯନ୍ତି କଥଂ ବୁଧାଃ

ହେ ମନ, ତୁମ ପାଇଁ ଦିନ ବା ରାତି ନାହିଁ, ଉଦୟ ବା ଅସ୍ତମୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଯିଏ ଦେହ ବିହୀନ, ତାଙ୍କୁ ଦେହ ଥିବା କଳ୍ପନା କିପରି କରିପାରିବେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ?

ନାଵିଭକ୍ତଂ ଵିଭକ୍ତଂ ଚ ନ ହି ଦୁଃଖସୁଖାଦି ଚ। ନ ହି ସର୍ଵମସର୍ଵଂ ଚ ଵିଦ୍ଧି ଚାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍

ନା ଅଖଣ୍ଡ, ନା ବିଭକ୍ତ, ନା ଦୁଃଖ ବା ସୁଖ, ନା ସମସ୍ତ ବା କିଛି ନୁହେଁ—ଆତ୍ମାକୁ ଅବିନାଶୀ ବୋଲି ଜାଣ।

ନାହଂ କର୍ତା ନ ଭୋକ୍ତା ଚ ନ ମେ କର୍ମ ପୁରାଽଧୁନା। ନ ମେ ଦେହୋ ଵିଦେହୋ ଵା ନିର୍ମମେତି ମମେତି କିମ୍

ମୁଁ କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, ଭୋଗୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମୋର ପୂର୍ବ ବା ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି କର୍ମ ନାହିଁ। ମୋର ଦେହ ବା ଦେହ ବିହୀନତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ତେବେ 'ମୋର' ବା 'ମୋର ନୁହେଁ' କଣ?

ନ ମେ ରାଗାଦିକୋ ଦୋଷୋ ଦୁଃଖଂ ଦେହାଦିକଂ ନ ମେ। ଆତ୍ମାନଂ ଵିଦ୍ଧି ମାମେକଂ ଵିଶାଲଂ ଗଗନୋପମମ୍

ମୋର କୌଣସି ରାଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୋଷ ନାହିଁ, ଦେହର ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା, ବିସ୍ତୃତ ଓ ଆକାଶ ସଦୃଶ ବୋଲି ଜାଣ।

ସଖେ ମନଃ କିଂ ବହୁଜଲ୍ପିତେନ ସଖେ ମନଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଵିତର୍କ୍ଯମ୍। ଯତ୍ସାରଭୂତଂ କଥିତଂ ମଯା ତେ ତ୍ଵମେଵ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଗନୋପମୋଽସି

ହେ ମନ, ବହୁତ କଥା କହିବାର କଣ ଦରକାର? ହେ ମନ, ଏହା ସବୁ ଅନ୍ଧାଧୁନା ଚିନ୍ତା। ଯାହା ମୁଁ କହିଛି, ସେଇ ମୂଳ କଥା—ତୁମେ ଏହି ସତ୍ୟ, ଆକାଶ ପରି ବିସ୍ତୃତ।

ଯେନ କେନାପି ଭାଵେନ ଯତ୍ର କୁତ୍ର ମୃତା ଅପି। ଯୋଗିନସ୍ତତ୍ର ଲୀଯନ୍ତେ ଘଟାକାଶମିଵାମ୍ବରେ

ଯେଉଁଠି ଯେପରି ଭାବରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଯୋଗୀମାନେ ସେଠି ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି, ମଟକର ଭିତର ଆକାଶ ଯେପରି ଆକାଶରେ ଲିନ ହୁଏ।

ତୀର୍ଥେ ଚାନ୍ତ୍ଯଜଗେହେ ଵା ନଷ୍ଟସ୍ମୃତିରପି ତ୍ଯଜନ୍। ସମକାଲେ ତନୁଂ ମୁକ୍ତଃ କୈଵଲ୍ଯଵ୍ଯାପକୋ ଭଵେତ୍

ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ଚଣ୍ଡାଳ ଘରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ସ୍ମୃତି ହରାଇ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଦେହ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ସେ ଏକତାର ମୁକ୍ତିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ।