ଅଵଧୂତଗୀତା

ନନୁ ଧର୍ମଵିଧର୍ମଵିନାଶ ଇତି ନନୁ ବନ୍ଧଵିବନ୍ଧଵିନାଶ ଇତି। ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ- ମିହଦୁଃଖଵିଦୁଃଖମତିଶ୍ଚ କଥମ୍

ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ନାଶ କୁହାଯାଏ; ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷର ନାଶ କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଏକ ଅଟୁଟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିବ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ନଥିବା ଭାବନା କେମିତି ହେବ?

ନ ହି ଯାଜ୍ଞିକଯଜ୍ଞଵିଭାଗ ଇତି ନ ହୁତାଶନଵସ୍ତୁଵିଭାଗ ଇତି। ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ ଵଦ କର୍ମଫଲାନି ଭଵନ୍ତି କଥମ୍

ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଓ ଯଜ୍ଞରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ଅଗ୍ନି ଓ ହବିରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ଯଦି ଏକ ଅଟୁଟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିବ ଅଛନ୍ତି, କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେମିତି ହେବ?

ନନୁ ଶୋକଵିଶୋକଵିମୁକ୍ତ ଇତି ନନୁ ଦର୍ପଵିଦର୍ପଵିମୁକ୍ତ ଇତି। ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ ନନୁ ରାଗଵିରାଗମତିଶ୍ଚ କଥମ୍

ଶୋକ ଓ ଶୋକ ନଥିବାରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଅହଂକାର ଓ ଅହଂକାର ନଥିବାରୁ ମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଏକ ଅଟୁଟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିବ ଅଛନ୍ତି, ରାଗ କିମ୍ବା ବିରାଗ ଭାବନା କେମିତି ହେବ?

ନ ହି ମୋହଵିମୋହଵିକାର ଇତି ନ ହି ଲୋଭଵିଲୋଭଵିକାର ଇତି। ଯଦି ଚୈକନିରନ୍ତରସର୍ଵଶିଵଂ ହ୍ଯଵିଵେକଵିଵେକମତିଶ୍ଚ କଥମ୍

ମୋହ କିମ୍ବା ମୋହ ନଥିବାର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ; ଲୋଭ କିମ୍ବା ଲୋଭ ନଥିବାର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ। ଯଦି ଏକ ଅଟୁଟ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଶିବ ଅଛନ୍ତି, ବିବେକ କିମ୍ବା ଅବିବେକ ଭାବନା କେମିତି ହେବ?

ତ୍ଵମହଂ ନ ହି ହନ୍ତ କଦାଚିଦପି କୁଲଜାତିଵିଚାରମସତ୍ଯମିତି। ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍

ତୁମେ ଓ ମୁଁ—କେବେ କାହାରି ହତ୍ୟାକାରୀ ନୁହେଁ; କୁଳ ଓ ଜନ୍ମ ଭାବନା ମିଥ୍ୟା। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ଅଭିବାଦନ କେମିତି ହେବ?

ଗୁରୁଶିଷ୍ଯଵିଚାରଵିଶୀର୍ଣ ଇତି ଉପଦେଶଵିଚାରଵିଶୀର୍ଣ ଇତି। ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍

ଗୁରୁ ଓ ଶିଷ୍ୟର ଭେଦ ଶେଷ; ଉପଦେଶର ଭେଦ ମଧ୍ୟ ଶେଷ। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ଅଭିବାଦନ କେମିତି ହେବ?

ନ ହି କଲ୍ପିତଦେହଵିଭାଗ ଇତି ନ ହି କଲ୍ପିତଲୋକଵିଭାଗ ଇତି। ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍

ଦେହର କୃତ୍ରିମ ଭେଦ ନାହିଁ; ଲୋକର କୃତ୍ରିମ ଭେଦ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ଅଭିବାଦନ କେମିତି ହେବ?

ସରଜୋ ଵିରଜୋ ନ କଦାଚିଦପି ନନୁ ନିର୍ମଲନିଶ୍ଚଲଶୁଦ୍ଧ ଇତି। ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍

ରଜସ୍ତ ଓ ବିରଜସ୍ତ କେବେ ନାହିଁ; ଏହା ନିର୍ମଳ, ଅଚଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ଅଭିବାଦନ କେମିତି ହେବ?

ନ ହି ଦେହଵିଦେହଵିକଲ୍ପ ଇତି ଅନୃତଂ ଚରିତଂ ନ ହି ସତ୍ଯମିତି। ଅହମେଵ ଶିଵଃ ପରମାର୍ଥ ଇତି ଅଭିଵାଦନମତ୍ର କରୋମି କଥମ୍

ଦେହ ଓ ଦେହ ନଥିବାର କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ; ଆଚରଣ ମିଥ୍ୟା, ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଶିବ, ତେବେ ଏଠାରେ ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ଅଭିବାଦନ କେମିତି ହେବ?

ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନ ହି ଯତ୍ର ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନ ହି ତତ୍ର। ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ ପ୍ରଲପତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମଵଧୂତଃ

ସେ ପାଉଛନ୍ତି, ପୁଣି ପାଉଛନ୍ତି—କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଚଣ୍ଡାଳର କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ସମତାରେ ଲୀନ, ଧ୍ୟାନରେ ପବିତ୍ର, ପରମ ଅବଧୂତ ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତି।

ଇତି ଷଷ୍ଠମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏହିପରି ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।

ରଥ୍ଯାକର୍ପଟଵିରଚିତକନ୍ଥଃ ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯଵିଵର୍ଜିତପନ୍ଥଃ। ଶୂନ୍ଯାଗାରେ ତିଷ୍ଠତି ନଗ୍ନୋ ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନସମରସମଗ୍ନଃ

ରାସ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଚିରା ଛିନ୍ଦାକୁ ଜୋଡ଼ି ତିଆରି କଲା କମ୍ବଳ ପିନ୍ଧି, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦୁହିଁରୁ ଦୂର ଥିବା ପଥରେ ଚାଲି, ଶୂନ୍ୟ ଘରେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥାଏ, ସେ ପ୍ରକୃତିରେ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସମାଧିରେ ଲୀନ।

ଲକ୍ଷ୍ଯାଲକ୍ଷ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଲକ୍ଷ୍ଯୋ ଯୁକ୍ତାଯୁକ୍ତଵିଵର୍ଜିତଦକ୍ଷଃ। କେଵଲତତ୍ତ୍ଵନିରଞ୍ଜନପୂତୋ ଵାଦଵିଵାଦଃ କଥମଵଧୂତଃ

ଯାହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଲକ୍ଷ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ, ଯିଏ ଠିକ୍ ଭୁଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ, କେବଳ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ, ସେଠି ତ ଅବଧୂତଙ୍କୁ କେମିତି କଥା କିମ୍ବା ବିବାଦ ଛୁଇଁପାରିବ?

ଆଶାପାଶଵିବନ୍ଧନମୁକ୍ତାଃ ଶୌଚାଚାରଵିଵର୍ଜିତଯୁକ୍ତାଃ। ଏଵଂ ସର୍ଵଵିଵର୍ଜିତଶାନ୍ତ- ସ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନଵନ୍ତଃ

ଆଶା ଓ ଆସକ୍ତିର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ, ପବିତ୍ରତା ଓ ଆଚରଣରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଭେଦରୁ ଦୂର ଶାନ୍ତ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ନିର୍ମଳ ତତ୍ତ୍ୱର ଧାରକ।

କଥମିହ ଦେହଵିଦେହଵିଚାରଃ କଥମିହ ରାଗଵିରାଗଵିଚାରଃ। ନିର୍ମଲନିଶ୍ଚଲଗଗନାକାରଂ ସ୍ଵଯମିହ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସହଜାକାରମ୍

ଏଠାରେ ଦେହ କିମ୍ବା ଦେହ ନଥିବା ବିଷୟର ଚିନ୍ତା କେମିତି? ଏଠାରେ ରାଗ କିମ୍ବା ବିରାଗ ବିଷୟର ଚିନ୍ତା କେମିତି? ଏଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ, ଅଚଳ ଓ ଆକାଶ ସଦୃଶ, ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ।

କଥମିହ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵିନ୍ଦତି ଯତ୍ର ରୂପମରୂପଂ କଥମିହ ତତ୍ର। ଗଗନାକାରଃ ପରମୋ ଯତ୍ର ଵିଷଯୀକରଣଂ କଥମିହ ତତ୍ର

ଯେଉଁଠି ରୂପ ଓ ଅରୂପ ଦୁହିଁ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱ କିପରି ମିଳିପାରିବ? ଯେଉଁଠି ପରମ ଆକାଶ ସଦୃଶ, ସେଠି କିପରି କୌଣସି ବିଷୟର ସଂଲଗ୍ନତା ହେବ?

ଗଗନାକାରନିରନ୍ତରହଂସ- ସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନହଂସଃ। ଏଵଂ କଥମିହ ଭିନ୍ନଵିଭିନ୍ନଂ ବନ୍ଧଵିବନ୍ଧଵିକାରଵିଭିନ୍ନମ୍

ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅବିରତ ହଂସ, ଆକାଶ ସଦୃଶ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ; ଏଠାରେ କେମିତି ଭିନ୍ନତା କିମ୍ବା ଭେଦ, ବନ୍ଧନ କିମ୍ବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ?

କେଵଲତତ୍ତ୍ଵନିରନ୍ତରସର୍ଵଂ ଯୋଗଵିଯୋଗୌ କଥମିହ ଗର୍ଵମ୍। ଏଵଂ ପରମନିରନ୍ତରସର୍ଵ- ମେଵଂ କଥମିହ ସାରଵିସାରମ୍

ସମସ୍ତ କେବଳ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଅବିରତ; ଏଠାରେ ଯୋଗ କିମ୍ବା ବିଯୋଗର ଗର୍ବ କିପରି? ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅବିରତ ଥିଲେ, ଏଠାରେ ସାର କିମ୍ବା ନିରସାର କିପରି?

କେଵଲତତ୍ତ୍ଵନିରଞ୍ଜନସର୍ଵଂ ଗଗନାକାରନିରନ୍ତରଶୁଦ୍ଧମ୍। ଏଵଂ କଥମିହ ସଙ୍ଗଵିସଙ୍ଗଂ ସତ୍ଯଂ କଥମିହ ରଙ୍ଗଵିରଙ୍ଗମ୍

ସମସ୍ତ କେବଳ ନିର୍ମଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ଆକାଶ ସଦୃଶ ଅବିରତ ଶୁଦ୍ଧ; ଏଠାରେ ସଂଗ କିମ୍ବା ବିସଂଗ, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କିପରି?

ଯୋଗଵିଯୋଗୈ ରହିତୋ ଯୋଗୀ ଭୋଗଵିଭୋଗୈ ରହିତୋ ଭୋଗୀ। ଏଵଂ ଚରତି ହି ମନ୍ଦଂ ମନ୍ଦଂ ମନସା କଲ୍ପିତସହଜାନନ୍ଦମ୍

ଯୋଗୀ ଯୋଗ ଓ ବିଯୋଗରୁ ମୁକ୍ତ, ଭୋଗୀ ଭୋଗ ଓ ଅଭୋଗରୁ ମୁକ୍ତ; ଏଭଳି ସେ ମନରେ ଉପଜିଥିବା ସ୍ୱାଭାବିକ ଆନନ୍ଦକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଅନୁଭବ କରେ।

ବୋଧଵିବୋଧୈଃ ସତତଂ ଯୁକ୍ତୋ ଦ୍ଵୈତାଦ୍ଵୈତୈଃ କଥମିହ ମୁକ୍ତଃ। ସହଜୋ ଵିରଜଃ କଥମିହ ଯୋଗୀ ଶୁଦ୍ଧନିରଞ୍ଜନସମରସଭୋଗୀ

ଯିଏ ସଦା ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏକତାରେ ଅଛି, ସେ କିପରି ଦ୍ୱୈତ ଓ ଅଦ୍ୱୈତରୁ ମୁକ୍ତ? ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ରାଗ ଶୂନ୍ୟ ଯୋଗୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ ସମରସ ଭୋଗୀ।

ଭଗ୍ନାଭଗ୍ନଵିଵର୍ଜିତଭଗ୍ନୋ ଲଗ୍ନାଲଗ୍ନଵିଵର୍ଜିତଲଗ୍ନଃ। ଏଵଂ କଥମିହ ସାରଵିସାରଃ ସମରସତତ୍ତ୍ଵଂ ଗଗନାକାରଃ

ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଓ ଭାଙ୍ଗିନଥିବା ଦୁହିଁରୁ ମୁକ୍ତ, ଲାଗିଥିବା ଓ ଅଲାଗିଥିବା ଦୁହିଁରୁ ମୁକ୍ତ; ଏଭଳି ଏଠାରେ ସାର କିମ୍ବା ନିରସାର କିପରି? ସମରସ ତତ୍ତ୍ୱ ଆକାଶ ସଦୃଶ।

ସତତଂ ସର୍ଵଵିଵର୍ଜିତଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଂ ତତ୍ତ୍ଵଵିଵର୍ଜିତମୁକ୍ତଃ। ଏଵଂ କଥମିହ ଜୀଵିତମରଣଂ ଧ୍ଯାନାଧ୍ଯାନୈଃ କଥମିହ କରଣମ୍

ସଦା ସମସ୍ତ ଭେଦରୁ ଦୂର ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ; ଏଭଳି ଏଠାରେ ଜୀବନ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ, ଧ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଅଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି?

ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଯଥା ମରୁମରୀଚିକା। ଅଖଣ୍ଡିତମନାକାରୋ ଵର୍ତତେ କେଵଲଃ ଶିଵଃ

ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ମାୟା ବେପାରି, ବା ମରୁଭୂମିର ମୃଗମରୀଚିକା ପରି; ଅଖଣ୍ଡ, ଅରୂପ ଶିବ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ।

ଧର୍ମାଦୌ ମୋକ୍ଷପର୍ଯନ୍ତଂ ନିରୀହାଃ ସର୍ଵଥା ଵଯମ୍। କଥଂ ରାଗଵିରାଗୈଶ୍ଚ କଲ୍ପଯନ୍ତି ଵିପଶ୍ଚିତଃ

ଧର୍ମ ଆରମ୍ଭରୁ ମୋକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଲୋଭ; ତେବେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କିପରି ରାଗ ଓ ବିରାଗ ଭାବନା କରନ୍ତି?

ଵିନ୍ଦତି ଵିନ୍ଦତି ନ ହି ନ ହି ଯତ୍ର ଛନ୍ଦୋଲକ୍ଷଣଂ ନ ହି ନ ହି ତତ୍ର। ସମରସମଗ୍ନୋ ଭାଵିତପୂତଃ ପ୍ରଲପତି ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରମଵଧୂତଃ

ସେ ପାଉଛି, ପାଉଛି—ନୁହେଁ, କେବେ ନୁହେଁ—ଯେଉଁଠି ଚେଷ୍ଟାର ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ସେଠି କେବେ ନୁହେଁ; ସମରସ ଭାବରେ ଲୀନ, ଧ୍ୟାନରେ ପବିତ୍ର, ପରମ ଅବଧୂତ ତତ୍ତ୍ୱ କହୁଛନ୍ତି।

ଇତି ସପ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ

ଏଭଳି ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ।

ତ୍ଵଦ୍ଯାତ୍ରଯା ଵ୍ଯାପକତା ହତା ତେ ଧ୍ଯାନେନ ଚେତଃପରତା ହତା ତେ। ସ୍ତୁତ୍ଯା ମଯା ଵାକ୍ପରତା ହତା ତେ କ୍ଷମସ୍ଵ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରିଵିଧାପରାଧାନ୍

ତୁମର ବ୍ୟାପ୍ତିକୁ କାଳର ତିନି ରୂପ ନଷ୍ଟ କରିଛି; ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ତର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ନଷ୍ଟ; ମୋର ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ବାଣୀର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ନଷ୍ଟ; ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଅପରାଧକୁ ସଦା କ୍ଷମା କର।

କାମୈରହତଧୀର୍ଦାନ୍ତୋ ମୃଦୁଃ ଶୁଚିରକିଞ୍ଚନଃ। ଅନୀହୋ ମିତଭୁକ୍ ଶାନ୍ତଃ ସ୍ଥିରୋ ମଚ୍ଛରଣୋ ମୁନିଃ

ଯାହାଙ୍କ ମନ ଆକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷତ, ନିୟମିତ, ମୃଦୁ, ପବିତ୍ର, କିଛି ନାହିଁ, ନିର୍ଲିପ୍ତ, ମାପିଖାଇ, ଶାନ୍ତ, ଦୃଢ଼, ମୋ ଶରଣ ନେଇଥିବା ମୁନି।